Bài giảng lớp cc chương trình mới
QUAN HỆ
NHÀ NƯỚC -
THỊ TRƯỜNG -
DOANH NGHIỆP
PGS, TS Kim Văn Chính
( Nguồn: http://www.amo.gov.vn/content/a114/listfileen.asp ).
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
2
???
BÀI TẬP KHỞI ĐỘNG
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
3
Mục đích
Hiểu rõ bản chất, vai trò và mối quan hệ giữa NN, TT và DN
Kỹ năng vận dụng trong thực tiễn công tác
Niềm tin và thái độ đúng đối với công cuộc đổi mới
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
4
Nội dung
Đặt vấn đề về quan hệ Nhà nước – thị trường – doanh nghiệp
Mô hình:
+Thị trường
+Nhà nước
+Doanh nghiệp
Định hướng đổi mới
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
5
Tài liệu tham khảo
Bài giáo trình
Ngân hàng Thế giới 1997: Nhà nước trong một thế giới đang chuyển đổi
Ngân hàng Thế giới 1999: Giới quan chức trong kinh doanh
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
6
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
7
I/ Đặt vấn đề
Tại sao phải tìm hiểu quan hệ nhà nước – thị trường – doanh nghiệp?
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
8
Nhà nước có vai trò ngày càng quan trọng
Thị trường thay đổi không ngừng, còn nhiều điều mới mẻ đối với Việt Nam
Doanh nghiệp quyết định sức mạnh của quốc gia nhưng DN cũng có thể ăn hại, bóc lột quốc gia
Trích từ “Nhà nước trong một thế giới đang chuyển đổi”
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
9
Ví dụ Bermuda
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
10
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
11
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
12
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
13
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
14
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
15
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
16
Thống kê
Dân số: 56,474 (July 2009 est.)
GDP đầu người: 11,600 (2008 est.)
Số lượng doanh nghiệp: trên 40.000
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
17
Bài học:
Nhà nước mạnh, sạch
Kinh tế thị trường năng động, thân thiện với kinh doanh
Các doanh nghiệp nhiều, năng lực cạnh tranh cao
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
18
Việt Nam như thế nào?
Kinh tế thị trường định hướng XHCN?
Thị trường kiểu gì?
Nhà nước kiểu gì?
Doanh nghiệp kiểu gì?
Quan hệ NN-TT-DN như thế nào?
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
19
II/
MÔ HÌNH NHÀ NƯỚC – THỊ TRƯỜNG – DOANH NGHIỆP
CHO VIỆT NAM
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
20
1/Mô hình nào cho VN?
Mô hình “ăn nồi cơm chung”?
Mô hình người lính gác?
Mô hình Nhà nước trọng tài?
Mô hình huấn luyện viên?
Mô hình Bắc Âu?
Mô hình Nhật Bản?
Mô hình Singapore?
Mô hình Mỹ?
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
21
Lựa chọn của Việt Nam

Tôn trọng thị trường
Phù hợp với hội nhập quốc tế
Giữ định hướng XHCN
Nhà nước mạnh, sạch, vì dân
Doanh nghiệp được khuyến khích phát triển
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
22
Quan hệ NN- TT- DN phải như thế nào?
Nhà nước đối trọng với thị trường, doanh nghiệp là điểm tựa?
NHÀ
NƯỚC
THỊ
TRƯỜNG
DOANH
NGHIỆP
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
23
KIỂU GÌ?
Nhà nước đối trọng với DN, thị trường là phương tiện?
NHÀ NƯỚC
DOANH
NGHIỆP
THỊ TRƯỜNG
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
24
HAY LÀ KIỂU NÀY!?
Bộ ba tam đầu chế với Nhà nước chủ đạo?
NHÀ NƯỚC
DOANH
NGHIỆP
THỊ TRƯỜNG
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
25
Hay là kiểu này?
NHÀ
NƯỚC
THỊ
TRƯỜNG
DOANH
NGHIỆP
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
26
Bản chất quan hệ:
3 thể chế NN, TT, DN vừa thống nhất vừa mâu thuẫn nhau.
Mỗi thể chế có điểm mạnh, điểm yếu
Cần phát huy điểm mạnh của mỗi thể chế trong sự thống nhất, cộng tác; hạn chế điểm yếu.
Quan điểm phổ biến: hãy để Nhà nước làm gì tỏ ra tốt hơn Thị trường…; hãy để Thị trường làm gì mà nó làm tốt hơn
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
27
Câu hỏi cần trả lời:
Thị trường làm gì?
Nhà nước làm gì?
Doanh nghiệp làm gì?
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
28
2/ THỊ TRƯỜNG
Thị trường là gì?
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
29
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
30
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
31
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
32
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
33
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
34
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
35
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
36
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
37
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
38
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
39
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
40
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
41
Định nghĩa
Nghĩa hẹp: Market = Chợ
Là nơi diễn ra hoạt động mua bán
Nghĩa rộng: Market = Thị trường: là cơ chế, theo đó, người mua và người bán thực hiện hành vi mua-bán hàng hóa với giá cả thỏa thuận vừa lòng cả hai bên
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
42
Các yếu tố cơ bản của thị trường
Hàng hóa
Bên mua (cầu)
Bên bán (cung)
Giá cả
Địa điểm
Thể chế
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
43
Tác dụng của thị trường
Cuộc chơi công bằng cho khả năng cả hai bên bán và mua đều thắng: win-win
Giúp thực hiện hàng hóa
Cơ chế phân bổ nguồn lực hiệu quả nhất, được coi là thành tựu của văn minh nhân loại
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
44
Các loại thị trường
Hàng hóa và dịch vụ
Hàng hóa (đầu ra) và yếu tố sản xuất (đầu vào)
Bán buôn và bán lẻ
Hữu hình và vô hình
Giao ngay, giao sau
Địa phương, trong nước, quốc tế
Cạnh tranh, độc quyền

Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
45
Cơ chế thị trường
Là hệ thống các tập quán và quy định pháp lý tôn trọng các quy luật thị trường, bảo đảm cho quá trình SX, tiêu thụ HH
Là cơ chế phổ quát hiện nay trên thế giới
Giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
46
Khuyết tật của cơ chế thị trường
4 khuyết tật kinh điển thị trường hoạt động không hiệu quả: Độc quyền; hàng công cộng; Ngoại ứng; Thông tin bất đối xứng
Tốc độ điều chỉnh chậm
Không giải quyết tốt các cân đối vĩ mô
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
47
Mô hình đương đại của thị trường
Luôn gắn với vai trò ngày càng được coi trọng của Nhà nước
Thị trường kết hợp với các thể chế khác như xã hội dân sự, phi lợi nhuận
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
48
3/ Nhà nước
Nhà nước vừa thích nghi, vừa can thiệp vào thị trường
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
49
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
50
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
51
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
52
Nhà nước làm gì?
Làm như Ponpot, Hitle?
Làm như Chính quyền Hy Lạp?
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
53
Việc thứ nhất: Can thiệp vi mô khắc phục thất bại của thị trường
Kiểm soát, hạn chế tác hại của độc quyền
Phân bổ lại lợi ích đối với hàng hóa có tác động ngoại ứng
Bảo đảm đủ hàng hóa công cộng
Bảo đảm công bằng cho các thị trường thông tin bất đối xứng
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
54
Việc thứ 2: Trực tiếp quản lý kinh tế vĩ mô
Bảo đảm các cân đối vĩ mô, thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô: tăng trưởng, lạm phát, việc làm, cán cân thanh toán
Xác lập thể chế thị trường
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
55
5 chức năng của Nhà nước trong quan hệ với thị trường (xem sách)
Tạo lập môi trường
Định hướng
Tổ chức
Điều tiết
Kiểm tra
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
56
4/ Doanh nghiệp
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
57
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
58
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
59
Vai trò
Doanh nghiệp mạnh thì nền kinh tế mới mạnh
Nơi giải quyết việc làm chủ yếu
Nơi thực hiện các chính sách của Nhà nước
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
60
Chú ý
Doanh nghiệp tạo sức mạnh cho quốc gia
Doanh nghiệp cũng có thể làm nghèo đất nước
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
61
4 nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp trong cơ chế thị trường
a)Tự do kinh doanh những gì pháp luật không cấm
-CƠ CHẾ
XIN CHO
-TIỀN KIỂM
-CƠ CHẾ
ĐĂNG KÝ
-HẬU KIỂM
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
62
b) Hạch toán kinh tế: độc lập về tài chính
Tài chính độc lập
Hạch toán trung thực, kiểm chứng được
Nhà nước phải bảo đảm hạch toán trung thực, chống “lãi giả, lỗ thật”; hoặc “lãi thật, lỗ giả”
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
63
c) Giao dịch theo thị trường minh bạch (theo pháp luật)
Tôn trọng khách hàng
Nhà nước khi tham gia mua, bán cũng phải thực hiện theo thị trường bằng cơ chế đấu thầu, đấu giá
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
64
d)Cạnh tranh bình đẳng
Doanh nghiệp cạnh tranh nhau để phát triển
Cạnh tranh phải theo luật (Luật Cạnh tranh)
Chống cạnh tranh không lành mạnh
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
65
III/
ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
66
Tình hình
Nhà nước còn yếu kém, chưa thống nhất về mô hình
Thị trường chưa đồng bộ, bị Nhà nước làm lệch lạc, chưa phát huy hết những tác động tốt
Doanh nghiệp còn yếu, phổ biến kiếm lời trên cơ sở chụp giựt và tham nhũng, không cạnh tranh bình đẳng
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
67
Chi phí giao dịch quá cao: Ví dụ, số giờ cần thiết để tuân thủ luật thuế
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
68
WEF 2008: Ba "vùng lõm" của kinh tế Việt Nam:
hạ tầng, giáo dục, sẵn sàng cho công nghệ.
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
69
Việt Nam chỉ có một số ngành có năng lực cạnh tranh
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
70
Nhưng tăng trưởng lại chủ yếu dựa vào tư nhân (Phân tích tp HCM)
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
71
Đối với thị trường
Phát triển đồng bộ các loại và các yếu tố thị trường
Phát triển, nâng cấp các thị trường nào còn thiếu, yếu (dịch vụ, yếu tố sản xuất, độc quyền cần bỏ)
Các yếu tố thị trường cần đồng bộ (quyền người mua, thể chế)
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
72
Đối với Nhà nước
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN
Nâng cao năng lực, tính chuyên nghiệp
Tổ chức lại bộ máy cho có hiệu quả, hiệu lực
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
73
Đối với doanh nghiệp
Phát triển mạnh về số lượng, chất lượng, năng lực cạnh tranh
Bảo đảm bình đẳng
Giảm DNNN, khích lệ DN tư nhân

Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
74
KẾT LUẬN
Mô hình kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước là mô hình hiệu quả đối với các quốc gia, trong đó có Việt Nam
Hiểu đúng, xác lập đúng các yếu tố của mô hình: Nhà nước, Doanh nghiệp và Thị trường là bảo đảm thành công của quá trình đổi mới
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
75
The End
Thank you
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
76
IV/ QUAN HỆ NHÀ NƯỚC,
THỊ TRƯỜNG, DOANH NGHIỆP
Thị trường được tôn trọng, là cơ chế thực hiện các quan hệ kinh tế chủ yếu
Nhà nước nằm trong khuôn khổ thị trường nhưng có vai trò tạo lập, điều tiết, dẫn dắt, khắc phục khuyết tật thị trường, bảo đảm cân đối vĩ mô
Nhà nước không ra mệnh lệnh trực tiếp cho DN nhưng thông qua chính sách tác động để thực hiện mục tiêu
Doanh nghệp có quyền tự do nhưng phải theo pháp luật và tôn trọng thị trường
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
77
Tác động qua lại
THỊ
TRƯỜNG
NHÀ NƯỚC:
1. Khi tham gia quan hệ với
thị trường, phải thực hiện
đấu thầu, đấu giá
2. Các chính sách phải dựa
trên quy luật, nguyên tắc
thị trường
DOANH NGHIỆP:
Tôn trọng Luật cạnh tranh
Khi thị trường thay đối
phải thay đổi thích nghi
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
78
Tác động qua lại
Nhà nước
THỊ TRƯỜNG
Thị trường phát triển tốt hơn
2. Thị trường khắc phục được
các khuyết tật

DOANH NGHIỆP:
Thực hiệ Luật nghiêm
chỉnh
2.Phát triển mạnh, đúng
hướng
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
79
Tác động qua lại
DOANH
NGHIỆP
NHÀ NƯỚC:
Thu được nhiều thuế để
thực hiện các chức năng
2. Giám sát hoạt động cung
cấp dịch vụ công
THỊ TRƯỜNG
Phong phú quan hệ
thị trường
Làm cho thị trường hội
nhập, đồng bộ
Kim Van Chinh PhD
Government-Market-Enterprises
80
Chúng ta đang chuyển từ một thế giới trong đó cá lớn nuốt cá bé sang một thế giới trong đó cá nhanh sẽ vượt lên trên những con cá chậm

Klaus Schwah,
Sáng lập viên
Diễn đàn Kinh tế Thế giới