Khi đi trên
sàn nhà trơn
ướt, ta có thể
bị trượt ngã.

Em hãy giải thích
tại sao?

I. Lực ma sát là gì?

Hãy giải thích tại sao miếng gỗ đang chuyển động lại dừng
lại?

Hình 44.1 Thí nghiệm về lực ma sát

Miếng gỗ chuyển động chậm dần và dừng lại dưới tác
dụng của lực ma sát.
Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ, miếng gỗ tiếp
xúc với mặt bàn làm thay đổi chuyển động.Lực ma sát

Nguyên nhân gây ra lực ma sát?

1. Lực ma sát là lực tiếp xúc
hay lực không tiếp xúc?

2. Xác định phương, chiều
của lực ma sát?

Lực ma sát xuất hiện khi nào?
KẾT LUẬN.
Lực ma sát xuất hiện khi hai vật tiếp xúc bề mặt
với nhau.

Quan sát hình a khi tác dụng lực vào thùng
hàng mà nó vẫn đứng yên. Giữa mặt sàn và thùng
hàng có xuất hiện lực ma sát không?
Nếu có theo em đây là lực ma sát gì?

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ

Lực ma sát nghỉ giữ cho vật như thế nào?

Fk

Độ lớn: Fmsn= Fk

Fms nghỉ

Lực ma sát nghỉ giữ cho vật đứng yên ngay cả khi
nó bị kéo hoặc đẩy.
Độ lớn: Fmsn= Ftd

Ví dụ lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật?

a. Bàn chân và mặt đường

b. Hàng hóa và băng chuyền

Quan sát hình b khi tác dụng lực đẩy vào thùng
hàng lúc này thùng hàng chuyển động. Giữa mặt sàn và
thùng hàng xuất hiện lực ma sát . Lực ma sát này gọi lực
ma sat gì?

2. Lực ma sát trượt

Fk

Fms trượt

Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật
trượt trên bề mặt của vật khác

Ví dụ lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật?

a. Lưỡi dao và đá mài

c. Thanh trượt và mặt băng

b. Thanh gỗ và dao tiện

d. Dây curoa và bánh truyền

Sự khác nhau giữa trục bánh xe bò ngày xưa và trục bánh xe đạp (xe
ô tô )ngày nay là trục bánh xe ngày nay có ổ bi còn trục bánh xe bò
không có ổ bi.

Trục bánh xe bò

Trục bánh xe đạp

Mất hàng chục thế kỉ để tạo ra sự khác
biệt giữa hai loại trục bánh xe ->Sự phát
minh ra ổ bi

Ổ bi lắp ở trục quay có tác dụng gì? Tại sao việc phát minh ra ổ bi lại có
ý nghĩa quan trọng đến sự phát triển của khoa hoc và công nghệ?

- Ổ bi lắ ở trục quay có tác dụng làm giảm ma sát 20 -30 lần do
thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn của các viên bi.
- Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm lực cản lên các vật chuyển động làm
cho máy móc hoạt động dể dàng, giảm mòn, giảm nóng thiết bị,
hiệu quả cao góp phần thúc đẩy sự phát triển của các ngành
như động lực học, cơ khí, chế tạo máy…

GHI NHỚ

Lực ma
sát nghỉ
giữ cho
vật đứng
yên ngay
cả khi nó
bị kéo
hoặc đẩy
Độ lớn:
Fmsn= Ftd

Lực ma sát
trượt
xuất
hiện khi vật
trượt trên bề
mặt của vật
khác

KIỂM TRA
1. Lực ma sát xuất hiện khi nào?
2. Thế nào là lực ma sát nghỉ, lực ma sát trượt? Ví dụ?

III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
Hãy chỉ ra lực ma sát trong các tình huống sau và nói rõ nó
có tác dụng cản trở hay thúc đẩy chuyển động.

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy

Lực ma
sát trượt Chỗ phanh xe với vành xe
và bánh xe với mặt đường
Lực ma
sát nghỉ

Lực ma
sát trượt

Cản trở chuyển
động trượt của tủ

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Lực ma
sát
trượt

Lực ma
sát nghỉ

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy

Lực ma sát tác dụng
thúc đẩy chuyển
động của xe

Lực ma sát tác dụng thúc
đẩy chuyển động của chân
giúp người tiến về phía
trước

* Kết luận : Lực ma sát có tác dụng
cản trở hoặc thúc đẩy chuyển động
của vật

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh
(hình 44.7)? Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị
mòn thì có an toàn không? Tại sao?

