Rôto
A
B
C
Mở
Tăt
Bài 26:
động cơ không đồng bộ ba pha
* Là ĐC xoay chiều ba pha có tốc độ quay của roto(n) nhỏ hơn tốc độ quay (n1) của từ trường dòng điện cấp cho ĐC.
2. Công dụng:
1. Khái niệm:
+ Công nghiệp.

+ Nông nghiệp.

+ Đời sống.

- Dùng làm nguồn động lực cho các máy công cụ.
I. Khái niệm và công dụng.
ii. Cấu tạo :
ii. Cấu tạo :
a, Lõi thép: Gồm các lá thép kĩ thuật điện ghép lại thành hình trụ,mặt trong có rãnh đặt dây quấn.
1. Stato:(phần tĩnh).
Stato
b, Dây quấn: Dây quấn stato động cơ không đồng bộ (đckđb) là dây đồng được phủ sơn cách điện, gồm ba cuộn dây AX, BY, CZ đặt lệch nhau 1200 trong rãnh stato.
Sáu đầu dây A, B, C, X, Y, Z được nối ra ngoài hộp đấu dây để nhận điện.
a, Lõi thép: Làm bằng các lá thép kĩ thuật điện, mặt ngoài có xẻ rãnh, ở giữa có lỗ để lắp trục, ghép lại thành hình trụ.
Ii. Cấu tạo
1. Stato: (phần tĩnh).
b, Dây quấn: Có hai kiểu:
- Dây quấn kiểu roto lồng sóc.
- Dây quấn kiểu roto dây quấn.
2. Rôto:(phần quay).
Rôto lồng sóc
Rôto dây quấn
iii. Nguyên lý làm việc:
Khi cho dòng điện xoay chiều ba pha vào dây quấn stato của đông cơ thì trong lòng stato sẽ xuất hiện điều gì?


0
i
- Cho dòng điện xoay chiều ba pha vào dây quấn stato của đông cơ thì trong lòng stato sẽ có từ trường quay.
0
i
- Từ trường quay biến thiên qua các khung dây kín của rôto, làm xuất hiện trong đó các suất điện động cảm ứng và dòng điện cảm ứng.
Khi có từ trường biến thiên quét qua cuộn dây kín, trong cuộn dây sẽ xuất hiện đai lượng vật lý nào?
Khi dây dẫn có dòng điện chạy qua nằm trong từ trường sẽ xuất hiện điều gì?
A
X
B
C
Z
Y
Rôto
Stato
Rôto
A
B
C
Từ tru?ng quay của stato
Mở
Tăt
Rôto quay theo chiều quay của từ tru?ng với tốc độ n < n1 của từ trường quay.
- Lực tương tác điện từ trường quay và các dòng điện cảm ứng tạo ra mômen quay làm rôto quay
Rôto
A
B
C
Từ trường quay của stato
Mở
Tăt
* Khi cho dòng điện 3 pha vào các dây quấn stato của động cơ thì trong lòng Stato sẽ có từ trường quay.
Từ thông của từ trường quay biến thiên qua các khung dây kín của rôto làm xuất hiện trong đó các sức điện động và dòng điện cảm ứng.Lực tương tác điện từ gữa từ trường quay và các dòng ®iÖn c¶m cảm ứng này, tạo ra mômen quay làm cho rôto quay theo chiều quay của từ trường với tốc độ n nhỏ hơn tốc độ n1 của từ trường.

Rôto
A
B
C
Từ trường quay của stato
Mở
Tăt
Giải thích tại sao tốc độ quay của rôto (n) lại chậm hơn tốc độ quay của từ trương stato (n1)?
n < n1 (n1 là tốc độ quay của từ tru?ng ) . Vì nếu n = n1 thì dòng điện cảm ứng trong rôto = 0 (không có lực tác dụng tru?ng tác giữa từ tru?ng và dòng điện => Mq = 0 )
Rôto
A
B
C
Mở
Tăt
f là tần số dòng điện.
p là số đôi cực từ của từ trường quay (số cặp cực).
* Công thức tính n1:
* Hệ số trượt:
Trong đó n là tốc độ quay của rôto.
Đối với động cơ S = 0,02 -> 0,06
Tốc độ quay n của động cơ phụ thuộc vào yếu tố nào ?

- Nếu thay đổi số đôi cực từ của stato.(P)
A
x
I
Rôto
Nối song song
2
1
4
3
S
N
Rôto
Nối nối tiếp
A
I
x
S
S
S
S
N
N
N
N
1
2
3
4
I
I
x
- Phương pháp thay đổi tốc độ của động cơ điện không đồng bộ ba pha kiểu rôto dây quấn thông qua biến trở.
- Thay đổi tần số f.
IV. Cách đấu dây:
Trước khi mắc động cơ vào nguồn, các dây quấn của động cơ phải được nối theo hình sao hay hình tam giác tuỳ thuộc vào điện áp nguồn và điện áp định mức của động cơ . Ba chốt đầu các pha được nối với cáp và qua cầu dao hoặc khởi động từ để nối với nguồn ba pha .
Dây quấn của động cơ nối sao hoặc nối tam giác phụ thuộc vào yếu tố nào ?
IV. Cách đấu dây:
Đấu dây động cơ không đồng bộ
3 pha.
+ Nối hình sao
+ Nối hình tam giác
Cách đấu dây hình sao
Cách đấu dây hình tam giác
Mở
Tăt
Rôto
* Đổi chiều
quay động cơ:
Rôto
Mở
Tăt
Rôto
* Đổi chiều
quay động cơ:
V. Sử dụng và bảo dưỡng động cơ :
Kiểm tra trước khi vận hành.
Kiểm tra hệ thống cơ, máy công tác,đường dây điện, độ cách điện, cách đấu dây ,cầu dao, thiết bị bảo vệ, nguồn điện.
Vận hành không tải :
Đối với động cơ mới lắp hoặc mới sửa chữa kiểm tra ổ trục, chiều quay.
* Vận hành có tải :Theo dõi Ikđ ; Ilv ; to ; tiếng máy; độ rung; thường xuyên theo dõi điện áp.
Dừng máy : Cắt cầu dao vào từng máy, sau cắt cầu dao tổng, hặc áptômát tổng để tránh các động cơ khởi động hàng loạt (để tránh khi mất điện lại có điện ngay.
* Sau khi vận hành : Lau chùi sạch sẽ, kiểm tra bảo dưỡng định kỳ (sau 2000 giờ / 1lần)
Câu hỏi củng cố bài
Câu1. Em hãy nêu cấu tạo của động cơ không đồng bộ ba pha?
Câu2. Em hãy nêu nguyên lý làm việc của ĐCKĐB ba pha?
Câu hỏi củng cố bài
Rôto dây quấn