Trường PT DTNT Tuyên Quang - Trần Quốc Đạt
Trang bìa
Trang bìa:
Tồn tại xã hội và ý thức xã hội Tiết 15 Bắc Hà, Lào Cai Trang bìa:
Chợ Bắc Hà, Lào Cai 1.Tồn tại xã hội
Khái niệm TTXH:
Tồn tại xã hội là những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội, bao gồm môi trường tự nhiên, dân số và phương thức sản xuất. Sơ đồ:
1.Môi trường tự nhiên:
Phim minh hoạ:
Môi trường tự nhiên Tóm tắt nội dung:
- Môi trường tự nhiên bao gồm những điều kiện địa lý, những của cải trong thiên nhiên, những nguồn năng lượng tự nhiên,... - Môi trường tự nhiên là điều kiện tồn tại và phát triển của xã hội . - Sự khai thác môi trường tự nhiên phụ thuộc vào nhận thức của con người và tính chất của chế độ xã hội. 2.Dân số:
Hình minh hoạ:
Dân số MH:
HS nhận xét Tóm tắt nội dung:
- Những yếu tố của dân số : số lượng, chất lượng, mật độ, tốc độ phát triển,... - Những yếu tố trên có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển mọi mặt của một đất nước. 3.Phương thức sản xuất:
Khái niệm PTSX:
- Phương thức sản xuất là cách thức làm ra của cải vật chất của con người trong những giai đoạn nhất định của lịch sử. Minh hoạ 1:
Phương thức sản xuất thời nguyên thuỷ Minh hoạ 2:
Phương thức sản xuất thời phong kiến Minh hoạ 3:
Phương thức sản xuất của xã hội hiện đại Sơ đồ Cấu trúc PTSX:
Hình minh hoạ 1:
Tư liệu lao động (Công cụ lao động) Hình minh hoạ 2:
Tư liệu lao động (Hệ thống bình chứa) Hình minh hoạ 3:
Tư liệu lao động (Cơ sở hạ tầng) Hình minh hoạ 4:
Đối tương lao động (Loại có sẵn trong tự nhiên) Hình minh hoạ 5:
Đối tượng lao động (Loại đã trải qua tác động của lao động) Hai bộ phận của PTSX:
Mỗi phương thức sản xuất có hai bộ phận là lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất: + Lực lượng sản xuất là sự thống nhất giữa tư liệu sản xuất và người sử dụng tư liệu ấy để tạo ra của cải vật chất. Tư liệu sản xuất gồm có tư liệu lao động và đối tượng lao động. + Quan hệ sản xuất là những quan hệ giữa người với người trong sản xuất, bao gồm các quan hệ: sở hữu về tư liệu sản xuất; tổ chức quản lý sản xuất, phân phối sản phẩm. Quan hệ giữa LLSX và QHSX:
Quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất: + Lực lương sản xuất là mặt luôn luôn phát triển, quan hệ sản xuất thay đổi chậm hơn, vì thế, sẽ phát sinh mâu thuẫn. + Khi mâu thuẫn được giải quyết, phương thức sản xuất mới hình thành, quan hệ sản xuất mới ra đời phù hợp với lực lượng sản xuất, nó sẽ thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. 2.Ý thức xã hội
a.Ý thức xã hội là gì?:
Khái niệm YTXH:
Ý thức xã hội là cái phản ánh tồn tại xã hội, bao gồm toàn bộ những quan niệm, quan điểm của các cá nhân trong xã hội từ những hiện tượng tình cảm, tâm lý đến các học thuyết về chính trị, tôn giáo, đạo đức, khoa học,nghệ thuật,... b.Hai cấp độ của YTXH:
Sơ đồ:
Bảng so sánh 2 cấp độ...:
Kiểm tra bài cũ:

Tồn tại xã hội là|| toàn bộ ||sinh hoạt vật chất và những ||điều kiện|| sinh hoạt vật chất của xã hội, bao gồm ||môi trường tự nhiên||, dân số và phương thức sản xuất. Trong những yếu tố ấy, ||phương thức sản xuất || là yếu tố quyết định. Tồn tại xã hội là gì ? Bài tập:
- Ý thức xã hội là cái phản ánh tồn tại xã hội, bao gồm toàn bộ những quan niệm, quan điểm của các cá nhân trong xã hội từ những hiện tượng tình cảm, tâm lý đến các học thuyết về chính trị, tôn giáo, đạo đức, khoa học,nghệ thuật,... * Trình bày khái niệm, nội dung của ý thức xã hội ? - Nội dung của ý thức xã hội bao gồm hai cấp độ: + Tâm lí xã hội + Hệ tư tưởng 3.Mối q hệ giữa TTXH và YTXH
Lễ Hội SAPA:
3. Mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội a. Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội b. Sự tác động trở lại của YTXH đối với TTXH Các quan niệm khác nhau:
* Bàn về mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội có nhiều ý kiến khác nhau: - Sự tồn tại và PT của xã hội là do ý chí của con người, do các học thuyết về chính trị, đạo đức, tôn giáo quyết định. - Kinh tế là lực lượng duy nhất quyết định sự phát triển của xã hội, chính trị, đạo đức ... không có vai trò gì đáng kể. - Theo quan điểm của triết học Mác - Lênin, sản xuất vật chất là nền tảng để phát triển xã hội, các học thuyết chính trị, đạo đức, pháp luật, ... tất cả các hình thái ý thức xã hội này đều có tác dụng trở lại đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội. * EM CÓ NHẬN XÉT GÌ VỀ CÁC QUAN ĐIỂM TRÊN? Khái quát MQH:
a. Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội a.TTXH quyết định YTXH:
Em hãy CM: Sự thay đổi các quan niệm của con người qua các thời kì lịch sử, xét cho cùng là do phương thức sản xuất ra của cải vật chất quyết định. Hoạt động nhóm Nhóm 1 : Thời kì XH nguyên thuỷ Nhóm 2 : Thời kì XH nô lệ Nhóm 3 : Thời kì XH phong kiến Nhóm 4 : Thời kì XH tư bản chủ nghĩa. Sơ đồ tồn tại xã hội ...:
3. Mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội Hình minh hoạ:
Khi tai nạn giao thông xảy ra thì ý thức đội mũ bảo hiểm mới hình thành Minh hoạ: Chí phèo:
Phim Chí Phèo: Bối cảnh xã hội chế độ Thực dân, nửa Phong kiến. Nội dung của tác phẩm văn học* (dựng thành phim) phản ánh điều gì? Xã hội phong kiến bất công, vô nhân đạo, ... Minh hoạ: Mỵ (phim vợ chồng A Phủ):
Phim Vợ chồng A Phủ: Bối cảnh xã hội: Chế độ thần quyền của một bộ phận người dân tộc miền núi (tập tục lạc hậu,...). Nội dung của tác phẩm văn học* (dựng thành phim) phản ánh quan niệm của chế độ thần quyền đối xử với người phụ nữ như thế nào? ..., người phụ nữ bị đày đoạ cả về thể xác lẫn tinh thần. Chào cờ: Trường câm điếc:
Lễ chào cờ của các em HS trường Khuyết tật Đồng Nai Kết luận:
"Không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ ; trái lại, tồn tại xã hội của họ quyết định ý thức của họ." KẾT LUẬN - Tồn tại xã hội là cái có trước, cái quyết định ý thức xã hội; ý thức xã hội là cái có sau, cái phản ánh tồn tại xã hội. - Khi tồn tại xã hội thay đổi thì sớm muộn, ý thức xã hội cũng thay đổi. Đúng như C.Mác đã khẳng định: Bài tập phần a:
a. Tồn tại xã hội của một giai đoạn lịch sử, quyết định ý thức xã hội ở mọi thời đại. b. Khi tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội cũng thay đổi theo. c. Tồn tại xã hội nào, ý thức xã hội đó. d. Ý thức xã hội là cái sinh ra tồn tại xã hội. Bài tập a. sai b. đúng c. sai d. đúng b.Sự tác động trở lại của ...:
- Khi khẳng định vai trò quyết định của tồn tại xã hội đối với ý thúc xã hội, Triết học Mác-Lênin đồng thời thừa nhận tính độc lập tương đối của ý thức xã hội đối với tồn tại xã hội. * Sự tác động trở lại của YTXH đối với tồn tại xã hội Sự tác động trở lại đối với tồn tại xã hội b. Sự tác động trở lại của ý thức xã hội đối với tồn tại xã hội Phim minh hoạ:
Chọn lọc nhân tạo Tóm tắt nội dung:
- Ý thức xã hội tiên tiến, chỉ đạo con người trong thực tiễn thúc đẩy tồn tại xã hội phát triển. - Ý thức xã hội lạc hậu sẽ kìm hãm sự phát triển của tồn tại xã hội. C.Mác GS Lê Thế Trung Thầy cúng: Đổng Thị Ngọc. Tỉnh Ninh Thuận Liên hệ TT:
- Chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước ta * LIÊN HỆ THỰC TIỄN + Chính sách kinh tế nhiều thành phần + Chính sách xoá đói, giảm nghèo (hỗ trợ, vay vốn, hướng dẫn nông dân làm kinh tế ...) + Chính sách dân số, việc làm; tài nguyên, môi trường ... + Xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. + Chính sách dân tộc, tôn giáo ... + Pháp luật: + Tôn giáo + Đạo đức ... Liên hệ Nội trú:
Liên hệ: Trường THPT Dân tộc nội trú Tuyên Quang - Tồn tại xã hội (trường Nội trú): + Môi trường tự nhiên:Cảnh quan, khuôn viên ... + Dân số:Thầy, cô giáo và các em học sinh + PTSX (Phương pháp dạy học, pp học tập): - Ý thức xã hội (ý thức trường Nội trú): + Thầy, cô giáo: Nhiệt tình trong giảng dạy, ... + Các em học sinh: Chăm học, vâng lời, ... - Sự tác động trở lại của YTXH đối với TTXH (trường Nội trú): + Sáng kiến của cô Đỗ Thị Kin Anh: Về công tác quản lí + Sáng kiến của thầy Lý Tài Bảo: Về quản lí nội trú. + Sáng kiến của tập thể lớp 10C ? + ... Bài tập ô chư:
Đời sống vật chất của xã hội được gọi là gì?
Điều kiện tất yếu thường xuyên của con người và xã hội là ?
Sự phản ánh tồn tại xã hội mang tính tự phát là gì?
Đây là một nhà tư tưởng lớn, đồng sáng lập ra Học thuyết về Chủ nghĩa xã hội?
Sư phản ánh trung thực, bản chất, quy luật của tồn tại xã hội?
Yếu tố quyết định nhất đồi với tồn tại xã hội?
Một trong các điều kiện cơ bản của sự tồn tại xã hội ?
Không phải là tồn tại xã hội nhưng cùng tồn tại trong đời sống xã hội?
Bài tập củng cố: Ô chữ Bai tap SGK:
Bài tập : Khi bàn về quan hệ giữa TTXH và YTXH , em tán thành ý kiến nào sau đây : a- Đi-đờ-rô (1713-1784) , nhà Triết học người Pháp cho rằng : Thượng đế chỉ là sự thần thánh hoá các điều kiện sống thực của con người . b- Phoi-ơ-bắc nói một cách hình ảnh : Người trong cung điện thì suy nghĩ khác người trong túp lều . c- Trong tất cả chuyển biến lịch sử , sự chuyển biến về chính trị là quan trọng nhất , quyết định sự phát triển của xã hội . d- Nhân tố kinh tế là nhân tố quyết định duy nhất trong lịch sử . đ- Mọi học thuyết về đạo đức có từ trước đến nay , xét đến cùng, đều là sản phẩm của tình hình kinh tế lúc bấy giờ . Phương án đúng : a; b; đ c - đây là quan điểm duy tâm ; d - phiến diện tuyệt đối hoá kinh tế. Dặn dò:
- Các em học bài cũ - Ôn tập chuẩn bị thi học kì I DẶN DÒ CHÀO TẠM BIỆT:
Bộ trưởng GD-ĐT thăm trường Nội trú, tháng 9/2008 XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN