EM BÉ THÔNG MINH
I. Tìm hiểu chung

1. Thể loại truyện và nhân vật
- Kiểu nhân vật thông minh
- Thể loại cổ tích sinh hoạt
2. Tóm tắt
3. Bố cục

Phân biệt truyện cổ tích thần kỳ và truyện cổ tích sinh hoạt
Truyện cổ
tích thần kỳ

Thể hiện ước
mơ của nhân

Có nhiều yếu tố
tưởng tượng
thần kỳ

dân về công
bằng xã hội

Truyện cổ tích
sinh hoạt
Có ít hoặc không có
yếu tố thần kỳ

EM BÉ THÔNG MINH
I. Tìm hiểu chung
1. Thể loại truyện và nhân vật
2. Tóm tắt
Vua sai sứ giả tìm

Vua tạo tình huống

Vua tạo ra tình

Em bé dùng trí thông

người tài giỏi, nhờ

oái oăm thử tài em

huống oái oăm

minh thắng mưu sâu

câu hỏi oái oăm và

bé lần 1: Trâu đực

câu đáp thông minh đẻ con. Em bé đã
cùng cha lên kinh
=> phát hiện nhân

thử tài em bé lần kẻ thù, giữ nguyên
2: Mổ thịt chim

bờ cõi đất nước.

sắp cỗ. Em bé đã => được phong trạng

gặp vua giải đốTruyện cổ giải
tích đố dễ dàng

nguyên

EM BÉ THÔNG MINH
I. Tìm hiểu chung

1. Thể loại truyện và nhân vật
2. Tóm tắt
3. Bố cục
Phần 1: Từ đầu … “về tâu vua”: Em bé giải được câu đố của quan
Phần 2: tiếp theo …với nhau rồi”: Em bé giải câu đố thứ nhất của vua
Phần 3: tiếp theo … rất hậu”: Em bé giải được câu đố thứ 2 của vua
Phần 4: Phần còn lại: Em bé giải được câu đố của sứ giả

EM BÉ THÔNG MINH
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Tình huống, nhân vật
a. Tình huống:
- Viên quan đi tìm người tài giỏi
- Hình thức thử tài: ra câu đố oái oăm
Þ Đây là hình thức phổ biến trong truyện cổ tích. Tác dụng:
 Tạo thử thách để nhân vật bộc lộ phẩm chất, tài năng;
 Tạo tình huống cho câu chuyện phát triển;
 Tạo ngạc nhiên lôi cuốn, gây hứng thú người đọc – nghe

Trong câu chuyện
này, sự thông minh,
mưu trí của em bé
được thử thách qua
mấy lần?

Lần 1: Câu đố của viên quan: Trâu
Lần
4:
câu
đố
thử
thách
của
sứ
cày
một
ngày
mấy
đường.
Lần
2:3:
Thử
thách
của
vua
dân
làng,
Lần
Thử
thách
của
vuavới
– từ
một
thần
nước
ngòai
–
xâu
một
sợi
nuôi
con trâu
đực
đẻ thành
9 con.
con3chim
sẻ làm
thành
ba mâm
cỗ.
chỉ mảnh qua ruột ốc.

