BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VỤ GIÁO DỤC DÂN TỘC
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN CÔNG NGHỆ CẤP THCS Ở TRƯỜNG PTDTNT
GIỚI THIỆU TÀI LIỆU
TÀI LIỆU GỒM BA PHẦN:
KHỞI ĐỘNG
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG
MÔN CÔNG NGHỆ (THCS) Ở TRƯỜNG PTDTNT
NỘI DUNG TRÌNH BÀY
GD BVMT TRONG MÔN CÔNG NGHỆ (THCS) Ở TRƯỜNG PTDTNT:
MỤC TIÊU GD BVMT
CHIA SẺ KINH NGHIỆM GD BVMT
NỘI DUNG, PP GD BVMT
HOẠT ĐỘNG 1
Trao đổi, chia sẻ và thảo luận số vấn đề về MT và GDBVMT trong các trường PTDTNT...
MỘT VÀI GỢI Ý
VẤN ĐỀ MT HIỆN NAY
KIẾN THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG CẦN TRANG BỊ VÀ CẬP NHẬT CHO GV
THỰC TRẠNG VỀ GD BVMT TRONG TRƯỜNG PTDTNT Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG
Ý TƯỞNG
KINH NGHI ỆM
ĐỀ XU ẤT
HOẠT ĐỘNG 2
Tìm hiểu một số vấn đề về định hướng giáo dục bảo vệ môi trường ở trường phổ thông dân tộc nội trú (cấp THCS)
Câu hỏi 1: Đọc tài liệu và nêu nhận xét về :
Mục tiêu GDBVMT nói chung và mục tiêu GDBVMT trong môn Công nghệ ở Trường PTDTNT (THCS)?
HOẠT ĐỘNG 2 (tiếp)
Tìm hiểu một số vấn đề về định hướng giáo dục bảo vệ môi trường ở trường phổ thông dân tộc nội trú (cấp THCS)
Câu hỏi 2 . Trình bày tóm tắt: Nội dung, nguyên tắc và phương thức giáo dục BVMT trong các trường PTDTNT (cấp THCS)?
- Học sinh hiểu được các kiến thức cơ bản về môi trường, ô nhiễm môi trường, hoang mạc hóa, suy giảm đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu; nguyên nhân và biện pháp BVMT…
- Có được những kiến thức về văn hóa, phong tục tập quán của đồng bảo ảnh hưởng tới môi trường.
KIẾN THỨC
- Nhận biết/phát hiện được các hiện tượng về môi trường (suy thoái về đất, đa dạng sinh học, hoang mạc hóa, ô nhiễm môi trường, lũ quét, đất trượt…).
- Giải thích, thuyết phục đồng bào trong việc giữ gìn, bảo vệ môi trường ở quê hương, làng bản...
KỸ NĂNG
- Yêu quý, tôn trọng thiên nhiên, thân thiện với thiên nhiên và môi trường sống.
- Ứng xử đúng đắn với môi trường và BVMT.
- Quan tâm thường xuyên đến môi trường sống của cá nhân, gia đình, cộng đồng; vận dụng những kinh nghiệm, bài học quý của các dân tộc trong bảo vệ môi trường để BVMT.
- Tích cực tham gia vào các hoạt động BVMT ở nhà trường và địa phương.
THÁI ĐỘ
- Nhìn chung, GDMT trong nhà trường nhằm giúp cho học sinh hình thành và vận dụng những kiến thức, kỹ năng của mỗi cá nhân, cộng đồng vào gìn giữ, bảo tồn và sử dụng môi trường, đảm bảo cho môi trường bền vững cả hiện tại và tương lai.
- Học tập sử dụng công nghệ mới, tăng năng suất lao động, tránh thảm hoạ MT; sử dụng hợp lí tài nguyên.
- Sự cam kết, kỹ năng và những hành động cụ thể giải quyết những vấn đề về MT.
Một vài NHẬN XÉT
Học sinh có hiểu biết:
+ Khái niệm về môi trường, hệ sinh thái; các thành phần môi trường và mối quan hệ giữa chúng.
+ Con người - dân số - môi trường: Biết được vai trò của môi trường đối với con người và tác động của con người đối với môi trường; việc khai thác, sử dụng, tái tạo nguồn tài nguyên và phát triển bền vững; sự ô nhiễm và suy thoái môi trường (hiện trạng, nguyên nhân, hậu quả). Giải thích được những hiện tượng bất thường của môi trường xảy ra trong tự nhiên.
