8l4 KHÓA 3
Trong 3 vị trí đặt tay trên ly nến, vị trí nào cảm thấy ít nóng nhất?
SỰ TRUYỀN NHIỆT
Dẫn nhiệt
Hình 22.3
Play
Hình 23.1
Hình 22.3
Play

Hãy nêu sự giống và khác nhau trong hai thí nghiệm ?
Play
Nhiệt kế
Thuốc tím
Hình 23.2
1. Thí nghiệm
Dụng cụ :
Giá thí nghiệm
Cốc đốt đựng nước, gói thuốc tím
Nhiệt kế, kẹp vạn năng
Đèn cồn, lưới tản nhiệt, giá đỡ cốc
Play
Nhiệt kế
Thuốc tím
Hình 23.2
Đặt một gói nhỏ đựng hạt thuốc tím vào đáy của một cốc thủy tinh đựng nước. Dùng đèn cồn đun nóng cốc nước ở phía có đặt thuốc tím (H.23.2).
Quan sát hiện tượng xảy ra.
Bài 23: ĐỐI LƯU – BỨC XẠ NHIỆT
I. Đối lưu
1. Thí nghiệm
Play
Nhiệt kế
Thuốc tím
Hình 23.2
C1. Nước màu tím di chuyển thành dòng từ dưới lên rồi từ trên xuống hay di chuyển hỗn độn theo mọi phương ?
1. Thí nghiệm
Nước màu tím di chuyển thành dòng từ dưới lên, rồi từ trên xuống.
Dựa vào độ tăng nhiệt độ trên nhiệt kế, ta biết được nước đang nóng dần lên
 
C2: Tại sao lớp nước ở dưới được đun nóng lại đi lên phía trên, lớp nước lạnh phía trên lại đi xuống dưới ?
Trở lại Vật lý 8
Bài 23: ĐỐI LƯU - BỨC XẠ NHIỆT
I. ĐỐI LƯU
1.Thí nghiệm
Một bình thủy tinh được ngăn đôi bằng tấm bìa, giữa tấm bìa và đáy trụ có một khe hở. Đặt một que nhang đang cháy và một cây đèn cầy vào bình , ở hai bên tấm bìa
- Khi chưa đốt đèn cầy, dòng khói của que nhang chỉ di chuyển hướng lên.
Nhang
Bìa
Trở lại Vật lý 8
Bài 23: ĐỐI LƯU - BỨC XẠ NHIỆT
I. ĐỐI LƯU
1.Thí nghiệm
Khi đốt đèn cầy, không khí ở trên đèn cầy , gần ngọn lửa nên nóng lên, nở ra, nhẹ đi và nổi lên, di chuyển lên phía trên. Do đó không khí bên ngọn nến ít đi và hút không khí lạnh bên khói hương sang. Dòng không khí lạnh này di chuyển xuống dưới, vòng qua khe hở giữa tấm bìa và đáy bình sang phía đèn cầy cuốn theo dòng khói của que nhang rồi đi lên và thoát ra khỏi bình.
Nhang
Bìa
Tiết 29- Bài 23 : ĐỐI LƯU - BỨC XẠ NHIỆT
?
C5. Tại sao muốn đun nóng chất lỏng và chất khí phải đun từ phía dưới?
C5. Phải đun chất lỏng và chất khí từ dưới để phần ở dưới nóng lên trước, nở ra nhẹ đi, nổi lên, còn phần ở trên chưa được đun nóng đi xuống dưới tạo thành dòng đối lưu.
III. ĐỐI LƯU – BỨC XẠ NHIỆT
1. Đối lưu
Kết luận:
- Đối lưu là sự truyền nhiệt bằng các dòng chất lỏng hoặc chất khí.
- Đối lưu là hình thức truyền nhiệt chủ yếu của chất lỏng và chất khí.

Đối lưu
và ứng dụng trong kỹ thuật, đời sống
Bóng đèn dầu
Đèn kéo quân
Ống khói cao trong nhà máy
Quạt thông gió
2. Tìm hiểu đèn đối lưu

Đèn đối lưu chất lỏng
Đèn đối lưu chất khí
Trong mụi tru?ng chõn khụng v� trong ch?t r?n cú x?y ra d?i luu khụng? T?i sao?
Trả lời: Trong môi trường chân không cũng như trong chất rắn không xảy ra đối lưu vì trong môi trường chân, không không có các nguyên tử, phân tử. Còn trong chất rắn, các nguyên tử, phân tử chỉ chuyển động quanh một vị trí nhất định cố định không chuyển động thành dòng.
?
Khoảng chân không
Ngoài lớp khí quyển bao quanh Trái Đất, khoảng không gian còn lại giữa Trái Đất và Mặt Trời là khoảng chân không. Trong khoảng chân không này không có sự dẫn nhiệt và đối lưu. Vậy năng lượng của Mặt Trời truyền đến Trái Đất bằng cách nào?
ĐỐI LƯU – BỨC XẠ NHIỆT
Play
A
B
II- Bức xạ nhiệt
1. Thí nghiệm:
Đèn cồn
Không khí
Bình cầu
Tấm gỗ
Hình 23.4
_ bình cầu phủ khói đen trên nút có gắn ống thủy tinh, trong ống có giọt nước màu, đặt gần ngọn lửa đèn cồn
C7. Giọt nước màu dịch chuyển về đầu B chứng tỏ điều gì?
C7: Không khí trong bình đã nóng lên và nở ra.
Play
A
B
1. Thí nghiệm
Đèn cồn
Không khí
Bình cầu
Hình 23.4
C8. Giọt nước màu dịch chuyển trở lại đầu A chứng tỏ điều gì? Miếng gỗ đã có tác dụng gì?
C8: Không khí trong bình đã lạnh đi. Miếng gỗ đã ngăn không cho nhiệt truyền từ đèn sang bình. Điều này chứng tỏ nhiệt được truyền từ đèn đến bình theo đường thẳng.
2. Trả lời câu hỏi
Lấy miếng gỗ chắn giữa nguồn nhiệt và bình cầu
Play
A
B
1. Thí nghiệm
Đèn cồn
Không khí
Bình cầu
Hình 23.4
2. Trả lời câu hỏi
C9. Sự truyền nhiệt từ nguồn nhiệt tới bình có phải là dẫn nhiệt và đối lưu không? Tại sao ?
C9 : Sự truyền nhiệt này không phải là dẫn nhiệt vì không khí dẫn nhiệt kém, cũng không phải là đối lưu vì nhiệt được truyền theo đường thẳng.
III. ĐỐI LƯU – BỨC XẠ NHIỆT
2. Bức xạ nhiệt

