BÀI 4: ĐỘT BIẾN GEN

“ Không phải sự nhầm lẫn của tạo hóa”

I. KHÁI NIỆM VÀ CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN GENE
1. Khái niệm
THẾ NÀO LÀ ĐỘT
BIẾN GENE?

®ét biÕn gen

A
Hình vẽ
Dạng đột biến
gen

B
A

Đoạn ADN
ban đầu

C
B

D
C

D

®ét biÕn gen
Các dạng đột biến gen cơ bản

A

B

Đoạn ADN Thay thế
ban đầu một cặp

C một
Mất
cặp
nuclêôti

D
Thêm
một cặp
nucclêôt

1. Khái niệm

Đột biến gen là những biến đổi đột
ngột trong cấu trúc của gen liên quan
đến một hoặc một số cặp nucleotide.
 Đột biến điểm: là đột biến làm thay
đổi một cặp nucleôtide.


Một số hình ảnh về đột biến gen

Rùa hai đầu

Người bạch tạng

Thể đột biến: là sinh vật mang đột biến
biểu hiện thành kiểu hình

2. Các dạng đột biến gen
- Có 3 dạng: Mất, thêm, thay thế cặp nucleotide

II. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ PHÁT SINH ĐỘT BIẾN GEN

1.Nguyên nhân
 Bên ngoài: do tác nhân vật lý, hóa học hay
sinh học.
 Bên trong: do rối loạn các quá trình sinh lí
hóa sinh trong tế bào.

2. Cơ chế phát sinh đột biến

a) Đột biến thêm/mất cặp nucleotit
+Nguyên nhân
- Acridin, dioxin, tia tử ngoại (UV)
+ Hậu quả
- Thay đổi trình tự bộ ba từ điểm xảy ra
đột biến=> trình tự amino acid => chức
năng protein.

`

b) Đột biến thay thế một cặp nuclêôtit

+ Nguyên nhân

- 5Bromouracil (5- BU) hoặc xuất

hiện G*
+ Hậu quả
- Làm thay đổi 1 amino acid hoặc
không thay đổi (bộ mã thoái hoá)

III.
VAI TRÒ CỦA
ĐỘT BIẾN
GENE

(1) Vi khuẩn E.coli
có thể bị đột biến
gene blaCTX-M tạo
ra khả năng kháng
penicillin.

(2)

Bướm

Biston

betularia bị đột biến
gene melanic tạo ra
màu đen thích nghi
với

môi

nhiễm.

trường

ô

(3) Cá mập vây

(4) Giống lúa IR8 đột

tua có thể bị đột

biến gene sd1 tạo ra

biến

gene

ERBB2 kích hoạt
quá

trình

sản vô tính.

sinh

cây lúa lùn, cứng cây,
chịu phèn tốt có năng
suất cao (khi dùng tác
nhân tia gamma).

(5) Giống bông Bt
gene
khả

Cry1Ac
năng

có

kháng

(6)

độ

khuẩn

AOP1

thuringiensis được
chuyển
bông.

vào

cây

sữa

Holstein Friesian

sâu bollworm từ vi
Bacillus

Bò

tăng

biến

gene

dẫn
khả

đến
năng

sản xuất sữa.

III. VAI TRÒ CỦA ĐỘT BIẾN GENE
1. Trong nghiên cứu di truyền
 Đột biến gen có thể có hại, có lợi, vô hại
 Tính có hại của đột biến phụ thuộc môi
trường, tổ hợp gen.

2. Trong chọn giống
Cung cấp nguyên liệu cho quá trình tạo
giống đáp ứng nhu cầu con người: súp lơ
xanh, tím, trắng; lợn siêu nạc...
3. Đối với tiến hóa
- Làm xuất hiện các allele mới =>thế giới
sinh vật đa dạng phong phú.
- Là nguyên liệu sơ cấp cho quá trình tiến
hóa.