ÀI 4. GIAI ĐIỆU ĐẤT NƯỚC.
Văn bản 2.
Gò me
( Hoàng tố nguyên)

GIÁO VIÊN:

I. Đọc và tìm hiểu chung.
1. Tác giả.
- Hoàng Tố Nguyên ( 1929-1975)
- Tên khai sinh là Lê Hoằng Mưu, quê ở xã Bình Ân, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền
Giang.
- Ông là nhà thơ lớn của đất nước. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1957).
- Tham gia kháng chiến và hoạt động văn nghệ ở chiến khu Tây Nam Bộ từ những năm
kháng chiến chống thực dân Pháp.
* Các tác phẩm đã xuất bản:
- Gò Me 1957
- Quê chung 1962
- Truyện thơ Đổi đời (1955)
- Từ nhớ đến thương 1980
- Đất nước (1956)
- Từ nhớ đến thương 1950.
- Gửi chiến trường chống Mỹ 1966
- Tên quê hương 1976

2. Tác phẩm.
- Thể loại: thơ trữ tình
- PTBĐ: biểu cảm kết hợp miêu tả.
- Trích trong tập thơ cùng tên.
- Tập thơ “Gò Me” của Hoàng Tố Nguyên gồm 13 bài, xuất bản năm 1957 đã gây được
tiếng vang lớn, tạo nên tên tuổi Hoàng Tố Nguyên. Nội dung tập thơ chủ yếu thể hiện tấm
lòng thương nhớ quê hương của tác giả.

GÒ ME

Quê tôi đó! Mặt trông ra bể,
Đóm hải đăng tắt lóe đêm đêm.
Con đê cát đỏ cỏ viền,
Leng keng nhạc ngựa ngược lên chợ Gò.
Ruộng vây quanh, bốn mùa gió mát,
Lúa Nàng - keo chói rực mặt trời.
Ao làng trăng tắm, mây bơi,
Nước trong như nước mắt người tôi yêu.
Quê tôi sớm sớm, chiều chiều,
Lao xao vườn mía.
Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ,
Những chị, những em má núng đồng tiền.
Nọc cấy, tay tròn, nghiêng nón làm duyên,
Véo von điệu hát cổ truyền.
Tre thôi khúc khích, mây chìm lắng nghe:
“Hò ơ... Trai Biên Hòa lụy gái Gò Me,
Không vì sắc lịch, mà chỉ vì mê giọng hò”.

Ôi, thuở ấu thơ,
Cắt cỏ, chăn bò.
Gối đầu lên áo,
Nằm dưới làn me, nghe tre thổi sáo.
Lòng nghe theo bướm, theo chim,
Mạ non cong vắt lưỡi liềm,
Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.
[…]Tôi nằm trên võng mẹ đưa,
Có chim cu gáy giữa trưa hanh nồng.
Tiếng ai vút đầu bông lúa chín,
Gió dìu vương xao xuyến bờ tre:
“Hò ơ... Trai Biên Hòa lụy gái Gò Me
Không vì sắc lịch, mà chỉ vì mê giọng hò!”
Chị tôi má đỏ thẹn thò,
Giã me bên trã canh chua ngọt ngào.
( HOÀNG TỐ NGUYÊN)

II. Tìm hiểu văn bản.
1. Vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên và con người.

* Cảnh sắc thiên nhiên.
Quê tôi đó! Mặt trông ra bể,
Đóm hải đăng tắt lóe đêm đêm.
Con đê cát đỏ cỏ viền,
Leng keng nhạc ngựa ngược lên chợ Gò.
Ruộng vây quanh, bốn mùa gió mát,
Lúa Nàng - keo chói rực mặt trời.
Ao làng trăng tắm, mây bơi,
Nước trong như nước mắt người tôi yêu.
Quê tôi sớm sớm, chiều chiều,
Lao xao vườn mía.
Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ,

Nằm dưới làn me, nghe tre thổi sáo.
Lòng nghe theo bướm, theo chim,
Mạ non cong vắt lưỡi liềm,
Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.
[…]Tôi nằm trên võng mẹ đưa,
Có chim cu gáy giữa trưa hanh nồng.
Tiếng ai vút đầu bông lúa chín,
Gió dìu vương xao xuyến bờ tre:

* Vẻ đẹp con người.
Những chị, những em má núng đồng tiền.
Nọc cấy, tay tròn, nghiêng nón làm duyên,
Véo von điệu hát cổ truyền.
Tre thôi khúc khích, mây chìm lắng nghe:
…
Chị tôi má đỏ thẹn thò,
Giã me bên trã canh chua ngọt ngào.

