1

Gọi tên các chương trình? Cho biết mục đích? Vậy trước đây thế hệ
ông cha ta đã thử thách để lựa chọn nhân tài như thế nào ...

VĂN
BẢN

TRUYỆN CỔ TÍCH

Khái niệm: Là loại
truyện kể dân gian...

Cốt truyện: thường có
yếu tố hoang đường, kỳ
ảo.... Kể theo trình tự
thời gian: Mở đầu bằng
“Ngày xưa” và kết thúc
có hậu.

Người kể chuyện:
thường ở ngôi thứ ba.

TRUYỆN CỔ TÍCH
Kiểu nhân vật cổ
tích: nhân vật người
mang lốt vật, nhân
vật thông minh...

Phẩm chất của nhân
vật: chủ yếu được
thể hiện qua hành
động.

Chủ đề: nổi bật là
ước mơ về một xã
hội công bằng, cái
thiện chiến thắng cái
ác.

TIẾT 15,16:

VĂN BẢN 1: EM

BÉ THÔNG MINH

CHUẨN BỊ ĐỌC

Người như thế nào thì được
đánh giá là người thông minh?
Theo em, người thông minh có
thể giúp ích gì cho mọi người?

- Xem chú thích giải nghĩa từ khó ( Thẻ thông tin)
- Trong quá trình đọc dừng lại trả lời các câu hỏi

TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI
LUẬT
CHƠI

TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
a/ Hướng dẫn đọc:
- Đọc giọng vui, hóm hỉnh, hồn nhiên
b/ Tóm tắt văn bản:

Các sự việc chính
(1) Nhà vua sai quan đi tìm người tài lo việc nước
(2) Viên quan gặp hai cha con đang cày ruộng và ra câu đố, em bé giải được
câu đố, viên quan vui mừng vội về báo cho vua
(3) Nhà vua thử tài cậu bé thêm hai lần nhưng cả hai lần cậu đều giải đố thành
công, nhà vua công nhận trí thông minh và ban thưởng cho em bé.
(4) Em bé giải câu đố của sứ thần nước láng giếng bằng kinh nghiêm dân gian,
vua vui mừng phong em là trạng nguyên.
Dựa vào các sự việc trên học sinh tóm tắt văn bản

Câu hỏi: Xuyên suốt các sự việc kể về ai? Xoay quanh vấn đề
nào?

Học sinh xác định được:
1) Nhân vật chính trong truyện là ai và thuộc kiểu nhân vật
nào? Truyện thuộc thể loại nào?
2) Bố cục của văn bản được chia làm mấy phần? Nêu các sự việc
chính của văn bản?

1) Nhân vật chính trong truyện là ai và thuộc kiểu
nhân vật nào? Truyện thuộc thể loại nào?
Là truyện cổ tích vì
- Xoay quanh cuộc đời, số phận của các kiểu nhân
vật như nhân vật dũng sĩ, nhân vật bất hạnh, nhân vật
thông minh ....
- Cốt truyện mở đầu bằng “ngày xưa ...” thời gian
không cụ thể, kể theo tình tự thời gian, kết thúc có
hậu, em bé được phong làm trạng nguyên.
2) Bố cục của văn bản được chia làm mấy phần?
Nêu các sự việc chính của văn bản?

Phần 1 : Từ đầu đến “lỗi lạc”: Vua sai viên
quan đi tìm người tài giỏi để giúp nước.

Bố
cục

Phần 2 : Tiếp theo đến “láng giềng”:
Em bé vượt qua 4 lần thử thách
Phần 3 : Phần còn lại: Em bé được
phong làm trạng nguyên

SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
a/ Chủ đề:? Theo em chủ đề của truyện là gì
Đề cao sự thông minh và trí khôn dân gian
b/ Nhân vật: ? Nhân vật chính trong truyện
thuộc kiểu nào
Nhân vật thông minh

? Trong truyện này, em thấy ai là người giải quyết
những thử thách? Người đó có thành công không?
Vì nhan đề của truyện là “Em bé thông minh” nên cậu bé sẽ
giải quyết được các thử thách

Em bé trong truyện cổ tích
“Em bé thông minh” đã vượt qua
những thử thách nào?
Những thử thách này có ý nghĩa
như nào trong việc thể hiện phẩm
chất của em bé thông minh?