+ Hiểu biết về luật pháp và các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về BVMT, về các biện pháp BVMT (môi trường địa phương, quốc gia, khu vực, toàn cầu).
KIẾN THỨC
+ Có kỹ năng phát hiện vấn đề về môi trường và ứng xử tích cực với các vấn đề môi trường nảy sinh.
+ Có hành động cụ thể BVMT trong gia đình, nhà trường, xã hội”.
KỸ NĂNG- HÀNH VI
+ Có tình cảm yêu quý, tôn trọng thiên nhiên.
+ Có tình yêu quê hương đất nước, tôn trọng di sản văn hoá.
+ Có thái độ thân thiện với môi trường và ý thức được các hành động trước vấn đề môi trường nảy sinh.
+ Có ý thức: Quan tâm thường xuyên đến môi trường sống của cá nhân, gia đình, cộng đồng; bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ rừng, đất đai, nguồn nước và không khí; giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm, an toàn lao động; ủng hộ tham gia các hoạt động BVMT, phê phán hành vi gây hại môi trường.
THÁI ĐỘ -TÌNH CẢM
NỘI DUNG GD BVMT
Kiến thức cơ bản về môi trường:
Khái niệm về môi trường, môi trường tự nhiên, MT nhân tạo, MT xã hội, TNTN, các HST,...
Các thành phần và chức năng của MT;
Mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, dân số với môi trường;
Sự ô nhiễm môi trường: ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí, ô nhiễm đất, biến đổi khí hậu; Suy thoái rừng, suy thoái đất và suy giảm đa dạng sinh học, hoang mạc hóa, xói mòn…
 Vấn đề biến đổi khí hậu ở nước ta.
NỘI DUNG GD BVMT
(tiếp)
Giáo dục bảo vệ môi trường:
Các biện pháp bảo vệ môi trường và sự phát triển bền vững;
Bảo vệ môi trường theo pháp lệnh;
Khai thác những vấn đề trong thực tế về môi trường và kinh nghiệm bảo vệ môi trường của các dân tộc để phù hợp với từng địa phương;
Nhiệm vụ của học sinh các trường PTDTNT với BVMT ở quê hương, nơi đang sinh sống.
NGUY ÊN TẮC CHUNG
Giáo dục BVMT phải đảm bảo kiến thức cơ bản của môn học, tính logic của nội dung, không làm quá tải kiến thức và tăng thời gian của bài học.
Nội dung BVMT phải chú trọng thực hành, hình thành các kĩ năng, phương pháp hành động cụ thể để học sinh có thể tham gia có hiệu quả vào các hoạt động BVMT của quê hương, làng bản.
- Phương pháp GDBVMT phải phù hợp, đảm bảo trang bị cho HS một hệ thống kiến thức tương đối đầy đủ về MT và kĩ năng BVMT, phù hợp với tâm lí lứa tuổi, HS dân tộc TS. Hệ thống kiến thức và kĩ năng được triển khai qua các môn học và các HĐ theo hướng tích hợp nội dung vào các môn học, thông qua các môn học chính khóa và các HĐ ngoại khóa, đặc biệt coi trọng việc đưa vào chương trình HĐNGLL
NGUY ÊN TẮC CHUNG
Tận dụng các cơ hội để giáo dục BVMT nhưng phải đảm bảo kiến thức cơ bản của môn học, tính logic của nội dung, không làm quá tải lượng kiến thức và tăng thời gian của bài học.
- Đảm bảo tính chuyên biệt của trường PTDTNT, Tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, các hoạt động tham quan dã ngoại tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu phát hiện các vấn đề về môi trường và tìm hướng giải quyết cho phù hợp với thực tế của địa phương.
- Trang bị kiến thức giáo dục BVMT phải gần gũi dễ nhận thức, vừa có thể vận dụng vào môi trường sinh hoạt của học sinh tại trường nội trú cũng như địa phương của các em.
PHƯƠNG THỨC
TÍCH HỢP QUA CÁC HĐ NGOÀI GIỜ HỌC CHÍNH KHOÁ
TÍCH HỢP QUA CÁC MÔN HỌC
Mức độ toàn phần
Mức độ bộ phận
Mức độ liên hệ
TRAO ĐỔI VỀ PHƯƠNG PHÁP
Trong GD BVMT cần chú ý vận dụng các PPDH tích cực, hướng vào HS, gắn với thực tiễn.
