Trường THCS Tân An
Tổ Ngữ văn
DẠY HỌC ONLINE
Năm học: 2021-2022
Môn: Ngữ văn lớp 9
VĂN BẢN
TỰ SỰ
SỰ VIỆC
NHÂN
VẬT
TÌNH
HUỐNG
LỜI
KỂ
LAI LỊCH
NGOẠI HÌNH
HÀNH ĐỘNG
NGÔN NGỮ
Đối
thoại
Độc
thoại
Độc
thoại
nội
tâm
Tiết 81: ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI
VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Sgk/176
Đọc đoạn trích
Sgk/176
Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?..
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !
Trong 3 câu đầu đoạn trích, ai nói với ai? Tham gia câu chuyện có ít nhất mấy người? Dấu hiệu nào cho ta thấy đó là một cuộc trò chuyện, trao đổi qua lại?
Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?..
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !
Hai người phụ nữ tản cư đang nói chuyện với nhau.
- Có hai lượt lời
- Có dấu gạch đầu dòng trước lời hỏi và lời đáp
Đối thoại
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Sgk/176
a.
-Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?...
-Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
→ Đối thoại.
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào…
Câu “-Hà, nắng gớm, về nào…”, ông Hai nói với ai? Đây có phải là một câu đối thoại không? Vì sao? Trong đoạn trích còn có câu nào kiểu này không? Hãy dẫn ra các câu đó.
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào…
Ông Hai nói với chính mình.
-Phát ra thành lời.
- Có dấu gạch đầu dòng trước lời nói.
Độc thoại
Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:
-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này!
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Sgk/176
b.
- Hà, nắng gớm, về nào…
→ Độc thoại (thành lời)
Vậy giữa đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào?
Đều có dấu gạch đầu dòng
Là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người.
Là lời của một người nào đó nói với chính mình.
Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…
Những câu như: “Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó…? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…” là những câu ai hỏi ai? Tại sao trước những câu này không có gạch đầu dòng như những câu nêu ở (a) và (b)?
Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…
Đây là những câu ông Hai hỏi chính mình.
- Không nói thành lời
- Không có gạch đầu dòng
Độc thoại nội tâm
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Sgk/176
c.
“Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta hắt hủi, rẻ rúng đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…” → Độc thoại nội tâm.
Vậy giữa độc thoại và độc thoại nội tâm giống và khác nhau như thế nào?
Lời của một người nào đó nói với chính mình.
-Nói thành lời.
-Phía trước câu nói có gạch đầu dòng.
-Không nói thành lời.
-Phía trước câu nói không có gạch đầu dòng.
Các hình thức diễn đạt trên có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện diễn biến của câu chuyện và thái độ của những người tản cư trong buổi trưa ông Hai gặp họ? Đặc biệt chúng đã giúp nhà văn thể hiện thành công những diễn biến tâm lí của nhân vật ông Hai như thế nào?
Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?...
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
- Hà, nắng gớm, về nào…
- Chúng bay ăn miếng cơm hay …… thế này.
Chúng nó cũng là trẻ con….?
- Tạo cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật.
- Tạo tình huống để đi sâu vào nội tâm nhân vật.
- Thái độ căm giận đối với làng Chợ Dầu.
Thể hiện tâm trạng dằn vặt, đau đớn của ông Hai khi nghe tin làng theo giặc.
Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự.
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Sgk/176
* Thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự.
Ngôn ngữ nhân vật
Đối
thoại
Độc thoại
Độc thoại nội tâm
Hình thức đối đáp, trò chuyện
Có gạch đầu dòng ở lời thoại
Nói với chính mình
Phát ra thành lời
Phía trước câu nói có gạch đầu dòng
Nói với chính mình
Không phát ra thành lời
Phía trước câu nói không có gạch đầu dòng
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1. Ví dụ: Sgk/176
2. Ghi nhớ: Sgk/178
II. Luyện tập
Bài 1/178: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại
Đọc
bài tập 1/178
Vẽ bảng sau vào vở
-Này, thầy nó ạ.
(nằm rũ ra trên giường không nói gì)
-Thầy nó ngủ rồi à?
-Gì?
-Tôi thấy người ta đồn…
-Biết rồi!
* Nêu bật tâm trạng chán chường, buồn bã, đau khổ, thất vọng của ông Hai.
II. Luyện tập
Bài 2/179:
Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn, trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm.
-Học bài
-Soạn bài: Ôn tập cuối học kì
Dặn dò