HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP
Đơn vị: THPT Phan Đình Phùng
Năm học 2007-2008
NỘI DUNG
A. Một số vấn đề chung về GDHN cho học sinh THPT.
I. Khái quát chung về tình hình thực hiện công tác hướng nghiệp.
II. Quan điểm của Đảng, nhà nước, ngành giáo dục về công tác hướng nghiệp cho cho thế hệ trẻ (hướng nghiệp lãnh đạo).
III. Mục tiêu của hoạt động hướng nghiệp ở trường phổ thông.
IV. Cấu trúc chương trình hướng nghiệp ở trường phổ thông.
V. Nội dung chương trình hướng nghiệp ở trường phổ thông.
VI. Các hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động hướng nghiệp.
VII. Kiểm tra, đánh giá hoạt động hướng nghiệp.
B. Chương trình và SGV hoạt động giáo dục hướng nghiệp.
I. Chương trình giáo dục hướng nghiệp lớp 10.
II. Chương trình giáo dục hướng nghiệp lớp 11.
III.Các yêu cầu cơ bản khi thực hiện chương trình GDHN 10 ,11.
IV. Vấn đề lập kế hoạch cho một buổi lên lớp(Giáo án hoạt động hướng nghiệp).
V. Minh họa một số chủ đề hoạt động hướng nhgiệp.
A. Một số vấn đề chung về GDHN cho học sinh THPT
I. Khái quát chung về tình hình thực hiện công tác hướng nghiệp.
- Giáo dục hướng nghiệp là công việc được thực hiện thường xuyên ở các trường phổ thông, có tác dụng rất lớn trong việc định hướng và lựa chọn nghề cho học sinh ngay sau ra trường.
- Công tác hướng nghiệp ở các trường phổ thông chưa được thực hiện một cách đồng bộ do đó hiệu quả của công tác này chưa cao, chưa thực sự thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu nghề nghiệp của học sinh, nhất là học sinh cuối cấp.
- Từ năm học 2006-2007 Giáo dục hướng nghiệp được đưa vào trường THPT theo kế hoạch phân ban, đổi mới chương trình giáo dục của Bộ, bát đầu thực hiện từ lớp 10 ? chế độ của người thực hiện.
- Công tác hướng nghiệp lớp 10 năm 2006-2007: đã thực hiện nhưng chưa thành công do nhiều nguyên nhân: Chưa được sự quan tâm của các cán bộ giáo viên và các lực lượng xã hội giáo viên chưa chuyên trách, chưa được tập huấn, thiếu trang thiết bị, điều kiện thực hiện . thiếu sự đồng bộ, thiếu sự kiểm tra, bố trí thời gian chưa hợp lý.
? liên hệ với điều kiện của từng trường cũng tương tự
- Về phương hướng thực hiện trong năm học 2007 - 2008: Chưa có gì mới
+ Thống nhất giao giáo viên chủ nhiệm thực hiện, tổ chức thực hiện theo lớp hoặc tập trung ở một số chủ đề.
+ Ban giám hiệu là người quản lý kiểm tra.
+ Nhà trường phải xây dựng kế hoạch thực hiện (gồm nội dung, phương pháp, thời gian thực hiện, công tác kế hoạch tập huấn cho giáo viên thực hiện, kiểm tra đánh giá).
+ Tiến hành kiểm tra công tác này (đề nghị Sở tổ chức kiểm tra)
+ Giáo viên được giao nhiệm vụ thực hiện, phải tiến hành thực hiện nghiêm túc, theo quy định và cần trao đổi nghiêm cứu nội dung và phương pháp thực hiện để thực hiện có hiệu quả công tác này (giáo viên được tính tiết theo chế độ thì phải thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả hoạt động này).

II. Quan điểm của Đảng, nhà nước, ngành
giáo dục về công tác hướng nghiệp cho cho
thế hệ trẻ (hướng nghiệp lãnh đạo).
1. Giáo dục hướng nghiệp trước yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước trong thời đại mới.
2. Giáo dục hướng nghiệp trước yêu cầu đổi mới chương trình THPT.
3. Xây dựng khái niệm "hướng nghiệp" và xác định ý nghĩa của hoạt động hướng nghiệp trong trường phổ thông.

a. Khái niệm hướng nghiệp
- Khái niệm hướng nghiệp trên bình diện xã hội:
HN là một hệ thống tác động của xã hội về giáo dục học, y học, xã hội học, kinh tế học.nhằm giúp cho thế hệ trẻ chọn được nghề vừa phù hợp với hứng thú, năng lực, nguyện vọng, sở trường của các nhân, vừa đáp ứng được nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực sản xuất trong nền kinh tế quốc dân.
? HN là quá trình dẫn dắt thế hệ trẻ đi vào thế giới nghề nghiệp
- Khái niệm hướng nghiệp trên bình diện trường phổ thông: HN là một hình thức hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò;
Với tư cách là hoạt động dạy của thầy, HN đư�cj coi là công việc của tập thể giáo viên, tập thể sư phạm có mục đích giáo dục học sinh trong việc chọn nghề, giúp các em tự quyết định nghề nghiệp tương lai trên cơ sở các phân tích khoa học về năng lực, hứng thú của bản thân và nhu cầu nhân lực của các ngành sản xuất trong xã hội;
Với tư cách là hoạt động học của học sinh thì qua hoạt động này học sinh phải lĩnh hội được những thông tin về nghề nghiệp trong xã hội, đặc biệt là nghề nghiệp ở địa phương, phải nắm được yêu cầu của các nghề mình muốn chọn và phải có kỹ năng đối chiếu những phẩm chất năng lực, đặc điểm tâm sinh lý của bản thân với các yêu cầu của nghề để quyết định chọn nghề phù hợp.
? HN là một quá trình được thực hiện qua 3 khâu cơ bản: Định hướng nghề, tư vấn nghề và chọn nghề.









b. Xác định ý nghĩa của công tác
hướng nghiệp cho học sinh phổ thông

- Ý nghĩa Giáo dục
- Ý nghĩa chính trị
- Ý nghĩa kinh tế
- Ý nghĩa xã hội
4. Chức năng, nhiệm vụ của giáo dục hướng nghiệp.
a. Chức năng của GDHN:
Chuẩn bị cho Hs sẵn sàng đi vào lao động sản xuất.
b. Nhiệm vụ của GDHN:
- Hs làm quen với những nghề cơ bản trong xã hội.
- Hình thành hứng thú nghề nghiệp cho học sinh.
- Hình thành năng lực tương ứng với với hứng thú NN đã có.
- Giáo dục Hs thái độ lao động XHCN.
- Tư vấn cho học sinh chọn nghề.
III.Mục tiêu của hoạt động hướng nghiệp trung học phổ thông.
- Kiến thức: Phát hiện, bồi dưỡng phẩm chất và nhân cách nghề nghiệp cho học sinh giúp Hs hiểu năng lực bản thân, yêu cầu NN, trang bị cho Hs một số kiến thức về nững nghề cơ bản trong xã hội.
- Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng tìm kiếm thông tin nghề nghiệp, phân tích các yếu tố cơ sở để chọn nghề, kỹ năng định hướng và chọn nghề phù hợp với bản thân và yêu cầu xã hội.
- Thái độ: Điều chỉnh động cơ và thái độ chọn nghề, chủ động tự tin khi chọn nghề và hình thành hứng thú và khuynh hướng chọn nghề đúng đắn cho học sinh.
IV. Cấu trúc chương trình hướng nghiệp trung học phổ thông.
Chương trình HN ở trường PT được thực hiện ở 4 khối lớp 9,10,11,12, đảm bảo tính thống nhất cao ở cả 4 khối lớp cụ thể:
- Lớp 9 có 9 chủ đề với 4 tiết/tháng.
- Ở trường THPT:
+ Chương trình GDHN được thực hiện ở cả 3 khối lớp(10,11,12).
+ Tổng thời gian GDHN ở trường THPT:81 tiết, 27 tiết /1 khối,lớp.
+ Tổng số bài(chủ đề): 25 (Lớp 10 gồm9 bài; lớp 11 gồm 8 bài; lớp 12 gồm 8 bài).
+ Mỗi bài được thực hiện trong 3 tiết liên tục(= 1 buổi), mỗi tháng thực hiện 1 bài.
? Có thể khái quát thành 3 khối kiến thức cơ bản được thực hiện lồng ghép ở cả 3 khối lớp:
+ Các kiến thức chung, cơ sở: Gồm một số vấn đề cơ bản về nghề.
+ Tìm hiểu về các nhóm nghề, các nghề cơ bản, hệ thống các cơ sở, trường đào tạo nghề,CĐ,ĐH.
+ Giao lưu, tham quan, tư vấn chọn nghề, hướng dẫn làm hồ sơ tuyển sinh.
V. Nội dung chương trình hướng nghiệp trung học phổ thông
- Nội dung đảm bảo tính khoa học và hiện đại, thể hiện ở sự đa dạng về các loại thông tin, có tính kế thừa và đồng bộ các kiến thức, kiến thức không trùng lặp mà được nâng cao.
- Nội dung chương trình HN ở trường THPT gồm:
Lớp 10: Nội dung chương trình gồm 9 chủ đề sau (theo bản kế hoạch - lớp 10)
Lớp 11: Nội dung chương trình gồm 8 chủ đề (theo bản kế hoạch - lớp 11)
Lớp 12: Nội dung chương trình gồm 8 chủ đề (chưa trình bày)
VI. Các hình thức, phương pháp, tổ chức hoạt động hướng nghiệp
- Sử dụng kết hợp nhiều hình thức phương pháp hoạt động theo hướng đổi mới như các phương pháp khác. Chú trọng phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh.
- Hệ thống các phương pháp có thể sử dụng:
+ Thuyết trình
+ Nêu vấn đề (GQVĐ)
+ Giảng giải
+ Vấn đáp
+ Thảo luận (theo lớp)
+ Hoạt động nhóm
+ Điều tra thu thập TT
+ Tổ chức trò chơi
+ Giao lưu
+ Tham quan
+ Dạy học theo dự án
+ Đóng vai(diễn kịch), mô phỏng.
- Nội dung, cách tiến hành, trường hợp áp dụng, phạm vi áp dụng của mỗi phương pháp (đề nghị xem tài liệu các môn học khác).
- Một số lưu ý về việc chọn lựa, vận dụng các phương pháp tổ� chức HĐHN:
Khi thực hiện 1 chủ đề cần chú ý 1 số vấn đề về hình thức, phương pháp tổ chức như sau:
+ Nắm vững mục tiêu, nội dung, đặc điểm bài dạy để lựa chọn hình thức, phương pháp thực hiện phù hợp.
+ Hiểu mặt mạnh, yếu, thuận lợi, khó khăn của mỗi hình thức, phương pháp.
+ Chú ý các phương pháp phát huy vai trò chủ thể của học sinh, thảo luận thường được xem là phương pháp chủ đạo.
+ Nên sử dụng kết hợp nhiều hình thức phương pháp để nâng cao hiệu quả.
Vd:
- Thảo luận cần lưu ý: Đưa ra chủ đề và câu hỏi gợi ý đúng trọng tâm, đúng vấn đề cần giải quyết và cần được cho học sinh chuẩn bị trước.
- Tổ chức trò chơi : Phải mang tính hướng nghiệp.
- Điều tra thu thập thông tin : Phải chuẩn bị và phát cho học sinh phiếu điều tra trước khi tổ chức thực hiện chủ đề.
VII. Kiểm tra, đánh giá hoạt động
hướng nghiệp đối với học sinh.
1. Một số yêu cầu về kiểm tra, đánh giá
- Đảm bảo tính khách quan công bằng.
- Kết quả GDHN được chia thành một tiêu chuẩn đánh giá thi đua của các cơ sở giáo dục (lớp, trường, phòng giáo dục, sở giáo dục.)
- Đối với học sinh kết quả GDHN được coi là một tiêu chí đánh giáhạnh kiểm và được ghi thành 1 mục trong học bạ.
- Đánh giá hiệu quả GDHN là cơ sở của sự phân luồng học sinh hợp lý sau THPT.
2. Mục têu kiểm tra, đánh giá:
- Đánh giá được kết quả hoạt động hướng nghiệp của học sinh về : ý thức thái độ, kiến thức nghề nghiệp, kỹ năng và khuynh hướng lựa chọn nghề.
- Sử dụng kết quả kiểm tra đánh giá cho các hoạt động khác như xếp loại thi đua, xếp loại hạnh kiểm.
3. Tiêu chí kiểm tra, đánh giá :
Các mặt (tiêu chí)
- Nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của sự lựa chọn nghề tương lai có cơ sở khoa học.
- Sự hiểu biết về thế giới nghề nghiệp và thị trường lao động.
- Thái độ, tình cảm với lao động nghề nghiệp và khuynh hướng nghề nghiệp đúng đắn.
- Tích cực tham gia các hoạt động GDHN.
4. Hình thức kiểm tra, đánh giá :
Kiểm tra sơ bộ hoặc định kỳ hoặc tổng kết về hoạt động hướng nghiệp của tập thể hoặc cá nhân.
5. Phương pháp kiểm tra, đánh giá :
- Quan sát hoạt động của học sinh
- Trao đổi, trò chuyện
- Đánh giá sản phẩm hoạt động.
- Thông tin ghi phiếu hướng nghiệp.
- Trắc nghiệp khách quan.
6. Quy trình kiểm tra, đánh giá :
- Học sinh tự kiểm tra đánh giá.
- Tập thể học sinh(tổ, lớp) đánh giá.
- Giáo viên đánh giá trên cơ sở xem xét kết quả đánh giá của học sinh.
7. Đề kiểm tra : Tự luận, Trắc nghiệm khách quan, kiểm tra qua bản thu hoạch kết quả của công tác điều tra (qua phiếu điều tra mà học sinh thực hiện).

B. Chương trình và SGV giáo dục hướng nghiệp
I. Chương trình giáo dục hướng nghiệp 10
1. Mục tiêu :
+ Kiến thức :
- Hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai.
- Biết được một số thông tin cơ bản về định hướng phát triển kinh tế xã hội của đất nước, khu vực và của địa phương.
+ Kỹ năng :
- Bước đầu học sinh biết tự đánh giá được năng lực của bản thân và điều kiện gia đình trong việc chọn nghề nghiệp.
- Lập được bản kế hoạch nghề nghiệp tương lai phù hợp với năng lực, hứng thú của bản thân.
+ Thái độ :
- Có ý thức tích cực tìm hiểu nghề, có thái độ đúng đắn với lao động nghề nghiệp.
- Bước đầu Hs có hứng thú và khuynh hướng chọn nghề đúng đắn từ đó tự phấn đấu trong học tập và tu dưỡng.
2. Cấu trúc nội dung và phân phối chương trình (theo bản kế hoạch)

II. Chương trình giáo dục hướng nghiệp 11
1.Mục tiêu :
+ Kiến thức : Học sinh hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của một số nghề đang trên đường hiện đại hóa, có nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, nắm được thông tin về thị trường lao động và những điều kiện để trở thành người lao động có tay nghề vững vàng, đóng góp được nhiều cho việc thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh. Ngoài ra, chương trình sẽ giúp các em làm quen với một số cơ sở đào tạo để chuẩn bị cho việc chọn trường sau khi tốt nghiệp THPT.
+ Kỹ năng : Hs biết được cách thức tìm hiểu một số nghề, đặc biệt là một số trường mà các em sẽ thi vào sau khi thi tốt nghiệp THPT. Mặt khác, học sinh sẽ nhớ lại những nguyên tắc chọn nghề để thực hiện ước mơ nghề nghiệp của mình một cách khoa học.
+ Thái độ : Hs hiểu được những nghề có trong chương trình, từ đó ý thức hoàn thiện năng lực và phẩm chất đạo đức để chọn những nghề mà mình yêu thích.
2.Cấu trúc nội dung và phân phối chương trình (theo bản kế hoạch)

III. Các yêu cầu cơ bản khi thực
hiện chương trình HN 10,11.
- Thứ nhất; Gv phải làm rõ tính liên thông trong cấu trúc nội dung khi thực hiện chương trình.
Giúp Hs phân tích được các thông tin về một số nghề, rèn luyện kỹ năng tìm kiếm thông tin nghề (phân tích các điều kiện hay cơ sở khoa học để chọn nghề)
Chọn nghề phù hợp
Từ các k/niệm cơ bản về xu hướng nghề nghiệp còn chưa hình thành rõ
-Thứ hai. Gv giúp học sinh :
Tìm hiểu xu hướng nghề nghiệp của bản thân (đầu lớp 10)
Thiết lập bản kế hoạch NN tương lai
Điều chỉnh bản kế hoạch cho phù hợp
Quyết định chọn nghề
- Thứ ba
Giúp Hs bồi dường, phát huy những hứng thú năng lực đó, hình thành khuynh hướng chọn nghề đứng đắn cho Hs
Hs được chọn nghề phù hợp (hướng đi phù hợp sau khi ra trường)
Phát hiện được húng thú NN, năng lực NN, sở trường của Hs phù hợp với yêu cầu phát triển KTXH
- Hình thành cho Hs được các kỹ năng cơ bản sau : Tìm kiếm TT nghề, phân tích các điều kiện chọn nghề (cơ sở khoa học để chọn nghề), thiết lập được bản mô tả nghề, thiết lập được bản KHNNTL, điều chỉnh kế hoạch NNTL.
- Hình thành ở Hs lòng tự tin, ý thức về tầm quan trọng của việc chọn nghề, điều chỉnh được động cơ và thái độ chọn nghề ở Hs phù hợp với xu hướng phát triển của xã hội.
IV. Vấn đề lập kế hoạch cho một buổi lên lớp (giáo án cho 1 buổi lên lớp).
1. Yêu c?u c?a giáo án HD GDHN
- Kế hoạch giảng dạy cho một buổi lên lớp (Thiết kế bài dạy) là soạn 1 văn bản về quy trình, tiến trình tiến hành bài dạy cho 1 hoặc nhiều tiết trên lớp, trong đó nêu rõ mục tiêu, nội dung, PP, phương tiện, thời gian cho từng nội dung và kế hoạch đánh giá kết quả bài dạy. Nêu rõ sự phân vai, phối hợp hoạt động giữa Hs và Gv trong từng Hđ cụ thể.
- Gi�o �n ph?i du?c thi?t k? ph� h?p n?i dung, m?c ti�u, nd t?ng ch? d? l� thuy?t hay tham quan giao luu th?c t?, gi�o �n l� thuy?t c?n cĩ lu?ng ki?n th?c l?n khơng th? truy?n t?i h?t trong m?t bu?i vì v?y c?n ch� � d?n T/C hu?ng d?n v� r�n luy?n k? nang t? kh�m ph� tìm tịi thơng tin cho HS.
- D? t? ch?c c�c ho?t d?ng d� du?c l?p trong gi�o �n, thu?ng ph?i s? d?ng c�c phi?u di?u tra , c�c b?n ho? d? ngh?, phi?u tr?c nghi?m, phi?u tham quan, c�c b?ng bi?u so s�nh,. vì v?y gv c?n ch� � d?n vi?c thi?t l?p c�c m?u phi?u n�y k�m theo gi�o �n d? n�ng cao hi?u qu? c?a c�c ho?t d?ng du?c t? ch?c. Ngồi ra trong gi�o �n c?n ph?i th? hi?n s? chu?n b? r?t cơng phu n?u GV sd c�c PP gi?ng d?y nhu T? ch?c trị choi, mơ ph?ng(di?n k?ch) hay k? chuy?n. C?n ph?i ch� � d?n hi?u qu? truy?n d?t TT, r�n luy?n k? nang hu?ng nghi?p hon t� T/c van ngh?, h�i hu?c.
2. M?u gi�o �n : G?m c�c m?c sau:
C. Kiến nghị:

- BGH cần quan tâm hơn nữa đến công tác HN, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và tạo điều kiện cho hoạt động này thực hiện tốt hơn.
- Các thầy cô giáo, các tổ chức đoàn thể cần quan tâm hơn nữa đến hoạt động này.
- Nhà trường cần tạo điều kiện về CSVC, kinh phí cho hoạt động này.
- Tổ chức thêm các buổi trao đổi, đúc rút kinh nghiệm, bàn biện pháp thực hiện công tác này.
- Đối với các chủ đề giao lưu , tham quan cần sự hỗ trợ của nhà trường thì đề nghị nhà trường cho biết cụ thể khả năng tổ chức hoặc thay thế bằng phương thức khác.
- Tăng số lượng thầy cô giáo tham gia các đợt tập huấn.
- Thống nhất về thời gian thực hiện và PP kiểm tra, đánh giá.
+ Thực hiện theo từng buổi vào tuần thứ 3,4 trong tháng.
+ Kiểm tra đánh giá sơ bộ cá nhân Hs vào cuối kỳ 1 và kiểm tra đánh giá tổng kết Hs vào cuối năm, sử dụng thang điểm 10 để kiểm tra đánh giá, sử dụng kết quả kiểm tra đánh giá vào việc xếp loại hạnh kiểm Hs cuối kỳ và cuối năm.