BÀI 21: ĐỘT BIẾN GEN

CHỦ ĐỀ 4: BIẾN DỊ

BÀI 21: ĐỘT BIẾN GEN
1

ĐỘT BIẾN GEN LÀ GÌ?

2

NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH
ĐỘT BIẾN GEN

3

VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN

Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về
nhiều chi tiết.

Dưa sinh đôi

Bàn tay sáu ngón

Gà bốn chân

Biến dị là gì ?

Chuối 100 nải

Sao biển tám chân

Biến dị

Biến dị di truyền

Biến dị tổ hợp

Đột biến gen

Biến dị không di truyền

Đột biến

Thường biến

Đột biến nhiễm sắc thể

Hươu sáu chân

ĐỘT
BIẾN
GEN
Gà bốn chân

Sao biển tám chân

I. ĐỘT BIẾN GEN LÀ GÌ?

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
I. ĐỘT BIẾN GEN LÀ GÌ?
Quan sát hình ảnh 21.1. SGK và trả lời các câu
hỏi sau:
- Cấu trúc của đoạn gen bị thay đổi khác với cấu
trúc của đoạn gen ban đầu như thế nào? Hãy
đặt tên cho từng dạng đột biến đó.
- Đột biến gen là gì?

a

d

T

A

T

A

G

X

G

X

A

T

A

T

T

A

T

A

X

G

X

G

T

A

G

X

A

T

T

A

X

G

T

A

T

A

G

X

A

T

T

A

X

G

H21.1. Một số dạng đột biến gen

b

c

a

T

A

G

X

A

T

T

A
G

X

b

T

A

G

X

A

T

T

A
G

X

Đoạn
ADN

Số cặp
nuclêôtic

c

T
G
A
T
X
T

A
X
T
A
G
A

d

T

A

G
G

X
X

T
X

A
G

Điểm khác so với
đoạn (a)

Đặt tên dạng biến đổi

- Mất một cặp nuclêôtic

b

4

- Mất cặp X -G

c

6

- Thêm cặp T - A

- Thêm một cặp nuclêôtic

5

-Thay cặp A -T
bằng cặp G - X

- Thay cặp nuclêôtic này
Bằng cặp nuclêôtic khác

d

Mất một cặp nuclêôtit

Thay một cặp nuclêôtit

Thêm một cặp nuclêôtit

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
I. ĐỘT BIẾN GEN LÀ GÌ?

Vậy đột biến gen là gì?
- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên
quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit.
- Đột biếnKể
gentên
baocác
gồmdạng
các dạng
sau: gen.
đột biến
+ Mất cặp nuclêôtit.
+ Thêm cặp nuclêôtit.
+ Thay thế cặp nuclêôtit.

II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN
Nguyên nhân nào
làm phát sinh đột
biến gen?

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Do rối loạn quá trình tự
sao của ADN dưới tác
động của môi trường
trong và ngoài cơ thể

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Tác động của môi
trường ngoài cơ thể
Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, trừ sâu, diệt
cỏ

Công ty bột ngọt Vedan xả chất thải ra sông Thị vải

Tác hại của Thuốc lá

Do rò rỉ từ các nhà
máy hạt nhân, các vụ
nổ hạt nhân,các vụ
thử tên lửa

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Rác thải, cháy rừng

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN
Ngày 11/3/2011, trận động đất 9
độ Richter và những đợt sóng thần
có chiều cao đến 10 m tàn phá một
vùng rộng lớn ở đông bắc Nhật
Bản, cướp gần 16.000 sinh mạng,
rò rỉ chất phóng xạ tại nhà máy
điện hạt nhân Fukushima

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Ngày 10/8/1961, Mỹ lần đầu tiên điều máy bay H34 phun rải chất độc da
cam/dioxin theo con lộ 14 Kon Tum của Việt Nam, mở đầu cho hành
động hủy diệt tàn bạo kéo dài hơn 10 năm sau đó

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

HẬU QUẢ ĐỂ LẠI

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Đột biến di truyền do bố mẹ mang gen bệnh truyền lại cho con cái

