Phần thứ hai
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN GDCD
THEO CHUẨN
KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
Báo cáo viên: TS. Trần Văn Thắng
1. Một số thuật ngữ
- Phương pháp dạy học
- Đổi mới PPDH
- Đổi mới PPDH theo Chuẩn KT, KN
2. Định hướng đổi mới PPDH theo Chuẩn KT, KN môn GDCD ở THPT
I- MỘT SỐ THUẬT NGỮ
1.1. Phương pháp dạy học
Thuật ngữ “Phương pháp dạy học” có nội hàm phức tạp và đa dạng. Trong phạm vi này, PPDH được hiểu là cách thức, là con đường hoạt động chung giữa GV và HS, trong những điều kiện dạy học xác định, nhằm đạt tới mục đích dạy học.
1.1. Phương pháp dạy học
Ba cấp độ của PPDH:
- Cấp độ vĩ mô: Là quan điểm về PPDH= Là khái niệm rộng, định hướng việc lựa chọn các phương pháp dạy học cụ thể. Ví dụ: Dạy học hướng vào người học, dạy học phát huy tính tích cực của HS,…
- Cấp độ trung gian: Là PPDH cụ thể. Ví dụ: đóng vai, xử lí tình huống, trò chơi, …
- Cấp độ vi mô là Kĩ thuật dạy học. Ví dụ: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật phản hồi tích cực,...
1.2. Đổi mới phương pháp dạy học
ĐỘNG NÃO
Anh/ chị hiểu thế nào là đổi mới phương pháp dạy học?
• Theo nghĩa chung nhất: Đổi mới PPDH là sử dụng các PPDH theo cách mới, trong những điều kiện mới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học.
• Nói một cách cụ thể: Đổi mới PPDH là sử dụng các PPDH một cách tích cực và hiệu quả, phát huy được tính tích cực, chủ động, tự giác, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm HS và đặc điểm của từng lớp học, môn học.
HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN
Nhiệm vụ:
- Tự nghiên cứu tài liệu.
- Trả lời câu hỏi: Anh/ Chị hiểu thế nào là đổi mới PPDH theo Chuẩn KT, KN?
HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN
Nhiệm vụ:
- Tự nghiên cứu tài liệu.
- Trả lời câu hỏi: Anh/ Chị hiểu thế nào là đổi mới PPDH theo Chuẩn KT, KN?
1.3. Đổi mới PPDH theo Chuẩn KT, KN
Là đổi mới PPDH đảm bảo yêu cầu bám sát chuẩn KT, KN; bảo đảm đổi mới phương pháp nhưng không làm sai lệch KT, TN, không giảm nhẹ KT, KN, không quá tải về KT, KN.
• Căn cứ chuẩn KT, KN để xác định mục tiêu bài học.
• Dạy học nhằm đạt được các yêu cầu cơ bản và tối thiểu về KT, KN.
II- ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI PPDH GDCD Ở THPT
Một số quan điểm về đổi mới PPDH môn GDCD ở THPT
3.2. Yêu cầu cụ thể đối với GV
3.3. Yêu cầu cụ thể đối với HS
3.4. Yêu cầu cụ thể về chuẩn bị và thực hiện một giờ lên lớp theo định hướng đổi mới PPDH môn GDCD ở THPT
3.1. Một số quan điểm về đổi mới PPDH theo Chuẩn KT, KN
a) Dạy học phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác, sáng tạo của HS. Chú trọng rèn luyện cho HS phương pháp tư duy, năng lực tự học, tự nghiên cứu.
b) Dạy học thể hiện mối quan hệ tích cực: GV-HS, HS-HS; dạy học thông qua các hoạt động của HS; kết hợp giữa học tập cá thể với học tập hợp tác, làm việc theo nhóm.
c) Dạy học chú trọng đến việc rèn luyện các KN, năng lực hành động, vận dụng KT, tăng cường thực hành, gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống.
d) Chú trọng sử dụng có hiệu quả phương tiện, thiết bị dạy học.
e) Kết hợp giữa PPDH và PPGD đạo đức, giữa các PPDH hiện đại và PPDH truyền thống
g) Dạy học chú trọng đến việc động viên, khuyến khích HS; đa dạng nội dung, các hình thức, cách thức đánh giá và tăng cường hiệu quả việc đánh giá.
h) Kết hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
3.2. Yêu cầu đối với giáo viên
a) Bám sát Chuẩn KT, KN để thiết kế bài giảng nhằm đạt được các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về KH, KN, dạy không quá tải và không quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK.
b) Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn HS thực hiện các hoạt động học tập phù hợp.
c) Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội cho HS được tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình học tập; chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng đã có của HS; tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập cho HS; giúp HS phát triển tối đa năng lực, tiềm năng của bản thân.
d) Thiết kế và hướng dẫn HS thực hiện các dạng bài tập; hướng dẫn HS sử dụng các thiết bị, đồ dùng học tập; hướng dẫn và rèn luyện ch HS thói quen vận dụng KT đã học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.
e) Sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách hợp lí, hiệu quả, linh hoạt, phù hợp. với đặc trưng của cấp học, môn học.
3.3. Yêu cầu đối với HS
a) Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các HĐ học tập.
b) Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân; tích cực thảo luận, tranh luận, đặt câu hỏi cho bản thân, cho thầy, cho bạn; biết tự đánh giá và đánh giá.
c) Tích cực sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập; thực hành vận dụng kiến thức đã học; xây dựng và thực hiện các kế hoạch học tập phù hợp với khả năng và điều kiện thực tế.

3.1. Mối quan hệ giữa Chương trình giáo dục phổ thông, Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa môn Giáo dục công dân
3.2. Những nguyên tắc định hướng dạy học theo Chuản KT, KN
- Phải căn cứ vào tài liệu Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng để xác định mục tiêu bài học. GV đối chiếu giữa tài liệu Hướng dẫn Chuẩn kiến thức kĩ năng với SGK để xác định bài, mục kiến thức nào là kiến thức cơ bản, kiến thức nào là kiến thức trọng tâm, đồng thời xác định những kĩ năng cần hình thành cho HS.
- Bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng để thiết kế bài giảng nhằm đạt được các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng. Không quá tải và quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK, không cố dạy hết toàn bộ nội dung SGK; việc khai thác sâu kiến thức trong SGK phải phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh.
- Trên cơ sở yêu cầu về KT, KN trong hướng dẫn thực hiện Chuẩn KT, KN, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các PPDH nhằm phát huy tính tự giác, tích cực của HS, nhằm rèn luyện năng lực tư duy của Hs,
3.3. Lựa chọn các PPDH
Hoạt động nhóm:
Nhiệm vụ:
Mỗi nhóm lựa chọn các PPDH thích hợp để thiết kế một giờ dạy.
- Nêu cơ sở để lựa chọn PPDH.
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thảo luận:
- Thực trạng việc đổi mới PPDH môn GDCD ở địa phương.
- Nguyên nhân của thực trạng đó.
- Đề xuất giải pháp tăng cường đổi mới PPDH môn GDCD THPT.