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…………

Học sinh hoàn thành phiếu học tập số 2
Thử
thách

Người ra câu
đố

Nội dung

Cách giải đố của
em bé

Phẩm chất

Thử
thách
Lần 1

Lần 2

Lần 3

Người ra
câu đố

Viên
quan

Nội dung

Trâu cày ngày
mấy đường

Cách giải đố
của em bé

Ngựa đi
được ngày
mấy bước
 

Vào hoàng
cung khóc
đòi cha đẻ
em bé

Vua

Ba con trâu
đực đẻ thành
chín con

Vua

Một con chim Đưa kim khâu
sẻ làm ba mâm xin vua rèn
cho 1 con dao
cỗ

Sứ thần
nước
Lần 4
láng
giềng

Xâu chỉ qua
ruột con ốc
vặn rất dài

Hát bài đồng
dao

Phẩm chất
Em bé thông minh, tự tin nhanh trí đẩy thế
bị động về phía viên quan Tài năng em
bé được so sánh với người cha “con hơn
cha là nhà có phúc”
Em bé đã khéo léo tạo nên những tình
huống để chỉ ra sự phi lí, dùng hình thức
“gậy ông đập lưng ông” để nhà vua tự nói
ra điều vô lí Trí thông minh được so
sánh với dân làng
Lần này tài năng em bé được so sánh với nhà
vua, em tiếp tục đẩy nhà vua vào thế bị động
và phải khâm phục tài năng của em bé.
Giải đố bằng kinh nghiệm dân gian đúc rút
trong cuộc sống - thể hiện sự hồn nhiên của
cậu bé, thử thách không khiến cậu phải cảm
thấy sợ hãi

SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
Nhân vật em bé thể hiện phẩm chất gì?
Thông minh, phản ứng nhanh nhẹn, giải đố đầy thuyết
phục nhưng cũng rất hồn nhiên.

Mức độ câu
đố qua 4 lần
thử thách

Nhận
xét
Phẩm chất
của em bé
qua 4 lần thứ
thách

Mức độ câu đố ngày càng khó dần, tăng cao có ý
nghĩa tạo tình huống thuận lợi cho nhân vật bộc
lộ phẩm chất thông minh.
Mỗi câu đố có một cách giải không hoàn toàn
trùng nhau, nhưng đều rất bất ngờ, gây thú vị,
gây cho người đọc sự cảm phục sâu xa.

Em bé là người đầy bản lĩnh, ứng xử nhanh nhẹn,
thông minh, khéo léo hồn nhiên vẫn rất trẻ thơ.
Rõ ràng trí tuệ dân gian, nhân cách người lao
động Việt Nam đã được kết tinh trong hình
tượng cậu bé thông minh.

Đọc đoạn văn sau:
Hồi đó, có một nước láng giềng lăm le muốn chiếm bờ cõi nước ta.
Để dò xem bên này có nhân tài hay không, họ sai sứ đưa sang một
cái vỏ ốc vặn rất dài, rỗng hai đầu, đố làm sao xâu một sợi chỉ mảnh
xuyên qua đường ruột ốc. 
Theo em, đây là lời của người kể chuyện hay lời nhân vật? Vì
sao em cho là như vậy?
Đây là lời của người kể chuyện, vì đây là phần lời người kể đang
tường thuật lại sự việc diễn ra.
? Câu văn sau là lời của ai
Cha cứ mặc con lo liệu, thế nào cũng xong xuôi mọi việc.
- => Lời của nhân vật

*Kết thúc truyện: Phần thưởng xứng
đáng.
- Em bé được phong làm trạng
nguyên, được ở gần vua.
→ Kết thúc hay, phù hợp với diến
biến của truyện, đáp ứng mong muốn
của người đọc, thể hiện rõ chủ đề của
truyện ( xứng đáng với sự thông minh,
tính cách đáng yêu của em bé).
→ Đây là một kết thúc có hậu (thường
thấy trong truyện cổ tích).

Em đánh giá như thế nào về cách kết thúc truyện?

- Kết thúc có hậu đó là nét đặc trưng trong truyện cổ
tích
- Trong mọi thời đại nhân tài luôn được trọng dụng, đó
cũng là nguồn tài sản vô giá của quốc gia, dân tộc

Qua nhân vật em bé thông minh, em rút ra bài học gì?
Bản thân chúng ta phải cố gắng học tập trở thành người tài
giỏi để góp phần làm giàu, đẹp Tổ quốc. Bên cạnh kiến thức
được học ở trường, cần học hỏi thêm kiến thức từ đời sống
xung quanh, học mọi lúc, mọi nơi. Kiến thức đó rất hữu ích
giúp ta giải quyết những vấn đề khó khăn trong cuộc sống.

Một nét đặc trưng trong truyện truyền thuyết và cổ tích là có
yếu tố tưởng tượng, kì ảo. Vậy em có tìm thấy yếu tố đó trong
truyện này không? Vì sao?

Vì truyện này phản ánh hiện thực trong đời sống thực tế.
Chỉ có học hỏi và trải qua những thử thách trong cuộc
sống con người mới bộc lộ được tài năng, phẩm chất của
mình đó cũng chính là đề tài mà câu chuyện hướng tới.

SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
? Theo em lời giải đố của các nhân vật trong truyện cổ tích
thường dựa vào kiến thức nào
- Kiến thức đời sống
? Em cần tích lũy kiến thức từ đời sống bằng cách nào
? Vậy việc tích lũy kiến thức như vậy có cần thiết không? Tại
sao?
- Kiến thức từ đời sống hay từ sách vở đều rất quý giá, hữu
ích khi cần giải quyết những vấn đề khó khăn trong cuộc
sống
? Bản thân em có dự định sẽ thực hiện điều này không

Câu
hỏi

Cách xây dựng nhân vật và các tình huống trong
truyện?
- Dùng câu đố thử tài - tạo ra tình huống thử thách để
nhân vật bộc lộ tài năng, phẩm chất.
- Cách dẫn dắt sự việc cùng với mức độ tăng dần của
những câu đố và cách giải đố tạo nên tiếng cười hài
hước.

Nêu ý nghĩa của truyện?
Truyện đề cao trí khôn dân gian, trí khôn kinh
nghiệm, tạo được tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên,
chất phác mà không kém phần thâm thúy của
nhân dân trong đời sống hằng ngày.

Tổng kết
1. Nghệ thuật

- Truyện cổ tích về kiểu nhân
vật thông minh, tình huống bất
ngờ, gây cười.
- Tác phẩm tạo được tình huống
truyện độc đáo, sắp xếp trình tự
các thử thách hợp lý.
- Sử dụng nghệ thuật so sánh.

2. Ý nghĩa
- Đề cao trí thông minh của em bé,
của người lao động.
- Đề cao kinh nghiệm dân gian,
khảng định trí khôn, sang tạo là vô
giá, ai cũng phải rèn luyện.
- Ý nghĩa hài hước, mua vui.
- Kết thúc có hậu.

Ngoài nhân vật em bé, em hãy giới thiệu thêm một số nhân vật
thông thông minh khác mà em biết?

NGUYỄN HIỀN

LƯƠNG THẾ VINH

CAO BÁ QUÁT

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Em hãy kể diễn
cảm truyện Em
bé thông minh.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1.

YÊU CẦU VỀ NHÀ
Em hãy thiết kế một
sơ đồ tư duy bài học
(theo ý hiểu của mình)