1. Một số điểm cần lưu ý
- Giảm giảng giải, thuyết trình, tăng cường trao đổi, thảo luận;
Tăng cường các hoạt động ngoài thực địa và các thí nghiệm;
Giảm ghi nhớ máy móc, tăng khảo sát, nghiên cứu;
Không quá máy móc theo SGK, bổ sung các câu hỏi, bài tập phù hợp, tăng cường tính độc lập tư duy, khả năng giải quyết vấn đề;
Vận dụng sáng tạo, tránh rập khuôn máy móc theo LT có sẵn;
Chú ý khai thác kinh nghiệm thực tế và khả năng vận dụng;
Tăng cường sự phối hợp, làm việc tập thể…
Đặc biệt coi trọng:
a. D¹y häc th«ng qua viÖc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng vµ chó träng ph¸t huy tÝnh chñ ®éng, tù t×m tßi kh¸m ph¸, ph¸t hiÖn vÊn ®Ò cña HS
b. Thay ®æi c¸ch sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc theo xu h­íng: dạy học hướng vào học sinh.
c. Chó träng ph¸t huy tÝnh s¸ng t¹o cña HS trong häc tËp; kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a häc lý thuyÕt víi thùc hµnh, giữa kiến thức khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống.
2. đổi mới pp trong dạy học môn công nghệ
a. Dối với dạng bài lý thuyết
Trong môn Công nghệ:Các kiến thức cơ sở khoa học còn có liên quan chặt chẽ với kiến thức kĩ thuật và kiến thức của nhiều lĩnh vực khác như sinh học, lý học, hoá học, địa lý.Vì vậy, khi tổ chức dạy học những kiến thức về nguyên lý kĩ thuật và cơ sở khoa học, GV cần lưu ý một số điểm sau:
- Luôn liên hệ kiến thức khoa học cơ sở với các biện pháp kĩ thuật nhằm giúp cho HS biết vận dụng kiến thức khoa học để giải thích cơ sở khoa học của các biện pháp kĩ thuật trong bài và những biện pháp kĩ thuật tương tự.
-Tăng cường sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề, phương pháp đàm thoại kết hợp với phương pháp giải thích- minh họa, thảo luận nhóm... nhằm làm cho HS phải động não, tư duy càng nhiều càng tốt.
-Tăng cường sử dụng phương tiện trực quan khi giới thiệu các biện pháp kĩ thuật, quy trình công nghệ. Trong điều kiện cho phép, GV có thể sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại như máy chiếu projector, TV+DVD, máy chiếu đa năng để minh hoạ và làm rõ các biện pháp kĩ thuật trong bài.
Vậy thầy (cô) thường sử dụng phương pháp dạy học nào để phát huy tính tích cực của HS?
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
“Tôi là ai?” Kuhn & Mc Partland (1954)
Đứa trẻ khi sinh ra phải phụ thuộc vào XH xung quanh nó. Quá trình định dạng, định hình bản sắc riêng của cá nhân diễn ra dần dần dưới các tác động xã hội. Sự tương tác với môi trường xung quanh giúp cá nhân xác định hình ảnh “anh ta” muốn trở thành và những cái mà “anh ta” không có. Sự tương tác cho phép cá thể tìm ra những cái lý tưởng mà mình muốn có, những cái “anh ta” sẽ phải làm và không được làm (Freud)
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
Kurt Lewin (1890 – 1947)
K. Lewin là tác giả đầu tiên nói về sự năng động của nhóm (dynamique des groupes) . Các nhóm nhỏ được coi là trường lực. Lực này được tạo nên bởi sự tương tác giữa các cá thể trong nhóm. Các nhóm bao giờ cũng cố gắng tồn tại ở trạng thái cân bằng bền (quasi-stationnaire), tức là có biến động nhưng rất ít. Sự cân bằng đó giúp giữ được lực liên kết của nhóm và chống lại những tác động bên ngoài .