Thử
thách

Người ra
câu đố

Nội dung câu đố

Lần 1

Viên
quan

Trâu cày ngày
mấy đường

Lần 2

Vua

Ba trâu đực đẻ
thành chín con

Lần 3

Vua

Một con chim sẻ
làm ba mâm cỗ

Lần 4

Sứ
thần

Xâu chỉ qua ruột
con ốc vặn

Cách giải

Thú vị

Thử
thách

Lần 1

Lần 2

Lần 3

Lần 4

Người ra
câu đố

Nội dung câu đố

Viên
quan

Trâu cày ngày
mấy đường

Vua

Ba trâu đực đẻ
thành chín con

Vua

Một con chim sẻ
làm ba mân cỗ

Sứ
thần

Xâu chỉ qua ruột
con ốc vặn

Cách giải

Thú vị

Đố vặn lại
viên quan

Đẩy thế bị
động sang
người đố

Thử
thách

Lần 1

Lần 2

Lần 3

Lần 4

Người ra
câu đố
Viên
quan

Nội dung câu đố

Trâu cày ngày
mấy đường

Vua

Ba trâu đực đẻ
thành chín con

Vua

Một con chim sẻ
làm ba mân cỗ

Sứ
thần

Xâu chỉ qua ruột
con ốc vặn

Cách giải

Thú vị

Đố vặn lại
viên quan

Đẩy thế bị
động sang
người đố

Chỉ ra sự vô
lí ở câu đố

Đưa vào bẫy,
tự nói ra
điều phi lí

Thử
thách

Lần 1

Lần 2

Lần 3

Lần 4

Người ra
câu đố

Nội dung câu đố

Cách giải

Thú vị

Đẩy thế bị
động sang
người đố

Viên
quan

Trâu cày ngày
mấy đường

Đố vặn lại
viên quan

Vua

Ba trâu đực đẻ
thành chín con

Chỉ ra sự vô
lí ở câu đố

Đưa vào bẫy,
tự nói ra
điều phi lí

Vua

Một con chim sẻ
làm ba mân cỗ

Đố vặn lại
nhà vua

Lấy “ gậy ông
đập lưng ông”

Sứ
thần

Xâu chỉ qua ruột
con ốc vặn

Nước láng giềng sai
sứ đưa sang một cái
vỏ ốc vặn rất dài,
rỗng hai đầu, đố làm
sao xâu một sợi chỉ
mảnh xuyên qua
đường ruột ốc.

Vì sao sứ thần
nước ngoài lại
thách đố triều
đình ta?

Theo em, vì sao họ lại hoảng loạn, lo lắng đến vậy?

Thử
thách

Lần 1

Lần 2

Lần 3

Lần 4

Người ra
câu đố

Nội dung câu đố

Viên
quan

Trâu cày ngày
mấy đường

Vua

Ba trâu đực đẻ
thành chín con

Vua
Sứ
thần

Một con chim sẻ
làm ba mân cỗ
Xâu chỉ qua ruột
con ốc vặn

Cách giải

Thú vị

Đố vặn lại
viên quan

Đẩy thế bị
động sang
người đố

Chỉ ra sự vô
lí ở câu đố

Đưa vào bẫy,
tự nói ra
điều phi lí

Đố vặn lại
nhà vua

Lấy “ gậy ông
đập lưng ông”

Hát bài
đồng dao

Kinh nghiệm
đời sống
dân gian

EM BÉ THÔNG MINH
II. Tìm hiểu chi tiết
2. Những lần giải đố thông minh
Trong bốn lần thử thách trên, em thú vị nhất
với lần vượt thử thách nào ? Vì sao?
Hãy nêu một số kinh nghiệm dân gian mà
em biết?

EM BÉ THÔNG MINH
II. Tìm hiểu chi tiết
2. Những lần giải đố thông minh

 Tháng bảy kiến bò nhớ lo lại lụt.

MỘT SỐ KINH

 Mau sao thì nắng, vắng sao thì

NGHIỆM DÂN

mưa.
 Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
Bay cao thì nắng, bay vừa thì
râm.
 Trăng quầng trời hạn, trăng tán

GIAN

EM BÉ THÔNG MINH
II. Tìm hiểu chi tiết
2. Những lần giải đố thông minh

Theo em, qua bốn lần thử thách, cách
giải đố của cậu bé lí thú là ở điểm nào?

EM BÉ THÔNG MINH
II. Tìm hiểu chi tiết
2. Những lần giải đố thông minh
- Đấy thế bí về người ra câu đố
- Làm cho người ra câu đố tự thấy cái vô lí, phi lí của điều họ nói.
- Những lời giải đố đều dựa vào kiến thức đời sống.
=> Chứng tỏ trí tuệ thông minh hơn người

Câu chuyện này
đề cao điều gì?
Ngòai ý nghĩa đề
cao sự thông
minh, câu chuyện
còn có tác dụng gì?

EM BÉ THÔNG MINH
III. Tổng kết
1. Nội dung:
- Đề cao sự thông minh, trí khôn, kinh nghiệm dân gian.
- Tạo tiếng cười vui vẻ, hài hước trong đời sống.
1. Nghệ thuật:
- Dùng câu đố thử tài - tạo ra tình huống thử thách
- Cách dẫn dắt sự việc cùng với mức độ tăng dần của những câu đố.

IV. Luyện tập
-Kể diễn cảm truyện
-Kể một câu chuyện về người thông minh tài trí mà em
biết.