Nguyên nhân gốc rễ của ung thư là do đột
biến gen, chiếm khoảng 5 – 10%.
Một người con thừa hưởng đột biến gen
này nguy cơ mắc một (hoặc nhiều loại
ung thư với tỉ lệ 50%

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

9 bệnh ung thư có khuynh hướng di truyền rõ ràng

Ung thư đại trực tràng

Ung thư buồng trừng

Ung thư vú

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

9 bệnh ung thư có khuynh hướng di truyền rõ ràng

Ung thư nội mạc tử cung

Ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tiền liệt

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

9 bệnh ung thư có khuynh hướng di truyền rõ ràng

Ung thư phổi

Ung thư dạ dày

Ung thư tuyến giáp

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

- Trong thực nghiệm : con người chủ động gây ra đột biến gen

Tại phòng thí nghiệm tạo giống cây trồng biến đổi gen

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
- Tự nhiên: Rối loạn trong quá trình tự sao của
AND dưới ảnh hưởng của môi trường trong và
ngoài cơ thể.
- Nhân tạo: Con người gây đột biến bằng các tác
nhân vật lý hoặc hóa học

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN
Chúng ta cần phải làm
gì để hạn chế phát
sinh đột biến gen?

Chống chiến tranh vũ khí hạt nhân, các vụ thử tên lửa,
sản xuất vũ khí hóa học …

Sử dụng hợp
lí nguồn
thuốc bảo vệ
thực vật

Không xả rác
bừa bãi nhất là
vỏ chai thuốc
trừ sâu...

Hạn chế sự gia tăng hoặc ngăn ngừa các hoạt động gây ra ô
nhiễm môi trường. Tích cực bảo vệ môi trường đất, nước, không
khí trong lành
• => Trồng và bảo vệ cây xanh

Là học sinh em cần tuyên truyền
vận động mọi người chung tay bảo
vệ môi trường, phản đối chiến
tranh vũ khí hạt nhân, các vụ thử
tên lửa, sản xuất vũ khí hóa học …

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
II. NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

Poster tuyên truyền
bảo vệ môi trường

III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN

Đột biến gen có ảnh
hưởng như thế nào đối
với sinh vật?  Ý nghĩa?

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN

Gen

Biến đổi
trong
cấu trúc gen

mARN

Prôtêin

Tính trạng

Biến đổi
mARN

Biến đổi
Prôtêin
t­ương ứng

Biến đổi
Kiểu hình

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN
Đột biến gen thể hiện ra kiểu hình thường gây hại cho bản thân sinh vật vì
nó phá vỡ sự thống nhất hài hoà trong kiểu gen gây rối loạn quá trình tổng
hợp Prôtêin

Có hại

Bé gái Liu Jiangli, ở Quý Dương tỉnh Quý Châu (Trung Quốc), chào đời với 1 lớp
lông màu đen trên mặt và 60% cơ thể, do mắc một hội chứng đột biến gen di truyền
khiến lông mọc bất thường. Hội chứng này rất hiếm gặp với tỷ lệ khoảng 1/1 tỷ
người.
Cập nhật: http://dantri.vn 09-11-2014

Có hại

H1:Đột biến gen làm mất khả năng tổng hợp diệp lục của cây mạ (màu trắng)

H4:Đột biến bạch tạng ở cây
H3:Cá sấu bạch tạng

H2:Lợn con có đầu và chân sau dị
dạng

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN

Đột biến ở dưa hấu tạo
thành dưa hấu không hạt

Đột biến gen ở cây lúa(b)
làm cây cứng và nhiều
bông hơn ở giống gốc (a)

Có lợi

ĐBG làm cho cừu chân
ngắn ở Anh không nhảy
qua hàng rào vào phá vườn.

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN

Bài 21 : ĐỘT BIẾN GEN
III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GEN

Vai trò của đột biến gen
- Đột biến gen thể hiện ra kiểu hình thường gây hại cho bản
thân sinh vật vì nó phá vỡ sự thống nhất hài hoà trong kiểu
gen gây rối loạn quá trình tổng hợp Prôtêin
- Một số đột biến gen có lợi cho bản thân sinh vật, con
người, có vai trò lớn đối với sản xuất và có ý nghĩa quan
trọng trong tiến hóa và chọn giống.