KIỂM TRA BÀI CỦ

Đột biến gen là gì? Nêu vai trò của đột biến gen

KHỞI ĐỘNG

Bài 46. ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

Bài 46. ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ
I

Khái niệm đột biến nhiễm sắc thể
II

Đột biến cấu trúc nhiễm sắc
thể
III

Đột biến số lượng nhiễm sắc
thể

Trò chơi: tìm điểm khác của hình b,c so với hình a

Hình a: Bộ nhiễm sắc thể của người bình thường

Trò chơi: tìm điểm khác của hình b,c so với hình a

nh a. Bộ nhiễm sắc thể bình thường
Hình b. Bộ NST của người bị hội chứng Hình c. Bộ NST của người bị
Edward
hội chứng mèo kêu

Trò chơi: tìm điểm khác của hình b,c so với hình a
Thay đổi về số
Có 3 NST số 18
lượng

Mất 1 đoạn trên NST
Thay đổi về cấu trúc
số 5

nh a. Bộ nhiễm sắc thể bình thường
Hình b. Bộ NST của người bị hội chứng Hình c. Bộ NST của người bị
Edward
hội chứng mèo kêu

I. Khái niệm đột biến nhiễm sắc thể
Đột biến
nhiễm sắc thể
là gì?.

II. Đột biến cấu trúc NST

NHÓM……………………
Thảo luận nhóm lớn…………….
trong 5 phút và thực hiện các yêu
cầu sau:
Hoàn thiện bảng 36.1?
Cấu trúc NST
Cấu trúc NST
trước khi đột
sau khi đột biến
biến

Sự thay đổi của
NST sau khi đột
biến

Dạng đột
biến

Kết quả bảng 36.1. Một số dạng đột biến nhiễm sắc thể

Cấu trúc NST
trước khi đột
biến

Cấu trúc NST
sau khi đột
biến

Sự thay đổi của
NST sau khi đột
biến

Dạng đột
biến

Mất đoạn
Đoạn BCD bị đảo
ngược
- Thay thế đoạn
MNO bằng đoạn AB
có nguồn gốc từ
NST khác.
- Thay thế đoạn AB
bằng đoạn MNO có

Lặp đoạn
Đảo đoạn
Chuyển
đoạn

II. Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
1. Khái niệm
- Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi
làm thay đổi cấu trúc của nhiễm sắc thể
- Các dạng : mất đoạn, đảo đoạn, lặp
đoạn và chuyển đoạn

Đột biến cấu trúc
NST có ý nghĩa hay
tác hại như thế nào?

Hoạt động nhóm - mảnh ghép
PHẦN 1. NHÓM CHUYÊN GIA (2 phút) Mỗi bạn được phát 1 lá bài
Học sinh đọc thông tin SGK và hoàn thành nhiệm vụ sau.
1.Nhóm lá bài Cơ
Đột biến cấu trúc NST có ý nghĩa gì? Cho ví dụ minh họa
2.Nhóm lá bài Rô
Đột biến cấu trúc NST gây tác hại gì? Cho ví dụ minh họa
3.Nhóm lá bài Chuồn
Dạng đột biến cấu trúc nào có thể được ứng dụng trong chon giống đem
lại lợi ích cho con người?
4.Nhóm lá bài Bích
Dạng đột biến cấu trúc nào NST nào gây hại cho sinh vật? Giải thích

Hoạt động nhóm - mảnh ghép
PHẦN 2. NHÓM GHÉP: (2 phút) Các em trở về nhóm ban
đầu trao đổi chia sẻ kiến thức đã thảo luận ở nhóm chuyên gia:
- Ý nghĩa của đột biến cấu trúc NST
- Tác hại của đột biến cấu trúc NST
- Ví dụ minh họa

Ý nghĩa của đột biến cấu trúc NST

Dạng đột biến lặp đoạn

- Một đoạn nào đó của NST bị lặp lại 1 hay nhiều lần
- Làm tăng số lượng gen trên 1NST
-Lặp gen  Cung cấp nguyên liệu tiến hoá
-VD: Lặp đoạn lúa đại mạch tăng hoạt tính amilaza ứng
dụng trong sản xuất bia

Hoạt động nhóm - mảnh ghép
PHẦN 2. NHÓM GHÉP: (2 phút) Trở về nhóm ban đầu
chia sẻ kiến thức
- Ý nghĩa của đột biến cấu trúc NST
- Tác hại của đột biến cấu trúc NST
- Ví dụ minh họa

Tác hại của đột biến cấu trúc NST

* VD Ở người, đột biến chuyển đoạn không cân giữa NST
22 và 9 tạo nên NST 22 ngắn hơn bình thường gây nên bệnh
ung thư bạch cầu tủy cấp tính.