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
Nhóm là 1 tổ chức sống động, có 1 đời sống riêng, trải qua nhiều giai đoạn phát triển). Sự phát triển của nhóm phụ thuộc vào mối quan hệ giữa các thành viên, nhu cầu của mỗi thành viên và vai trò mà các thành viên đảm nhận
Số lượng tối thiểu: 05 (thực tế cho thấy những hiện tượng đặc trưng của nhóm chỉ thật sự quan sát được khi nhóm có 5 thành viên trở lên)
Số lượng tối ưu: phụ thuộc vào mục tiêu thành lập nhóm
Nhóm nhiệm vụ: 5- 6 (có thể là 3- 4 nhưng phải là chuyên gia)
Nhóm sáng tạo: 6- 7
Nhóm tranh luận: 8-12
Khi cần nhóm nhanh chóng đưa ra kết luận hay quyết định, có thể để số lượng thành viên 3- 4
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
Pierro de VISSCHER (Thuỵ Sỹ) đã thống kê các đặc tính chủ yếu của các nhóm nhỏ như sau:

Có sự thống nhất về thời gian và địa điểm/vị trí khi thành lập nhóm
Có lý do để tồn tại (các thành viên có mục tiêu chung nhưng ko nhất thiết phải giống hệt nhau)
Các thành viên cùng chia sẻ những sự kiện, những kinh nghiệm chung
Mỗi thành viên phải có hình ảnh về các thành viên khác trong nhóm của mình. Vì vậy, số lượng thành viên không thể quá lớn
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
Mỗi thành viên phải có cảm giác mình thuộc về nhóm. Đó là tình cảm cá nhân, giúp mọi người xác định ai đó thuộc về một nhóm nào?
Có sự tương tác giữa các thành viên trong nhóm. Tương tác có thể thể hiện bằng ngôn ngữ lời nói. Vì vậy tổ chức nhóm theo hình thức seminar sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho tương tác
Có thời gian thích hợp để mọi người trong nhóm thực hiện và hoàn thành nhiệm vụ
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
b. Dối với dạng bài th?c h�nh
Để việc sử dụng các phương pháp dạy học này đạt hiệu quả cao, với mỗi bài thực hành, GV cần tiến hành theo các bước sau:
- Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, dụng cụ, thiết bị kĩ thuật, vật liệu thực hành theo yêu cầu của bài thực hành. Tuỳ nội dung bài thực hành, GV có thể huy động HS cùng chuẩn bị.
- Giới thiệu bài và nêu rõ mục tiêu bài học
- Hướng dẫn ban đầu: nhằm hướng dẫn cách thực hiện các thao tác kĩ thuật của từng bước trong quy trình kĩ thuật.
3. Định h­ớng về hình thức tổ chức dạy học
Có nhiều hình thức dạy học khác nhau như hình thức dạy học trên lớp, dạy học ngoài lớp, tham quan, ngoại khoá. Tuỳ nội dung và điều kiện dạy học, GV có thể tổ chức dạy học theo cách học toàn lớp, chia nhóm nhỏ hay học tập cá nhân.
4. Định h­ớng về đánh giá kết quả học tập
- Sử dụng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan kết hợp với các câu hỏi tự luận ngắn.
- Tăng cường các câu hỏi có yêu cầu vận dụng tổng hợp, giải quyết những tình huống thực tế có liên quan đến nội dung học tập và phù hợp với khả năng của HS
Các phương pháp đặc thù của môn học bao gồm: Phương pháp nghiên cứu (tìm tòi, khám phá, hay giải quyết vấn đề); Phương pháp hoạt động nhóm; Phương pháp đóng vai; Phương pháp quan sát, phỏng vấn; Phương pháp lập dự án; Tham quan, cắm trại và trò chơi,...
Nhận xét:
Ngoài những phương pháp giảng dạy của bộ môn, tích hợp giáo dục BVMT còn có thể thực hiện theo một số phương pháp đặc trưng như sau:
GỢI Ý PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GDBVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ
1. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
Đây là phương pháp giúp học sinh kiểm chứng những kiến thức đã học, đồng thời đi sâu tìm hiểu bản chất những hiện tượng của MT tự nhiên, nhân tạo; hiểu mối quan hệ qua lại giữa con người với MT, những tác động tới MT từ những hoạt động của con người, những nguy cơ tiềm ẩn từ MT
PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GDBVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ
CÁC BƯỚC TÍCH HỢP
PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP GDBVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ
NỘI DUNG GD BVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ (THCS)
CÔNG NGHỆ 6
NỘI DUNG GD BVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ (THCS)
CÔNG NGHỆ 7
NỘI DUNG GD BVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ (THCS)
CÔNG NGHỆ 7
CÔNG NGHỆ 8
NỘI DUNG GD BVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ (THCS)
NỘI DUNG GD BVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ (THCS)
CÔNG NGHỆ 9
CÔNG NGHỆ 9
NỘI DUNG GD BVMT QUA MÔN CÔNG NGHỆ (THCS)
HOẠT ĐỘNG 3
Nghiên cứu (gợi ý) bảng địa chỉ tích hợp nội dung GD BVMT qua môn Công nghệ (THCS)
SOẠN GIẢNG
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!