Văn bản 1

Thanh Hải

1. Tác giả
- Thanh Hải (1930 – 1980)
- Tên thật: Phạm Bá Ngoãn
- Quê: huyện Phong Điền Thừa
Thiên Huế.
- Phong cách sáng tác: Ngôn ngữ
giàu hình ảnh, nhạc điệu, cảm xúc
chân thành, thắm thiết.

2. Tác phẩm
Mùa xuân nho nhỏ
Ý nghĩa
nhan đề
Hoàn cảnh
sáng tác
Thể loại
PTBĐ
Bố cục

2. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác
Tháng 11/ 1980 khi tác giả đang nằm trên giường bệnh. Bài thơ là những
dòng chữ cuối cùng mà nhà thơ để lại.
Ý nghĩa nhan đề
- Nghĩa thực: Gợi về mùa xuân của đất trời, của thiên nhiên vũ trụ
- Nghĩa ẩn dụ: bài thơ thể hiện khát vọng lí tưởng muốn cống hiến tất cả
những gì đẹp đẽ nhất, tinh túy nhất cho cuộc đời, quê hương, đất nước của
nhà thơ.
Thể loại – PBBĐ
- Thể loại : thơ 5 chữ
- Phương thức: biểu cảm.

1. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên

– Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp trong
tưởng tượng của tác giả:
Các hình ảnh đặc trưng của mùa xuân:
hoa tím, sông xanh, bầu trời cao rộng
NT: hình ảnh ẩn dụ chuyển đổi cảm
giác độc đáo từng “gọt long lanh rơi”

 Tác giả say đắm trong mùa
xuân của thiên nhiên đất trời với
tâm thế đón nhận trân trọng

“ Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời”
NT: Đảo ngữ động từ “mọc” được đặt lên đầu câu thơ 
 Tô đậm sức sống mạnh mẽ đến bất ngờ của một bông hoa trên dòng sông
xanh.
* Hình ảnh “dòng sông”
Gợi liên tưởng về một bông hoa đang từ từ vươn lên trên mặt nước tràn đầy sức
xuân và sắc xuân.
- Bức tranh mùa xuân Huế được chấm phá bằng hình ảnh chọn lọc và giàu sức gợi:
“dòng sông xanh”, “hoa tím biếc”, “chim chiền chiện”.
- Các từ cảm thán: “ơi”, “chi”
 Gợi chất giọng ngọt ngào, thân thương gần gũi

2. Cảm xúc trước mùa xuân của đất
nước
Cảm nhận hình ảnh
người cầm súng
Cảm nhận của em về
hình ảnh người ra
đồng
Nghệ thuật có trong
đoạn thơ trên
 Nhận xét :

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao...
Đất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước

Hình ảnh lộc xuân trên “nương mạ”: cuộc sống lao động xây dựng
đất nước của lực lượng sản xuất.
 Hình ảnh người cầm súng: niềm tin vào ngày mai hòa bình.
Từ láy “hối hả” và “xôn xao”: thể hiện nhịp sống lao động khẩn
trương vội vã nhưng nhộn nhịp, vui vẻ kết hợp hài hòa với nhau.
 Đất nước được so sánh với những hình ảnh đẹp đẽ, kì vĩ
qua đó nhắc nhở mọi người nhớ về những tháng ngày gian
khổ trong chiến đấu, cách mạng
NT: sử dụng phụ từ “cứ” kết hợp với động từ “đi lên” thể hiện
quyết tâm cao độ, hiên ngang tiến lên phía trước dù khó khăn gian
khổ.
=> Sự lạc quan tin tưởng của nhà thơ ca ngợi sức sống, sự
vươn lên mạnh mẽ của đất nước, dân tộc cho dù trước mắt
trải qua nhiều khó khăn, gian khổ

* Hình ảnh so sánh: “Đất nước như
vì sao” gợi nhiều liên tường:
+ Gợi nguồn sáng lấp lánh tồn tại
vĩnh hằng trong không gian và thời
gian.
+ Gợi ý nghĩa về dân tộc Việt Nam ta
trong suốt chiều dài lịch sử
+ Gợi niềm tin của tác giả vào một
tương lai tươi sáng của đất nước.

3. Khát vọng và lí tưởng sống cao đẹp của nhà thơ.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến

NT: điệp ngữ “ta” đã khiến cho nhịp
điệu thơ trở nên nhẹ nhàng, trìu mến.
Bên tác giải còn sử dụng đại từ “ta”
bộc lộ một cách trực tiếp tâm niệm của
nhà thơ

- Hệ thống hình ảnh: “con chim hót”, “cành
hoa”, “nốt trầm xao xuyến” thể hiện sự giản dị,
thật hàm xúc.
 Gợi liên tưởng đến mối quan hệ giữa cá nhân
và cộng đồng, giữa con người và đất nước.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc
- NT: Ẩn dụ “Một mùa xuân nho nhỏ” là NT tác giả tâm đắc nhất trong
bài thơ. Bên cạnh đó còn NT điệp từ“dù là...dù là...” kết hợp với hình ảnh
tương phản “tuổi hai mươi” và “khi tóc bạc”.
 Khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng sống, lí tưởng
sống là cống hiến, hi sinh.
Tình yêu đời, yêu cuộc sống trỗi dậy mãnh liệt, trở thành khúc hát tâm
tình trong những dòng thơ cuối. Khúc hát đó thật cảm động, cao quý
và đáng trân trọng biết bao

- Thể thơ năm chữ, cách gieo vần liền giữa các khổ thơ
đã tạo ra sự liền mạch cảm xúc.
- Ngôn ngữ và hình ảnh thơ giản dị, trong sáng, giàu
sức gợi
- Cảm xúc chân thành, tha thiết, cho nên bài thơ trở
thành tiếng lòng của nhà thơ thanh Hải với đất nước,
với cuộc đời.

Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” thể hiện
thành công vẻ đẹp của mùa xuân
thiên nhiên, mùa xuân ddaaats nước.
Qua đó bày tỏ lẽ sống cao đẹp là sẵn
sàng dâng hiến cuộc đời mình cho đất
nước.

Câu 1: Khổ thơ trên bố cục chia thành mấy
phần

4 phần

Không có

6 phần

2 phần

Câu 2: Thể thơ bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là
gì

Lục bát

5 chữ

4 chữ

Tự do

Câu 3: Nghệ thuật đặc sắc nhất của bài thơ
“Mùa xuân nho nhỏ” là gì

So sánh và Nhân
hoá

Điệp ngữ và so
sánh

Điệp ngữ và Ẩn
dụ

So sánh và Ẩn
dụ

Câu 4: Chủ đề chính, đề tài của bài thơ “Mùa
xuân nho nhỏ” là gì?

Trả lời:

Sự cảm động của tác giả
trước mùa xuân thiên nhiên,
đất nước và khát vọng cống
hiến cho đất nước, cho cuộc
đời

Câu 5: PTBĐ chính của bài thơ “Mùa xuân
nho nhỏ” là gì

Biểu cảm

Miêu tả

Tự sự

Không có đáp án
nào đúng