2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một
vệt đen dài trên đường nhựa?

3. Hãy giải thích ý nghĩa của biển báo chỉ dẫn tốc độ giới
hạn chạy trên đường cao tốc mô tả trong hình 44.8

Biển báo

Giải thích ý nghĩa
Đường cao tốc

Tốc độ tối thiểu 70 km/h, tốc
độ tối đa 120 km/h
Khi trời mưa tốc độ tối đa
100 km/h

a .Nguyên nhân khách quan dẫn đến tai nạn giao thông ngày

càng tăng nhanh:
- Dân số ngày càng tăng.
- Cơ sở hạ tầng về giao thông còn hạn chế, mặt đường còn xấu, gồ
ghề.
- Người dân chưa ý thức an toàn giao thông.
- Các phương tiện tham gia giao thông ngày càng nhiều.
- Hệ thống đường bộ chưa đáp ứng được nhu cầu đi lại của dân.
b. Nguyên nhân chủ quan dẫn đến tai nạn giao thông:
•Người tham gia giao thông chưa nhận thức được hậu quả của tai
nạn giao thông.
•Ý thức của người tham gia giao thông còn kém: lạng lách, đánh
võng, vượt đèn đỏ, phóng nhanh, không đội mũ bảo hiểm
khi tham gia giao thông, bốc đầu….

Một số biện pháp hạn chế tối đa tai nạn giao thông ngày nay:
•Vận động, tuyên truyền người dân sử dụng phương tiện giao
thông công cộng để đi lại, nhằm giảm thiểu mật độ tham gia
giao thông.
•Cần nhanh chóng tiến hành sửa sang lại đường phố, những
mặt đường xấu, gồ ghề.
•Nhà nước cần tăng cường quản lý trật tự an toàn giao thông
đường bộ.
•Tiến hành xử phạt nghiêm ngặt đối với các trường hợp vi
phạm luật an toàn giao thông.
•Mỗi cá nhân khi tham gia giao thông cần có ý thức, trách
nhiệm thực hiện nghiêm các

Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả lời mà em chọn là “Đúng”

Câu 1: Trường hợp nào sau đây lực xuất hiện không phải là
lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây curoa với bánh xe truyền chuyển
động.

Câu 2: Lực ma sát trượt xuất hiện trong trường hợp nào
sau đây?
A. Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp, xe máy.
B. Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với mặt bàn.
C. Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe chuyển động.
D. Ma sát giữa ma phanh với vành xe khi bóp nhẹ phanh.

Bài 1. Hãy quan sát các trường hợp sau, nếu không có lực ma sát thì sẽ xảy ra
hiện tượng gì? Hãy tìm cách tăng lực ma sát trong những trường hợp này.

Nếu không có lực ma
sát thì phấn không
viết được lên bảng vì
bảng trơn, nhẵn quá.
Cách làm tăng: Tăng độ
nhám bề mặt bảng để
tăng ma sát trượt giữa
viên phấn với bảng.

Nếu không có lực ma
sát giữa mặt răng của
ốc và vít thì ốc dễ bị
lỏng khi rung động còn
diêm không nóng lên để
phát ra lửa.
Cách làm tăng: Tạo ren
cho ốc và vít, làm nhám
mặt sườn bao diêm.

Nếu không có lực ma
sát thì ô tô không
dừng lại được.

Cách làm tăng: Tăng độ
sâu khía rãnh mặt lốp
xe, làm phanh cho xe.

Bài 2. Hãy giải thích các hiện tượng sau và cho biết trong các hiện tượng này
ma sát có ích hay có hại:
a. Khi đi trên sàn đá hoa mới
lau dễ bị ngã.

Ma sát có hại

b. Ô tô đi vào chỗ bùn lầy, có
khi bánh quay tít mà xe không
tiến lên được

Ma sát có hại

c. Giày đi mãi đế bị mòn.

Ma sát có hại

d. Mặt lốp ô tô vận tải phải có
khía sâu hơn mặt lốp xe đạp.

Ma sát có lợi

e. Phải bôi nhựa thông vào dây
cung ở cần kéo nhị (đàn cò).

Ma sát có lợi

tác dụng t
h
đẩy chuyể úc
n động
tác dụ
ng cản
trở
chuyể
n động

 Học bài theo nội dung ghi
 Bài tập về nhà: