Bài 24 : ĐỘT BIẾN SỐ
LƯỢNG NST

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Đột biến biến số lượng NST là gì? Có
mấy dạng là những dạng nào?
Câu 2: Cơ chế hình thành thể dị bội có số
lượng NST là (2n + 1) Và (2n – 1)?

ĐỘT BIẾN
ĐỘT BIẾN GEN

ĐỘT BIẾN NST

ĐỘT BIẾN SỐ
LƯỢNG NST
THỂ DỊ BỘI

THỂ ĐA BỘI

ĐỘT BIẾN CẤU
TRÚC NST

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Thể đa bội:
Cho biết sự khác
nhau của bộ NST
trong tế bào cây rêu
ở các hình a, b, c, d ?

Tế bào cây rêu
n

2n

3n

4n

Thể đa bội là gì ?
* Thể đa bội: là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có số
NST là bội số của n như 3n, 4n, 5n, …..

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Thể đa bội:
Nêu sự
khác nhau
của cây cà
độc dược
a,b,c,d ?

Đa bội
thể là
gì?

3n

6n

9n

12n

* Đa bội thể : là hiện tượng bộ NST trong tế bào sinh dưỡng
tăng theo bội số của n như 3n, 4n, 5n, …..

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Đa bội thể:

Cà độc dược
3n

6n

9n

12n

Củ cải
2n

4n

Em có nhận xét gì về hình dạng kích thước của cây cà độc
dược (3n) với cây (12 n). Củ cải (2n) với củ cải (4n)?

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Đa bội thể:

Cà độc dược
3n

6n

9n

Củ cải
12n

2n

4n

? Do đâu có sự sai khác đó?
- Do sự tăng số lượng NST, AND trong TB đẫn đến tăng cường
trao đổi chất làm tăng kích thước của TB và cơ thể.

Cà độc dược

3n

6n

9n

Tế bào cây rêu

12n

n

Quan sát hình trả lời câu hỏi:
? Sự tương quan giữa mức bội thể (số
n) và kích thước của các cơ quan sinh
dưỡng và cơ quan sinh sản như thế
nào?

Mức bội thể(số n) càng lớn
kích thước của tế bào,cơ quan đa
bội càng lớn.

2n

3n

4n

2n
4n

Táo

Củ cải
2n

4n

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Đa bội thể:
? Có thể nhận biết thể đa bội qua những dấu
hiệu nào?

- Nhận biết thể đa bội qua dấu hiệu: Kích thước
của tế bào lớn, cơ quan sinh dưỡng to, phát triển
khỏe, chống chịu tốt.

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Đa bội thể:
? Có thể khai thác những đặc điểm nào ở cây
đa bội trong chọn giống cây trồng?
- Ứng dụng: Trong chọn giống, chọn những cây
“tăng kích thước của thân, lá, củ, quả” để tăng
năng suất cây trồng, đáp ứng nhu cầu của con
người.

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Hiện tượng đa bội thể:
- Thể đa bội: là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng
có số NST là bội số của n ( nhiều hơn 2n )
- Đa bội thể : là hiện tượng bộ NST trong tế bào sinh dưỡng

tăng theo bội số của n như 3n, 4n, 5n, …..

- Ứng dụng: Trong chọn giống, chọn những cây “tăng kích thước
của thân, lá, củ, quả” để tăng năng suất cây trồng, đáp ứng nhu
cầu của con người.

- Chọn giống: Chọn cây trồng thể đa bội.

Chuối rừng – 2n

Chuối nhà – 3n

- Bắp cải và hành tây thể đa bội.

- Bí ngô thể đa bội.

- xoài, nho, bí thể đa bội.

- Khoai tây, củ đậu thể da bội…

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Hiện tượng đa bội thể:

3/Có thể khai thác những đặc điểm nào
ở cây đa bội trong chọn giống cây
trồng?

- Ứng dụng: khai thác những
đặc điểm “tăng kích thước của
thân, lá, củ, quả” để tăng năng
suất của những cây cần sử dụng
các bộ phận này.

Và còn nhiều ứng dụng khác nữa.

