PHÒNG GD & ĐT VIỆT TRÌ
TRƯỜNG THCS TIÊN CÁT

HOANG VAN PHUONG_CHI LINH
_HAIDUONG

1

KIỂM TRA BÀI CŨ

Em hãy nêu điều kiện xuất hiện dòng điện
cảm ứng ?
Trả lời :Điều kiện để xuất hiện dòng điện
cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín là số
đường sức từ xuyên qua tiết diện S của
cuộn dây đó biến thiên.
2

Nhà em sử dụng
điện lưới quốc gia,
tại sao trên các ổ
lấy điện không có
kí hiệu “+” ; “-” ?

Đó là dòng điện xoay
chiều nên không có kí
hiệu “+” ; “-”

Dòng điện xoay
chiều được tạo ra
như thế nào nhỉ ?

Các em cùng
khám
phá
nhé!.
HOANG VAN PHUONG_CHI LINH
_HAIDUONG

3

I. Chiều của dòng điện cảm ứng
1. Thí nghiệm
Mắc vào hai đầu của
một cuộn dây dẫn
hai đèn LED (một
đèn màu đỏ, một đèn
màu vàng) song
song và ngược chiều
nhau như hình bên.

N

S

5

C1. Làm TN và chỉ
rõ đèn nào sáng
trong hai trường
hợp:
+ Đưa nam châm
từ ngoài vào trong
cuộn dây

N

S

Đèn LED đỏ sáng
6

+ Kéo nam
châm từ trong
ra ngoài cuộn
dây
Đèn LED vàng
sáng

N

S

7

Em hãy cho biết chiều dòng điện cảm
ứng trong hai trường hợp trên có gì
khác nhau?
Dòng điện cảm ứng
trong cuộn dây đổi
chiều khi số đường
sức từ đang tăng mà
chuyển sang giảm.

N

S

8

2. Kết luận

Khi số đường sức từ
xuyên qua tiết diện S của
cuộn dây tăng thì dòng
điện cảm ứng trong cuộn
dây có chiều ngược với
chiều dòng điện cảm ứng
khi số đường sức từ
xuyên qua tiết diện đó
giảm.

N

S

9

3. Dòng điện xoay chiều
Nếu ta liên tục lần
lượt đưa nam
châm vào và kéo
nam châm ra khỏi
cuộn dây kín thì
trong cuộn dây
xuất hiện dòng
điện luân phiên
đổi chiều.

N

S

10

Ta theo dõi lần 1

N

S

11

Ta theo dõi lần 2
Dòng điện luân
phiên đổi chiều như
trên gọi là dòng điện

N

S

xoay chiều.

12

II. Cách tạo ra dòng điện xoay chiều

1. Cho nam châm quay trước cuộn dây dẫn
kín
N
S

Ta quan sát

13

C2. Hãy phân tích xem số ĐST xuyên qua tiết
diện S của cuộn dây biến đổi thế nào khi cho
nam châm quay trước cuộn dây(Hvẽ). Từ đó suy
ra dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây
có chiều biến đổi như thế nào trong khi nam
châm quay.
N
S

Ta quan sát

14

Khi cực N của NC lại gần CD thì số ĐST xuyên qua
tiết diện S của CD tăng. Khi cực N ra xa CD thì số
ĐST qua S giảm. Khi NC quay liên tục thì SĐST
xuyên qua S luân phiên tăng giảm. Vậy dòng điện
qua CD là dòng điện xoay chiều.
N
S

Ta quan sát

15

2. Cho cuộn dây quay trong từ trường
C3 Hình bên vẽ một CD dẫn kín có thể quay
quanh một trục thẳng đứng trong từ trường
của một NC. Hãy phân tích xem số ĐST
xuyên qua tiết diện S của CD biến thiên như
thế nào khi cuộn dây quay, từ đó suy ra nhận
xét về chiều dòng điện cảm ứng xuất hiện
trong cuộn dây.
N
Cuộn dây

Vị trí 1

S
Trục quay

16

C3 Khi cuộn dây quay từ vị trí 1 sang vị trí 2
thì số ĐST xuyên qua tiết diện S của CD
tăng. Khi CD từ vị trí 2 quay tiếp thì số ĐST
giảm. Nếu CD quay liên tục thì số ĐST
xuyên qua tiết diện S luân phiên tăng, giảm.
Vậy dòng điện cảm ứng xuất hiện trong
cuộn dây là dòng điện xoay chiều.
N
Cuộn dây

Vị
trí 2

S

Trục quay

17

3. Kết luận
Trong cuộn dây dẫn kín, dòng điện cảm
ứng xoay chiều xuất hiện khi cho NC quay
trước cuộn dây hay cho cuộn dây quay
trong từ trường.

18

Cái đinamô ở xe đạp nhỏ xíu và nhà máy thủy điện Hòa
Bình khổng lồ đều cho dòng điện xoay chiều. Vậy cấu tạo
và chuyển vận của chúng có gì giống nhau và khác nhau ?

I – Cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều .
1. Quan sát :

Hình 34.1

Hình 34.2

C1. Hãy chỉ ra những bộ phận chính của mỗi loại máy phát điện này và
nêu lên chỗ giống và khác nhau của chúng.

Hình 34.1

Hình 34.2

Máy phát điện có cuộn dây quay Máy phát điện có nam châm quay

Giống nhau : Gồm hai bộ phận chính là cuộn dây và nam châm .

Khác nhau :
Máy ở hình 34.1
Máy ở hình 34.1
Rô to (phần quay) : cuộn dây
Rô to (phần quay) : nam châm
Stato (phần đứng yên): Nam châm Stato (phần đứng yên): cuộn dây
*Có thêm bộ góp điện : Vành
khuyên và thanh quét (chổi than).

C2 : Vì sao khi ta cho nam châm ( hoặc cuộn dây ) quay ta lại thu
được dòng điện xoay chiều trong các máy trên khi nối hai cực của
máy với các dụng cụ tiêu thụ điện.

Khi nam châm hoặc cuộn dây quay thì số đường sức từ qua tiết
diện S của cuộn dây luân phiên tăng giảm

2. Kết luận
Các máy phát điện xoay chiều đều có hai bộ phận chính là nam
châm và cuộn dây. Một trong hai bộ phận đó đứng yên gọi là
Stato, bộ phận còn lại có thể quay được gọi là Rô to.

Nam châm

Cuộn dây

Roto

Stato

Stato

Roto

Máy phát điện có cuộn dây quay các em
cần chú ý:
Vành khuyên để làm gì?

Thanh quét để làm gì?

II. Máy phát điện xoay chiều trong kỹ thuật
1. Đặc tính kỹ thuật.
Cuộn dây là stato, rôto là nam châm điện mạnh.

2. Cách làm quay máy phát điện
Để làm quay Rôto của máy phát điện người ta dùng tua
bin nước, động cơ nổ, cánh quạt gió….

III Vận dụng
Đọc câu hỏi C4 SGK

N

S

Trả lời: Khi khung quay nửa vòng tròn thì số
đường sức từ qua khung tăng đLED sáng.
Trên nửa vòng tròn sau, số đường sức từ giảm nên
dòng điện đổi chiều, đèn LED còn lại sáng.

28

C3. So sánh chỗ giống và khác nhau về cấu tạo
và hoạt động của đinamô ở xe đạp và máy phát
điện xoay chiều trong công nghiệp

Giống nhau: đều có nam châm và cuộn dây dẫn
Khác nhau : Đinamô xe đạp có kích thước nhỏ
hơn, công suất phát điện nhỏ hơn

mét sè h×nh ¶nh nhµ m¸y ph¸t
®iÖn

NhiÖt ®iÖn

Thuû ®iÖn

Phong ®iÖn( Điện gió)

Nhà máy điện hạt nhân

Sơ đồ nhà máy điện hạt nhân

CỦNG CỐ
Câu 1. Dòng điện xoay chiều có gì khác
so với dòng điện một chiều?
+ Dòng điện một chiều là có chiều không
thay đổi theo thời gian.
+ Dòng điện xoay chiều là có chiều luân
phiên thay đổi theo thời gian.
34

Dòng điện một chiều có hạn chế là:
+ Không truyền tải đi xa.
+ Sản xuất tốn kém.
+ Gây ô nhiễm môi trường.
+ Sử dụng ít tiện lợi.
Dòng điện xoay chiều có nhiều ưu điểm
hơn dòng điện một chiều và khi cần có
thể chỉnh lưu thành dòng điện một chiều
bằng thiết bị đơn giản.
35

2. Để bảo vệ môi trường chúng ta phải làm
gì?
- Tăng cường sản xuất và sử dụng dòng
điện xoay chiều.
- Sản xuất các thiết bị chỉnh lưu để chuyển
đổi dòng xoay chiều thành dòng một
chiều khi cần sử dụng dòng một chiều.

3. Dòng điện xoay chiều là gì?
Dòng điện luân phiên đổi chiều theo
thời gian gọi là dòng điện xoay chiều.

36

4. Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm
ứng xoay chiều?
Dòng điện xoay chiều xuất hiện
trong cuộn dây dẫn kín khi số đường
sức từ xuyên qua tiết diện S của
cuộn dây dẫn kín luân phiên tăng,
giảm.

5. Em hãy cho biết cách tạo ra dòng
điện xoay chiều?
Trong cuộn dây dẫn kín, dòng điện
cảm ứng xoay chiều xuất hiện khi cho
nam châm quay trước cuộn dây hay
cho cuộn dây quay trong từ trường.

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT:
Trong các máy phát điện lớn dùng trong công
nghiệp, người ta dùng nam châm điện thay cho
nam châm nam châm vĩnh cửu để tạo ra từ trường
mạnh. Để đưa dòng điện một chiều vào nam châm
điện. Người ta dùng một bộ góp điện. Bô góp điện
gồm hai vành khuyên gắn với hai đầu cuộn dây của
nam châm điện và thanh quét ( hay chổi than )
luôn tì sát vào vành khuyên . Dây dẫn nối hai chổi
than với hai cực của nguồn điện ở ngoài . Nhờ thế
mà khi nam châm quay, dây dẫn nối không bị xoắn
lại .

Dặn dò :
- Học phần ghi nhớ và đọc phần có thể
em chưa biết.
- Làm bài tập 3 trang 71/SBT(bắt buộc)
- Làm hết bài tập SBT được 1A+
40

Bµi häc kÕt thóc t¹i ®©y!

C¸m ¬n
ThÇy, c« gi¸o vµ c¸c c¸c em !

HOANG VAN PHUONG_CHI LINH
_HAIDUONG

41