Đọc diễn cảm đoạn thơ dưới đây
và cho biết đoạn thơ đó nằm
trong bài thơ nào, được ai sáng
tác. Chia sẻ với các bạn những
hiểu biết của em về loài cây
được nhắc đến

Tre xanh
Xanh tự bao giờ?
Chuyện ngày xưa …đã có bờ tre xanh
Thân gầy guộc, lá mong manh
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi?
Ở đâu tre cũng xanh tươi
Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu

Hãy tìm kiếm và ghi lại 1 số thông
tin liên quan đến cây tre
- Tên 1 truyện dân gian có liên
quan đến cây tre:……………………
.……….……………………………….
- Tên 1 câu tục ngữ có hình ảnh
tre:…………………………………….
…………………………………………
- Tên 1 bài thơ có hình ảnh tre:…...
.……………………………………..…
-Tên 1 số nhạc cụ làm từ tre:………
…………………………………………

I. Tìm
hiểu
chung

1.

Tác giả

- Thép Mới tên thật là Hà Văn Lộc
- Quê quán: Tây Hồ, Hà Nội.
- Chuyên viết về đề tài Chiến
tranh Đông Dương và Chiến
tranh Việt Nam
- Ông vừa là một nhà báo sắc sảo
vừa là một người chiến sĩ cách

(1925 – 1991)

mạng kiên cường.

2.

Tác phẩm

Năm sáng tác: 1955
Lời bình cho bộ phim
“Cây tre Việt Nam” của
các nhà điện ảnh Ba Lan
Thể loại: Bút kí

Bài cây tre Việt Nam là lời bình cho bộ phim
cùng tên của các nhà điện ảnh Ba Lan . Thông
qua hình ảnh cây tre , bộ phim thể hiện vẻ đẹp
của đất nước và con người Việt Nam , ca ngợi
cuộc kháng chiến chống thực dân pháp của dân
tộc ta.

Bố cục
Đoạn 1:
Từ …. đến ….

Đoạn 2:
Từ …. đến ….

Đoạn 3:
Từ …. đến ….

……………….

……………….

……………….

Nội dung chính

Bố cục
Đoạn 1: Từ đầu 
chí khí như người

Đoạn 2: Tiếp 
chiến đấu

Đoạn 3:
Còn lại

Giới thiệu chung
về cây tre VN

Sự gắn bó của cây tre
với con người VN

Vai trò của tre ở
hiện tại và tương lai

Nội dung chính

Bài văn nói lên sự gắn bó thân thiết và lâu
đời của cây tre với con người Việt Nam
trong đời sống,sản xuất,chiến đấu.Cây tre
có những đức tính quý báu và là biểu
tượng của con người Việt Nam:ngay
thẳng,thuỷ chung,can đảm.

II. Đọc
hiểu
văn bản

Tìm các
thông tin
tương ứng
ghi vào
mẫu phiếu
sau và dán
lên hình
ảnh cây tre
mô phỏng
trên bảng
(có thể sử
dụng các
giấy note)

Làm việc nhóm
Nhóm 1: Cây tre được giới
thiệu như thế nào về hình
dáng, phẩm chất?
Biểu hiện
……………………………
……………………………
……………………………

Nhóm 3: Hãy tìm thêm
những phẩm chất của tre ở
các đoạn văn còn lại?
Biểu hiện
……………………………
……………………………
……………………………

Nhóm 2: Sau khi khẳng định tình thân
giữa tre và người dân Việt Nam, tác giả ca
ngợi những vẻ đẹp nào của tre Việt Nam
qua những chi tiết, hình ảnh nào?

Biểu hiện
………………………………………
………………………………………
………

Nhóm 4: Chỉ ra nét đặc sắc
nghệ thuật và tác dụng của
nó trong đoạn văn này?
Biểu hiện
……………………………
……………………………
……………………………

1. Giới thiệu về cây tre Việt Nam

Tre là bạn
thân …

 Mối quan hệ gắn bó giữa
tre và con người
- Măng mọc thẳng

Hình dáng

Phẩm chất

- Dáng vươn mộc mạc, màu
tươi nhũn nhặn
Mộc mạc , nhũn nhặn,
cứng cáp , dẻo dai , thanh
cao , giản dị, có chí khí .

 Những phẩm chất tốt đẹp của người VN
Nghệ thuật

Nhân hóa + Điệp ngữ + So
sánh + Liệt kê + Từ láy

CÂY TRE VIỆT NAM

- Vẻ đẹp giản dị
- Sức sống mãnh liệt
- Phẩm chất quý báu

2. Ý nghĩa của tre với người VN
Trong
đời sống

Trong
chiến đấu

a/ Trong cuộc sống

Trong lao động sản xuất
Tre ăn ở với
người đời đời
kiếp kiếp

Tre là cánh tay của
người nông dân, giúp
người trăm nghìn công
việc khác nhau

 Tre là người bạn khăng khít với
đời sống hàng ngày, cảm thông,
chia sẻ, đỡ đần

a/ Trong cuộc sống

Trong văn hóa, sinh hoạt
Là nơi lưu giữ một
nền văn hóa lâu
đời.