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Hiện tượng đa bội thể:
IV/ Sự hình thành thể đa bội:
1. Nguyên nhân:
Môi trường ngoài: Tác nhân vật lí ( tia phóng xạ,
nhiệt độ….) tác nhân hóa học (cônsixin..) vào TB
trong quá trình
phâncứu
bào.thông tin SGK.
Nghiên
- Môi trường
trongbày
cơ thể:
rối loạn
nội bào
Trình
nguyên
nhân
phát
-

sinh thể đa bội ?

Bài 24. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ ( tiếp theo )

III/ Hiện tượng đa bội thể:
IV/ Sự hình thành thể đa bội:
1. Nguyên nhân:

2. Cơ chế :

IV. Sự hình
thành thể tứ
bội
Trong 2
trường hợp bên.
+ Trường hợp nào
minh hoạ sự hình
thành thể đa bội
do nguyên phân
hoặc giảm phân bị
rối loạn?

Tế bào 2n

2n=6

2n=6

Giao tử

n=
3

3
=
n

Hợp tử

Giảm
phân

2n=6

2n
=6

2n=6

4n=12

a

2n=6

=6
2n

4n=12

Nguyên
phân

b

Sự hình
thành thể
tứ bội
Nêu cơ chế hình
thành thể đa bội?

Tế bào 2n

2n=6

2n=6

Giao tử

n=
3

3
=
n

Hợp tử

Giảm
phân

2n=6

2n
=6

2n=6

4n=12

a

2n=6

=6
2n

4n=12

Nguyên
phân

b

Sự hình thành
thể tứ bội
2. Cơ chế :

NST nhân đôi
nhưng không phân
ly trong quá trình
nguyên phân và
giảm phân.

Tế bào 2n

2n=6

2n=6

Giao tử

n=
3

3
=
n

Hợp tử

Giảm
phân

2n=6

2n
=6

2n=6

4n=12

a

2n=6

=6
2n

4n=12

Nguyên
phân

b

CỦNG CỐ

Chọn câu trả lời đúng:
Câu 1: Thể đa bội là dạng đột biến mà tế bào sinh dưỡng của cơ thể:
A

Mang bộ NST là một bội số của n.

B.

Bộ NST bị thừa 1 hoặc vài NST của cùng một cặp NST.

C.

Mang bộ NST là một bội số của n và lớn hơn 2n.

D.

Mang bộ NST bị thừa 1 NST.

Câu 2:
Sự rối loạn phân li của toàn bộ NST trong nguyên phân sẽ làm
xuất hiện dạng tế bào:
A/ 4n

B/ 3n

C/

2n

D/

n

Câu 3: Sự rối loạn phân li của toàn bộ NST trong lần phân bào I của phân
bào giảm nhiễm của tế bào sinh dục sẽ tạo nên :
A/ Giao tử n và 2n
B/ Giao tử 2n
C/ Giao tử n

D/ Giao tử 4 n.

Câu 4: Một loài có bộ NST 2n = 24.Một cá thể của loài trong tế bào có 48
NST, cá thể đó thuộc thể:
A/ Tứ bội

B/ Tam bội

C/ Dị bội

D/ Lưỡng bội

EM CÓ BIẾT
Hiên tượng đa bội thể khá phổ biến ở thực vật và đã được ứng dụng
có hiệu quả trong chọn giống cây trồng,nhất là đối với các giống cây
trồng thu hoạch chủ yếu về thân, lá như cây lấy gỗ, cây lấy sợi, cây
rau:
- Giống đâu tằm tam bội số 12 do công ty dâu- tằm tơ trung ương tạo
ra có lá to, dày hơn dạng lưỡng bội thích hợp cho cả nuôi tằm nhỏ
lẫn tằm lớn.
- Dương liễu 3n lớn nhanh, cho gỗ tốt.
- Dưa hấu 3n có sản lượng cao, quả to, ngọt, không hạt.
- Rau muống tứ bội có lá và thân to, sản lượng 300 tạ/ ha, gấp đôi
dạng lưỡng bội.
……………

Hướng dẫn học ở nhà:
- Học nội dung bài ghi và SGK
- Làm câu 3 vào vở bài tập
- Sưu tầm tranh ảnh sự biến đổi
kiểu hình theo môi trường sống.
- Nghiên cứu Bài 25: Thường
Biến.

TIẾT HỌC ĐẾN ĐÂY
LÀ KẾT THÚC