Mất 1 đoạn NST ở cặp NST số 21 gây ung thư máu

Mắt ruồi giấm có bộ NST
bình thường

Mắt ruồi giấm có đoạn NST
nhân đôi

Mắt ruồi giấm có đoạn
NST nhân ba

2. Ý nghĩa và tác hại của đột biến cấu trúc
nhiễm
sắc thể
- Ý nghĩa
+ Cung cấp nguyên liệu cho tiến hoá và cho
chọn giống. 
+ Có thể làm cho một gene có lợi được tăng
số bản sao trong hệ gene.
- Tác hại: gây hại cho thể đột biến như
giảm sức sống, giảm khả năng sinh sản
hoặc gây chết.

Kết quả bảng 36.1. Một số dạng đột biến nhiễm sắc thể

Cấu trúc NST
trước khi đột
biến

Cấu trúc NST
sau khi đột
biến

Sự thay đổi của
NST sau khi đột
biến

Dạng đột
biến

Mất đoạn
Đoạn BCD bị đảo
ngược
- Thay thế đoạn
MNO bằng đoạn AB
có nguồn gốc từ
NST khác.
- Thay thế đoạn AB
bằng đoạn MNO có

Lặp đoạn
Đảo đoạn
Chuyển
đoạn

MỞ RỘNG KIẾN THỨC
Nguyên nhân gây
phát sinh đột
biến cấu trúc
NST?

Tác nhân vật lí gây đột biến cấu trúc Nhiễm sắc thể

Sốc nhiệt

Các tia tử ngoại
Bụi phóng xạ và các bức xạ
từ phóng vũ khí hạt nhân

Chất phóng xạ từ bom nguyên tử

Tác nhân hoá học gây đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

Hoá chất BVTV: thuốc trừ sâu,
thuốc diệt cỏ, diệt nấm...

Chất độc da cam Mỹ rải xuống
trong chiến tranh

Ô nhiễm môi trường do rác thải
31

Ô nhiễm môi trường nước do nước thải sinh hoạt và
công nghiệp chưa qua sử lý
32

Tác nhân sinh học

Virut Sarcoma và Herpes, tiết độc tố gây đứt gãy NST.

MỞ RỘNG KIẾN THỨC
Nguyên nhân gây
phát sinh đột
biến cấu trúc
NST?

Nguyên nhân: Các tác nhân vật lí, hóa học, sinh học ( môi
trường bên ngoài) hoặc do cơ chế trao đổi chéo trong giảm
phân ( môi trường bên trong).

Nguyên nhân chủ yếu gây đột biến NST là

A. Các tác nhân vật lý của ngoại cảnh

C. Hoạt động co xoắn và tháo xoắn của NST
trong phân bào

B. Các tác nhân vật lý và hóa học của ngoại
cảnh

D. Các tác nhân hóa học của ngoại cảnh

Một đoạn nào đó có 1 NST quay ngược một góc 180o làm đảo ngược
trật tự phân bố của các gene trên đoạn NST đó, là dạng đột biến:

A. Lặp đoạn

C. Chuyển đoạn

B. Mất đoạn

D. Đảo đoạn

Dạng đột biến cấu trúc NST nào gây hậu quả lớn nhất?

A. Lặp đoạn NST

C. Đảo đoạn NST

B. Mất đoạn NST

D. Chuyển đoạn NST

   

Đột biến nào sau đây gây bệnh ung thư máu ở
người?

A. Mất đoạn đầu trên NST số 21

C. Đảo đoạn trên NST giới tính X

B. Lặp đoạn giữa trên NST số 23

D. Chuyển đoạn giữa NST số 21 và
NST số 23

 Dạng đột biến dưới đây được ứng dụng trong sản
xuất rượu bia là:

A. Lặp đoạn trên NST X của ruồi giấm làm thay
đổi hình dạng của mắt.
B. Đảo đoạn trên NST của cây đậu Hà Lan.

C. Lặp đoạn NST ở lúa mạch làm tăng hoạt
tính enzyme amylase thuỷ phân tinh bột
D. Lặp đoạn trên NST của cây đậu Hà Lan.

NHIỄM SẮC THỂ

BIẾN ĐỔI
CẤU TRÚC
NST

GEN
(Sắp xếp hài hoà về
số lượng, trình tự)
BIẾN ĐỔI
SỐ LƯỢNG,
TRÌNH TỰ,
CÁCH SẮP
XẾP GEN

PRÔTÊIN

BIẾN ĐỔI
PRÔTÊIN

TÍNH
TRẠNG

BIẾN ĐỔI
KIỂU HÌNH

Phần lớn gây hại
cho sinh vật
Tại sao đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
thường gây hại cho bản thân sinh vật?

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Gợi ý:
- Khái niệm
- Nguyên nhân
- Các dạng
- Hậu quả

So sánh đột biến
gene và đột biến cấu
trúc nhiễm sắc thể ?

- Khái niệm
- Các dạng
- Hậu quả

Tìm hiểu phần III
đột biến số lượng
NST

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Dưa hấu có hạt
KHỞI ĐỘNG
Con người có thể tạo ra dưa hấu đột
biến NST có đặc điểm: quả to, không
có hạt, hàm lượng đường trong quả
cao hơn so với dưa hấu thường trong
tự nhiên. Đột biến NST là gì và có tác
động như thế nào đến con người?

Dưa hấu không có hạt