Là nguồn vui của
trẻ thơ cho đến
người già.

Lọt lòng trong chiếc
nôi tre

Nhắm mắt xuôi tay trên
chiếc giường tre

b/ Trong chiến đấu

- Tre lại là đồng chí chiến đấu của ta...
- Tre là vũ khí
- Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của
quân thù.
- Tre xung phong vào xe tăng đại bác.
- Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái
nhà tranh, giữ đồng lúa chín.
- Tre hi sinh để bảo vệ con người.

Chông tre

Gậy tre

Ngọn tầm vông

CÂY TRE VIỆT NAM

Tre anh hùng lao động
Tre anh hùng chiến đấu

Nhân hóa, điệp ngữ

 Tre dũng cảm, kiên cường

3. Vị trí của cây tre trong tương lai
Tre là phương tiện để con người bộc lộ cảm xúc
(Tiếng sáo)
Tre là biểu tượng cho sự tiếp nối của các thế hệ
con người
Tre mãi là người bạn đồng hành chung thủy của
con người
Tre là tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam.

III.
Tổng kết

Nghệ thuật

Nội dung

- Sử dụng nhiều chi
tiết, hình ảnh chọn
lọc mang ý nghĩa
biểu tượng.

- Vẻ đẹp và sự gắn bó
của cây tre với đời sống
dân tộc ta.

- Sử dụng thành công
phép nhân hóa.
- Lời văn giàu xúc và
nhịp điệu.

- Sự am hiểu về cây tre,
tình cảm sâu nặng, yêu
quý, trân trọng, tin
tưởng và tự hào đối với
cây tre VN của tác giả

Tre già khó uốn. Tre non dễ uốn.
(Tục ngữ)

Lạt này gói bánh chưng xanh
Cho mai lấy trúc, cho anh lấy nàng.

Thơ:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát.
( Viễn Phương)
Làng tôi sau lũy tre mờ xa
Tình yêu quê hương những nếp nhà.
( Hồ Bắc)

CA DAO :
- Chặt tre cài bẫy vót chông
Tre bao nhiêu lá thương chồng bấy nhiêu.
- Em về cắt rạ đánh tranh
Chặt tre chẻ lạt cho anh lợp nhà
Sớm khuya hoà thuận đôi ta
Hơn ai gác tía lầu hoa một mình.
- Một cành tre, năm bảy cành tre
Đẹp duyên thì lấy chớ nghe họ hàng.
-Làng tôi có luỹ tre xanh
Có sông Tô Lịch uốn quanh xóm làng.
- Trăng lên tắm luỹ tre làng
Trăng nhòm qua cửa, trăng tràn vô nôi.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm
(Bài ca vỡ đất – Hoàng Trung Thông)
Theo em, từ “bàn tay”
trong dòng thơ thứ nhất
chỉ đối tượng nào?

GV yêu
cầu HS
đọc phần
thông tin
trong SGK
trang 99 –
100 và nêu
hiểu biết
về hoán
dụ;

Làm việc nhóm
Đọc câu thơ sau:
Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay
? Áo chàm để chỉ ai? Tại sao?

Nêu hiểu biết về hoán dụ?



BÀI TẬP

Bài tập 1 (SGK trang 99 – 100)
Các từ in đậm trong những câu sau có
nghĩa hoán dụ. Em hãy giải thích nghĩa của
các từ ngữ đó.

nhắm mắt
xuôi tay

Mái nhà tranh,
đồng lúa chín

Áo cơm
nhà cửa

Bài tập 2 (SGK trang100)
Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng
trong những câu sau và nêu tác
dụng
a)
Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
b)gậy tre, chông tre chống lại
sắt thép của quân thù. Tre xung
phong vào xe tăng, đại bác.

THÀNH NGỮ

Đẽo cày theo ý người ta
Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì

Liên tưởng đến thành ngữ: Đẽo cày giữa
đường;
Ý nghĩa: những người không độc lập,
không có chính kiến riêng, luôn bị tác
động và thay đổi theo ý kiến người khác
thì làm việc gì cũng không đạt được kết
quả.

LUYỆN TẬP
BÀI TẬP TRẮC
NGHIỆM

VẬN DỤNG

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
1 D I Ề U
2G Ậ Y T Ầ M V Ô N G
3 S Á O T R E
4N À N G
5T R E G I À M Ă N G M Ọ C
6 N H Â N H Ó A


T R E A
V N
T N
I H
U A
E H
N M
G

1.

Ô chữ gồm 4 chữ cái
Đồ chơi trẻ em, cốt làm bằng tre và dán giấy, ưa gió.

2.

Ô chữ gồm 10 chữ cái
Một loại vũ khí thô sơ bằng tre chống lại xe tăng -sắt
thép kẻ thù.

3.

ô chữ gồm 6 chữ cái
Nhạc cụ làm bằng tre

4.
ô chữ gồm 4 chữ cái
Là tiếng thiếu trong câu ca dao sau:
“Lạt này gói bánh chưng xanh,
Cho mai lấy trúc cho anh lấy…”