Kết luận:
Bức xạ nhiệt là sự truyền nhiệt bằng các tia nhiệt đi thẳng.
Bức xạ nhiệt có thể xảy ra cả trong chân không.
Vật có màu càng sẫm và bề mặt xù xì thì hấp thụ các tia nhiệt càng nhiều.
Trong thí nghiệm trên, bình cầu đã được phủ muội khói đen, cho thấy khả năng hấp thu tia nhiệt của một vật phụ thuộc vào tính chất của bề mặt.
III. Bức xạ nhiệt
1. Nhiệt kế hồng ngoại : ứng dụng của bức xạ nhiệt
Nhiệt kế hồng ngoại hoạt động dựa trên hiệu ứng bức xạ nhiệt. Nhiệt độ từ vật cần đo sẽ truyền đến bộ phận cảm biến của nhiệt kế bằng các tia nhiệt đi thẳng.
IV. Vận dụng
1. Ai chính xác hơn?
Trong 3 vị trí đặt tay, vị trí nào cảm thấy ít nóng nhất?
Trả lời:
- Vị trí 1, nhiệt truyền đến tay bằng đối lưu và bức xạ nhiệt.
- Vị trí 3, nhiệt truyền đến tay bằng dẫn nhiệt và bức xạ nhiệt.
- Vị trí 2, nhiệt chỉ truyền đến tay bằng bức xạ nhiệt.
=> Tay đặt ở vị trí 2 sẽ cảm thấy ít nóng nhất.
C11. Tại sao về mùa hè ta thường mặc áo màu trắng hoặc màu sáng mà không mặc áo màu xẫm?
C11. Mặc áo màu sáng để giảm sự hấp thụ các tia nhiệt
Dẫn nhiệt
Đối lưu
Bức xạ nhiệt
C12. Hãy chọn từ thích hợp cho các ô trống ở bảng 23.1
Đối lưu
Bảng 23.1
III. Vận dụng:
Câu 1: Tại sao lò sưởi đặt ngay trên nền nhà, còn máy điều hòa nhiệt độ lại phải đặt trên cao ?
III. Vận dụng:
- Lò sưởi phải đặt trên nền nhà để không khí gần lò sưởi nóng lên, nở ra , nhẹ đi, nổi lên, còn không khí lạnh bên trên nặng hơn sẽ đi xuống và lại được làm nóng, tạo thành dòng đối lưu . Như vậy toàn bộ căn phòng sẽ ấm lên.
- Ngược lại, máy điều hòa nhiệt độ phải đặt trên cao để không khí gần máy lạnh đi, co lại, nặng hơn, chìm xuống , còn không khí nóng bên dưới nhẹ hơn sẽ bốc lên và lại được làm lạnh, tạo thành dòng đối lưu. Cứ như thế, toàn bộ không khí trong phòng sẽ lạnh đều .
Câu 2: Bức xạ nhiệt không phải là hình thức truyền nhiệt chủ yếu trong trường hợp nào dưới đây?

A. Sự truyền nhiệt từ Mặt Trời đến Trái Đất.
B. Sự truyền nhiệt từ bếp lò đến người đứng gần bếp.
C. Sự truyền nhiệt từ dây tóc bóng đèn điện đang sáng tới vỏ bóng đèn.
D. Sự truyền nhiệt từ nước nóng trong cốc đến thành cốc.
III. Vận dụng:
A. Chỉ ở chất lỏng
B. Chỉ ở chất lỏng và chất khí
C. Chỉ ở chất khí
D. ở các chất lỏng, chất khí và chất rắn
Câu 3
Đối lưu là sự truyền nhiệt xảy ra trong chất nào?
A. Sự truyền nhiệt từ Mặt Trời tới Trái Đất B. Sự truyền nhiệt từ bếp lò tới người đứng gần lò
C. Sự truyền nhiệt từ đầu bị nung nóng sang đầu không bị nung nóng của một thanh đồng.
D. Sự truyền nhiệt từ dây tóc bóng đèn điện đang sáng ra khoảng không gian bên trong bóng đèn.
Câu 4
Trong các sự truyền nhiệt dưới đây, sự truyền nhiệt nào không phải là bức xạ nhiệt?
Hãy chọn câu trả lời đúng :
Câu 5: Tại sao ở một số nhà máy, người ta thường xây dựng những ống khói rất cao?

A. Ống khói cao tạo ra sự truyền nhiệt tốt.
B. Ống khói cao tạo ra sự đối lưu tốt.
C. Ống khói cao tạo ra sự bức xạ nhiệt tốt.
D. Ống khói cao có tạo ra sự dẫn nhiệt tốt.
CỦNG CỐ
1/ Đối lưu là sự truyền nhiệt bằng các dòng chất lỏng hoặc chất khí.
- Đối lưu là hình thức truyền nhiệt chủ yếu của chất lỏng và chất khí.
2/ Bức xạ nhiệt là sự truyền nhiệt bằng các tia nhiệt đi thẳng.
Bức xạ nhiệt có thể xảy ra cả trong chân không.
Bức xạ nhiệt trong thiên nhiên
và ứng dụng trong kỹ thuật, đời sống
Các thiết bị nào sử dụng năng lượng mặt trời?
Tương tự như thí nghiệm H23.2 đối lưu xảy ra trong chất lỏng, hãy giải thích nguyên lí hoạt động của đèn đối lưu chất khí ( như đèn kéo quân) ?
 
