Bài toán đặt vấn đề
Với các giá trị:
M = 25; N = 5.
M = 88; N = 121.
M = 997; N = 29.
M = 2006; N=1998.
Tìm ước số chung lớn nhất (ƯCLN) của hai số nguyên dương M và N.
Hãy chỉ ra những ưu điểm của việc giải bài toán bằng máy tính so với cách giải toán thông thường?
Bài 6. Giải bài toán trên máy tính
- Bước 1: Xác định bài toán.
- Bước 2: Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán.
- Bước 3: Viết chương trình.
- Bước 4: Hiệu chỉnh.
- Bước 5: Viết tài liệu.
CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
1- Xác định bài toán
Xác định hai thành phần INPUT, OUTPUT.
INPUT: M , N là hai số nguyên dương.
OUTPUT: ƯCLN(M, N).
Ví dụ:
2- Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán
a. Lựa chọn thuật toán
Lựa chọn một thuật toán tối ưu, là bước quan trọng nhất để giải một bài toán.
Nếu M = N
- Đúng  ƯCLN = M (hoặc N)  Kết thúc;
- Sai  Xét: nếu M > N
- Đúng  M = M – N;
- Sai  N = N – M;
Quá trình này được lặp lại cho đến khi M = N.
Ví dụ:
b. Diễn tả thuật toán
Theo hai cách:
- Cách 1: Liệt kê các bước.
- Cách 2: Vẽ sơ đồ khối.
 Cách 1: Liệt kê các bước
B1: Nhập M, N;
B2: Nếu M = N lấy ƯCLN = M (hoặc N), chuyển đến B5;
B3: Nếu M >N thì M  M - N rồi quay lại B2;
B4: N  N – M rồi quay B2;
B5: Đưa ra kết quả ƯCLN; Kết thúc.
Đ
Đ
S
S
Cách 2: Diễn tả thuật toán bằng sơ đồ khối
5
10
10
10
5
5
15
25
3
2
1
Lưuợt
Nhập M ,N
M =N ?
M > N ?
N ?N - M
M ?M - N
Đuưa ra M ; Kết thúc
M= 25, N = 10
25 = 10 ?
25 >10
M ?25 - 10
15 = 10 ?
15 >10
M ?15 - 10
5 = 10 ?
5 > 10 ?
N = 10 - 5
5 = 5 ?
ƯSLN (25,10) = 5
M
N
Đ
Đ
S
S
Mô phỏng thuật toán tìm ƯCLN
5
10
10
10
5
5
15
25
3
2
1
Luượt
Nhập M ,N
M =N ?
M > N ?
N ?N - M
M ?M - N
Đuưa ra M ; Kết thúc
M= 25 ,N = 10
25 = 10 ?
25 >10
M ?25 - 10
15 = 10 ?
15 >10
M ?15 - 10
5 = 10 ?
5 > 10 ?
N = 10 - 5
5 = 5 ?
ƯCLN (25,10) = 5
M
N
3- Viết chương trình
Là tổng hợp giữa việc:
Lựa chọn cách tổ chức dữ liệu.
 Sử dụng ngôn ngữ lập trình để diễn đạt đúng thuật toán.
4- Hiệu chỉnh
Thử chương trình bằng cách thực hiện nó với một số bộ INPUT tiêu biểu (TEST) để kiểm tra kết quả, nếu có sai sót thì hiệu chỉnh lại.
5-Viết tài liệu
Mô tả chi tiết về bài toán, thuật toán, chương trình và kết quả thử nghiệm, hướng dẫn cách sử dụng. Từ tài liệu này, người sử dụng đề xuất các khả năng hoàn thiện thêm.