Địa lí
ĐỒNG BẰNG
BẮC BỘ
Bùi Kim Huệ
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức
- Nêu được một số đặc điểm tiêu biểu về địa hình, sông ngòi của đồng bằng Bắc Bộ:
+ Đồng bằng Bắc Bộ do phù sa của sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp nên; đây là đồng bằng lớn thứ hai nước ta.
+ Đồng bằng Bắc Bộ có dạng hình tam giác, với đỉnh ở Việt Trì, cạnh đáy là đường bờ biển.
+ Đồng bằng Bắc Bộ có bề mặt khá bằng phẳng, nhiều sông ngòi, có hệ thống đê ngăn lũ.
2. Kĩ năng
- Nhận biết được vị trí của đồng bằng Bắc Bộ trên bản đồ (lược đồ) tự nhiên Việt Nam.
- Chỉ một số sông chính trên bản đồ (lược đồ): sông Hồng, sông Thái Bình.
* HS năng khiếu: Dựa vào ảnh trong SGK, mô tả đồng bằng Bắc Bộ: đồng bằng bằng phẳng với nhiều mảnh ruộng, sông uốn khúc, có đê và mương dẫn nước.
3. Thái độ
- HS nêu tác dụng của hệ thống đê ở đồng bằng Bắc Bộ và có ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
* BVMT:
- Sự thích nghi và cải tạo môi trường của con người ở miền đồng bằng
- Một số đặt điểm chính của môi trường và TNTN và khai thác TNTN ở đồng bằng (đất phù sa màu mỡ ở ĐBBB và ĐBNB; môi trường tự nhiên của ĐBDHMT: nắng nóng, bão lụt gây ra nhiều khó khăn với đời sống và HĐSX)
*TKNL: Đồng bằng Bắc Bộ có hệ thống sông ngòi dày đặc, đây là nguồn phù sa tạo ra đồng bằng châu thổ, đồng thời là nguồn nước tưới và nguồn năng lượng quá giá.
4. Góp phần phát triển các năng lực:
- NL tự chủ, NL giải quyết vấn đề, NL ngôn ngữ, NL thẩm mĩ
KHỞI ĐỘNG
Chọn ý đúng
Câu 1
Đặc điểm của vùng trung du Bắc Bộ là:
A. Đỉnh nhọn, sườn thoải, xếp cạnh nhau như bát úp.
B. Đỉnh tròn, sườn thoải, xếp cạnh nhau như bát úp.
C. Đỉnh tròn, sườn dốc, xếp cạnh nhau như bát úp.
D. Tất cả những ý trên.
Câu 2
Ở Tây Nguyên có mấy cao nguyên?
A. 1 cao nguyên
B. 2 cao nguyên
C. 3 cao nguyên
D. 4 cao nguyên
Câu 3
Lễ hội nào sau đây không phải ở Tây nguyên
B. Lễ hội cồng chiêng.
A. Lễ hội đua ghe ngo.
C. Lễ hội đua voi.
D. Lễ hội đâm trâu.
Hoạt động 1:
Tìm hiểu vị trí, hình dạng của đồng bằng Bắc Bộ
1. Đồng bằng lớn nhất miền Bắc
Địa lí
Bài 11: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Lược đồ đồng bằng Bắc Bộ
Bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam
Quan sát lược đồ đồng bằng Bắc Bộ ở SGK trang 98 và dựa vào kí hiệu chỉ vị trí của đồng bằng Bắc Bộ trên bản đồ.
Hình 1: Lược đồ đồng bằng Bắc Bộ
Đồng bằng Bắc Bộ có dạng hình gì?
Đồng bằng Bắc Bộ có dạng hình tam giác
với đỉnh ở Việt Trì, cạnh đáy là đường bờ biển
Đồng bằng Bắc Bộ có dạng hình tam giác, với đỉnh ở Việt Trì, cạnh đáy là đường bờ biển.
Hoạt động 1:
Tìm hiểu vị trí, hình dạng của đồng bằng Bắc Bộ
1. Đồng bằng lớn nhất miền Bắc
Địa lí
Bài 11: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Đọc thông tin phần 1 (SGK trang 98), quan sát lược đồ hình 1 và ảnh hình 2 (Trang 99)
Đồng bằng Bắc Bộ do phù sa những sông nào bồi đắp nên? Được hình thành như thế nào?
Hoạt động 2:
Sự hình thành, diện tích, địa hình đồng bằng Bắc Bộ
Đồng bằng Bắc Bộ do phù sa những sông nào bồi đắp nên? Được hình thành như thế nào?
Đồng bằng Bắc Bộ do phù sa sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp nên. Khi đổ ra gần biển, nước sông chảy chậm đã làm cho phù sa lắng đọng thành các lớp dày. Qua hàng vạn năm, các lớp phù sa đó đã tạo nên đồng bằng Bắc Bộ.
Hoạt động 2:
1. Đồng bằng lớn nhất miền Bắc
Địa lí
Bài 11: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Sự hình thành, diện tích, địa hình đồng bằng Bắc Bộ
Sông Thái Bình
Hình 1. Lược đồ đồng bằng Bắc Bộ
Sông Hồng
Hình 1. Lược đồ đồng bằng Bắc Bộ
Đồng bằng Bắc Bộ có diện tích lớn thứ mấy trong các đồng bằng của nước ta? Diện tích khoảng bao nhiêu?
Đồng bằng Bắc Bộ có diện tích lớn thứ hai trong số các đồng bằng của nước ta. Diện tích đồng bằng Bắc Bộ khoảng 15 000 km2.
15 000 km2
Địa hình (bề mặt) của đồng bằng có đặc điểm gì?
Đồng bằng có địa hình khá bằng phẳng và đang tiếp tục mở rộng ra biển.
Cảnh đồng bằng Bắc Bộ
Hoạt động 3:
Hệ thống sông ngòi ở đồng bằng Bắc Bộ
2. Sông ngòi và hệ thống đê ngăn lũ
1. Đồng bằng lớn nhất miền Bắc
Địa lí
Bài 11: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Quan sát hình 1, em hãy tìm sông Hồng, sông Thái Bình và một số sông khác ở đồng bằng Bắc Bộ
Sông Thái Bình
Hình 1. Lược đồ đồng bằng Bắc Bộ
Sông Hồng
Sông Đáy
Sông Cầu
Sông Đuống
Tại sao sông có tên là sông Hồng?
Sông có nhiều phù sa (cát, bùn trong nước) nên nước sông quanh năm có màu đỏ, do đó sông có tên là sông Hồng.
Hoạt động 3:
Hệ thống sông ngòi ở đồng bằng Bắc Bộ
Vào mùa mưa, nước ở các con sông ở đây như thế nào?
- Vào mùa hạ mưa nhiều, nước ở các con sông dâng cao thường gây ngập lụt ở đồng bằng.
Địa lí
Bài 11: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Hoạt động 3:
Hệ thống sông ngòi ở đồng bằng Bắc Bộ
- Vào mùa hạ mưa nhiều, nước ở các con sông dâng cao thường gây ngập lụt ở đồng bằng.
Để ngăn lũ lụt, người dân nơi đây đã làm gì?
Người dân đồng bằng Bắc Bộ đắp đê dọc hai bên bờ sông để ngăn lũ lụt.
Địa lí
Bài 11: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Đê có tác dụng gì?
Hệ thống đê ở đồng bằng Bắc Bộ có đặc điểm gì?
Hệ thống đê ở đồng bằng Bắc Bộ có đặc điểm là: cao, rộng, vững chắc và dài hàng nghìn km.
Ngoài việc đắp đê, người dân còn làm gì để sử dụng nước các sông cho sản xuất nông nghiệp?
Ngoài việc đắp đê, người dân còn đào nhiều kênh, mương để tưới, tiêu nước cho đồng ruộng.
Tuy nhiên hệ thống đê đã làm cho phần lớn diện tích đồng bằng không được bồi đắp thêm phù sa hàng năm và tạo nên nhiều vùng đất trũng.
Thế nhưng trong quá trình đắp đê, nếu đê không chắc chắn, điều gì sẽ xảy ra khi nước chảy mạnh?
Vỡ đê
Theo em, người dân đã làm gì để bảo vệ đê và hạn chế việc vỡ đê?

Đồng bằng Bắc Bộ có dạng hình tam giác, với đỉnh ở Việt Trì, cạnh đáy là đường bờ biển. Đây là đồng bằng châu thổ lớn thứ hai của nước ta, do sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp nên. Đồng bằng có bề mặt khá bằng phẳng, nhiều sông ngòi; ven các sông có đê để ngăn lũ.
Địa lí
Bài 11: ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
Bài học:
DẶN DÒ
Về xem lại bài, học thuộc Ghi nhớ
Đọc trước bài : 12, 13 và 14
Bùi Kim Huệ