Nguyên lý hoạt động của đèn kéo quân

Gió biển, gió đất
- Ban ngày thường có gió thổi từ biển vào đất liền vì buổi sáng khi được mặt trời sưởi ấm, phần đất liền nóng lên nhanh hơn ngoài biển. Phần không khí nóng ở đất liền bay lên được thay thế bởi khối không khí lạnh hơn ngoài biển tràn vào tạo thành gió từ biển thổi vào.
Khi đêm xuống thì đất liền lại lạnh đi nhanh hơn ngoài biển. Khối không khí nóng ngoài biển lại bay lên và thay thế vào đó là khối không khí lạnh ở đất liền trần ra tạo thành gió từ đất liền thổi ra biển.
4. Dẫn nhiệt là sự truyền nhiệt năng trực tiếp từ phần này sang phần khác của một vật hoặc từ vật này sang vật khác. Chất rắn dẫn nhiệt tốt (nhất là kim loại), chất lỏng và chất khí dẫn nhiệt kém.
6. Bức xạ nhiệt là sự truyền nhiệt bằng các tia nhiệt đi thẳng. Bức xạ nhiệt có thể xảy ra cả ở trong chân không,Vật có màu càng sẫm và bề mặt xù xì thì hấp thụ các tia nhiệt càng nhiều
5. Đối lưu là sự truyền nhiệt bằng các dòng chất lỏng hoặc chất khí, chủ yếu của chất lỏng và khí.
3.Nhiệt năng của một vật là tổng động năng của các phân tử cấu tạo nên vật.
Các cách làm thay đổi nhiệt năng: Thực hiện công và truyền nhiệt.
Nhiệt lượng là phần nhiệt năng mà vật nhận thêm được hay mất bớt đi trong quá trình truyền nhiệt.
CÁC KIẾN THỨC CẦN NHỚ CỦA CHỦ ĐỀ NHiỆT
1. Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt, vô cùng nhỏ bé, gọi là phân tử, nguyên tử.
2. Giữa các hạt này có khoảng cách và chúng chuyển động hỗn loạn không ngừng.Nhiệt độ của vật càng cao, các phân tử chuyển động càng nhanh
( chuyển động nhiệt).
2. VẬN DỤNG

Câu 1: Trong các hiện tượng sau, hiện tượng nào liên quan đến dẫn nhiệt?

A. Sự tạo thành gió
B. Nhúng 1 đầu của chiếc thìa kim loại vào cốc nước sôi ta thấy nóng.
C. Sự chuyển động của con thỏ khi đốt nến trong đèn kéo quân.
D. Các dòng hải lưu trong đại dương
Câu 2: Tại sao khi đun nước bằng ấm nhôm và bằng ấm đất trên cùng một bếp lửa thì nước trong ấm nhôm nhanh sôi hơn?
A. Vì nhôm mỏng hơn.
B. Vì nhôm có tính dẫn nhiệt tốt hơn.
C. Vì nhôm có khối lượng nhỏ hơn.
D. Vì nhôm có khối lượng riêng nhỏ hơn.
Câu 3: Khi đun nước, nhiệt độ nước trong ấm tăng lên đều đặn chủ yếu là do hình thức truyền nhiệt nào?
A. Đối lưu
B. Dẫn nhiệt
C. Bức xạ nhiệt
D. Thực hiện công.
Thí nghiệm trò chơi
Cắt 1 hình chữ nhật nhỏ bằng giấy mỏng.Gấp 2 đường chéo của hình chữ nhật để xác định tâm của miếng giấy. Mở miếng giấy ra, đặt lên một chiếc kim thẳng đứng sao cho mũi kim đỡ đúng vào tâm miếng giấy. Tất cả đặt ở một nơi không có gió. Xoa cho tay nóng lên rồi nhè nhẹ đưa tay lại gần miếng giấy.Hiện tượng gì xảy ra với miếng giấy ?