* Bảng tổng hợp.
Nội dung
Cảnh sắc thiên nhiên
Vẻ đẹp con người
Cảm xúc của nhà
thơ

Hình ảnh, từ ngữ tiêu biểu

Cảm nhận của bản thân

Nội dung
Hình ảnh, từ ngữ tiêu biểu
Cảnh
sắc - Con đê - cát đỏ cỏ viền
thiên nhiên - Lúa nàng keo- chói rực mặt trời
- Ao làng- trăng tắm, mây bơi
- Nước - trong như nước mắt người tôi yêu;

Cảm nhận của bản thân
- Hình ảnh sinh động, giàu sức gợi
-> Vẻ đẹp nên thơ, xanh mát.
 

- Me non - cong vắt lưỡi liềm
- Lá - xanh như dải lụa mềm lửng lơ;...
Vẻ đẹp con - Những chị, những em - má núng đồng tiền
người
Nọc cấy, tay tròn, nghiêng nón làm duyên.
Véo von điệu hát cổ truyền;
- Chị tôi - má đỏ, thẹn thò

-> Hình ảnh những con người lao động chần
chất, khoẻ khoắn, duyên dáng, yêu đời, gắn bó
với quê hương xứ sở,...
 

Giã me bên trã canh chua ngọt ngào
Cảm xúc của
nhà thơ
- Hò ơ... Trai Biên Hòa lụy gái Gò Me.
...

 
- Tình yêu, sự gắn bó với quê hương, nỗi nhớ
da diết khi phải xa quê và niếm tự hào về vẻ
đẹp của quê hương - vẻ đẹp của thiên nhiên,
con người, văn hoá, lịch sử,...

2. Cảm xúc của nhà thơ.
“Hò ơ... Trai Biên Hòa lụy gái Gò Me,
Không vì sắc lịch, mà chỉ vì mê giọng hò”.
….
Ôi, thuở ấu thơ,
Cắt cỏ, chăn bò.
Gối đầu lên áo,
Nằm dưới làn me, nghe tre thổi sáo.
….
“Hò ơ... Trai Biên Hòa lụy gái Gò Me
Không vì sắc lịch, mà chỉ vì mê giọng hò!”

- Tình yêu và nỗi nhớ da diết đối
với quê hương, với những sinh
hoạt văn hoá truyền thống của quê
hương. Chính điệu hò đã góp phần
quan trọng làm nên vẻ đẹp, bản
sắc của vùng đất này, nên người đi
xa khi nhớ về quê hương thường
nhớ về những cầu hò thân thương.

III. Tổng kết.
1. Nghệ thuật.
- Thể thơ trữ tình, sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ giầu sức gợi.
 
2. Nội dung.
- Vẻ đẹp thiên nhiên và con người.
- Tình yêu, nỗi nhớ da diết, niềm tự hào đối với quê hương.

IV. Luyện tập.
BT1. nhớ lại một số tác phẩm mà em đã học, đã đọc trong đó tác giả
cũng lấy tên một vùng đất làm nhan đề tương tự như bài thơ Gò Me
- Gợi ý: Các tác phẩm như: Cô Tô, Hang Én, Cửu Long Giang ta ơi,...

BT2. viết đoạn văn nêu cảm nhận về đoạn thơ từ
“ Ổi, thuở ấu thơ
…
Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.”

* Gợi ý.
- Yêu cầu: viết được đoạn văn nêu cảm nhận về đoạn thơ
+ Cảm nhận về tình cảm của tác giả thể hiện trong đoạn thơ.
+ Cái hay, nổi bật của ngôn ngữ, giọng điệu của đoạn thơ.
tình cảm đoạn thơ đã khơi gợi trong lòng người học…

V. Vận dụng.
1. Ghi lại cảm xúc, suy nghĩ của em về quê hương mình.
2. Lập kế hoạch hành động của cá nhân trong việc thể hiện tình cảm,
trách nhiệm với quê hương.

* Hướng dẫn học tập.
- Nội dung: Thực hành Tiếng Việt:
+ Nghĩa của từ.
+ Dấu câu.
+ Biện pháp tu từ.
- Yêu cầu:
+ Xem, nhớ lại kiến thức Ngữ văn 6 về các nội dung: Nghĩa của từ;
Dấu câu; Biện pháp tu từ.
+ Đọc, xác định yêu cầu của bài tập.
+ Vận dụng kiến thức đã học để hoàn thành các bài tập