GD
Phần I: Mục tiêu, nhiệm vụ, ý nghĩa của công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông.

1. Một số đặc điểm của trường THPT.
a, Dặc điểm của trường THPT:
- Là cấp học cuối cùng của giáo dục phổ thông, là cấp học trực tiếp tạo nguồn cho bậc Cao đẳng, đại học.
- Cấp học này chuẩn bị cho học sinh nh?ng tri thức, và kỹ nang về khoa học xã hội, nhân van, khoa học tự nhiên, kỹ thuật.
- Cần hỡnh thành và phát triển cho họ nh?ng hiểu biết về nghề phổ thông cần thiết cho cuộc sống, tham gia LLSX, xây dựng xã hội và khi có điếu kiện có thể tiếp tục học lên.
b, Mục tiêu của giáo dục THPT( Luật giáo dục 2005):
- Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển nh?ng kết qu? của GDTHCS, hoàn thiện học vấn phổ thông, có nh?ng hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện lựa chọn hướng phát triển, và phát huy nh?ng lực cá nhân, tiếp tục học Dại học, CD, Trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.
2. Một số khái niệm về hướng nghiệp và chuyên môn.

a, Khái niệm về nghề nghiệp:

+ Nghề là một dạng lao động đòi hỏi một trỡnh độ học vấn kỹ nang nào đó, là hoạt động cơ b?n giúp con người tồn tại. mỗi nghề hàm chứa trong đó hệ thống giá trị gồm tri thức và lý thuyết, kỹ nang kỹ x?o nghề, đặc điểm phẩm chất nghề nghiệp, hiệu qu? do nghề mang lại.

+ Nghề là một dạng lao động chủ yếu của một con người trong một thời gian xác định. Nghề luôn luôn là có sở giúp con người có nghiệp( việc làm) từ đó tạo ra các s?n phẩm theo nhu cầu của cá nhân và xã hội.

b, Phân loại nghề: Có nhiều cách phân loại nghề khác nhau.

- Dựa vào công cụ, phương tiện lao động:
+ Lao động chân tay(truyền thống).
+ Lao động trên máy.
+ Lao động trên phương tiện đặc biệt.

- Dựa vào điều kiện lao động:

+ Trong môi trường đạo đức chính trị.
+ Trong môi trường vật lý đặc biệt.
+ Trong môi trường không gian bỡnh thường.
+ Trong môi trường không gian khoáng đạt.
- Dựa vào đối tượng lao động:
c, Khái niệm về hướng nghiệp(hướng nghề).
+ Xét trên bỡnh diện xã hội: hướng nghiệp là một hệ thống tác động của xã hội về giáo dục, y học, xã hội học kinh tế học. Nhằm giúp cho thế hệ trẻ ch?n được nghề vừa phù hợp hứng thú, nang lực, nguyện vọng, sở trường của b?n thân, vừa đáp ứng được nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực s?n xuất trong nền kinh tế quốc dân.
+ Xét trên bỡnh diện trường phổ thông: Hướng nghiệp là một hỡnh thức hoạt động dạy của thầy và các hoạt động học của trò. Với tư cách là hoạt động dạy của thầy hướng nghiệp là công việc của tập thể giáo viện, của tập thể sư phạm, có mục đích giáo dục học sinh trong việc chọn nghề, giúp các em tự quyết định nghề nghiệp tương lai trên cơ sở phân tích khoa học về nang lực, hứng thú của b?n thân và nhu cầu nhân lực của các nghành s?n xuất trong xã hội.
3. Thực trạng của công tác hướng nghiệp các nhà trường phổ thông hiện nay:

- Giáo dục hướng nghiệp chưa được coi trọng trong nhiều nam qua.
- Hầu hết giáo viên hướng nghiệp chưa được đào tạo, bồi dưỡng sư phạm về hướng nghiệp.
- Sách giáo viên đã phát hành chủ yếu giới thiệu thông tin về một số nghề, không hướng dẫn cho giáo viên về phương pháp, cách tổt chức.
- Phương pháp chủ yếu là thuyết trỡnh về thông tin nghề, phương tiện tài liệu còn nghèo nàn, thiếu thốn, giáo viên thường không có nh?ng tài liệu về tuyển sinh ở các trường CD, DH.
4. Mục tiêu của công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông:

a, Dối với người dạy(giáo viên ):
* Về kiến thức:
+ Hiểu đưược tầm quan trọng , mục đích, nội dung của GDHN; Nắm v?ng kiến thức cơ b?n trong GDNH
+ Hiểu đúng, đủ 5 nhiệm vụ GDHN ở PTTH
+ Nắm được nh?ng quan điểm chỉ đạo giáo dục hướng nghiệp trong các van kiên của D?ng, của Chính phủ.
* Về kỹ nang:
+ Biết cách chọn đối tưượng lao động theo b?ng phân loại nghề.
+ Vận dụng cấu trúc b?n mô t? nghề để mô t? một nghề cụ thể.
+ Giúp H/S biết đối chiếu yêu cầu của nghề với nang lực hứng thú... của b?n thân
+ Giúp H/S biết độc lập tỡm kiếm thông tin và quyết định việc lựa chọn nghề một cách khoa học.
b, Dối với học sinh phổ thông:

+ Mục tiêu chung của chương trỡnh(3 nam):
+ Mục tiêu của giáo dục hướng nghiệp lớp 10: Khi học song chương trỡnh này học sinh lớp 10 cần nắm được:
* Về kiến thức:

- Hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc chọn nghề. Biết được nh?ng thông tin cơ b?n về hướng phát triển kinh tế xã hội của đất nước và địa phương. Có nh?ng hiểu biết cần thiết về thế giới nghề, thị trường lao động; hệ thống GD nghề; biết đánh giá nang lực của b?n thân, điều kiện của gia đ?nh để có quyết định phù hợp.
- Biết được một số thông tin cơ b?n về nghề Dạy học, nghề Y, Dược, nghề Xây dựng.

* Về kỹ nang:
+ Bước đầu học sinh tự biết đánh giá nang lực của b?n thân và điều kiện gia đỡnh trong việc lựa chọn nghề nghiệp.
+ Mô t? được điều kiện làm việc, s?n phẩm lao động, yêu cầu của các nghề được tham quan, các nghề truyền thống của gia đỡnh, địa phương.
+ Lập được b?ng kế hoạch nghề nghiệp tương lai phù hợp với nang lực, hứng thú của b?n thân.
* Về thái độ:
+ Có ý thức tỡm hiểu nghề, có thái độ lao động đúng đắn với lao động nghề.
+ Bước đầu học sinh có hứng thú và khuynh hướng chọn nghề đúng đắn từ đó tự phấn đấu trong học tập và tu dưỡng.
5. ý nghĩa của công tác giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thông:
a,ý nghĩa giáo dục:

- Giúp học sinh có hiểu biết về thế giới nghề nghiệp.
- Hỡnh thành nhân cách nghề nghiệp cho học sinh.
- Giáo dục thái độ đúng đắn đối với lao động.
- Tạo sự sắn sàng tâm lý đi vào lao động nghề nghiệp.

b,ý nghĩa về kinh tế:
- Giúp phân luồng học sinh PT tốt nghiệp các cấp, gi?m ách tắc giao thông.
- Giúp phân bố hợp lý 3 nguồn LD dự tr?, đ?m b?o sự phù hợp nghề.
- Gi?m tai nạn lao động, gi?m sự thuyên chuyển nghề, đổi nghề.
- Là phương tiện qu?n lý công tác KHH phát triển KT, XH trên cơ sở khoa học.

c,ý nghĩa chính trị:
- Công tác hướng nghiệp có chức nang thực hiện đường lối giáo dục của D?ng và Nhà nước. Hiện thực hoá đường lối giáo dục trong đời sống xã hội.

- Làm tốt công tác hướng nghiệp chúng ta sẽ có nh?ng lớp người đủ nang lực và phẩm chất cách mạng để tham gia xây dựng và b?o vệ tổ quốc XHCN.

d, ý nghĩa xã hội:

- Giúp học sinh tự giác đi học nghề.
- Khi có nghề sẽ tự tim việc làm.
- Gi?m tỉ lệ thất nghiệp, tệ nạn xã hội, tội phạm.
- ổn định được xã hội.

6. Nhiệm vụ của hướng nghiệp trong trường phổ thông(giáo viên cần nắm được nam nhiệm vụ):
a, Cho học sinh l�m quen với một số ng�nh nghề của nền kinh tế quốc dân v� với các loại hỡnh thông tin sau:

- Thông tin v? th? gi?i ngh? nghi?p theo phân lo?i ngh?
- Thông tin v? m?t s? ngh? c? th? ? d?a phuong v� c? nu?c theo mô t? ngh?.
- Thông tin v? h? th?ng tru?ng d�o t?o.
- Thông tin v? th? tru?ng lao d?ng.
- Thông tin v? tình hình kinh t? ? TW v� DP.
- Thông tin v? h?c sinh.

C?u trúc b?n mô t? ngh?
1. Ý nghĩa và tầm quan trọng của nghề
2. Các đặc điểm và yêu cầu của nghề
Đối tượng và công cụ (phương tiện) lao động
Nội dung lao động của nghề
Các yêu cầu của nghề đối với người lao động
Điều kiện lao động và chống chỉ định y học
3. Vấn đề tuyển sinh vào nghề
Các cơ sở đào tạo và nơi làm việc
Điều kiện tuyển sinh
Triển vọng phát triển của nghề
b. Tổ chức các hoạt dộng nhằm hỡnh th�nh hứng thú, nang lực nghề v� chuẩn bị cho học sinh chọn nghề.
+ Thực hiện chương trình hướng nghiệp chính khoá.
+ Hướng nghiệp qua dạy các môn học cơ bản
+ Hướng nghiệp qua dạy lao động - kỹ thuật.
+ Tổ chức các hoạt động ngoại khoá.
c, Tư vấn nghề:
- Dối với các nhà trường phổ thông chỉ tư vấn sơ bộ,
- Sau khi được tư vấn học sinh ph?i tr? lời được 3 câu hỏi:
+ Em muốn học nghề đó không?
+ Em có kh? nang làm nghề đó không?
+ Nghề đó có cần cho xã hội không?
d, Nghiên cứu học sinh:
+ Dộng cơ chọn nghề.
+ Hứng thú nghề.
+ Khuynh hướng nghề.
+ Nang lực nghề.
e, Giáo dục cho học sinh thái độ đúng đắn với lao động ,có ý thức tôn trọng người lao động thuộc các ngành nghề khác nhau ,ý thức tiết kiệm và b?o vệ của công(giáo dục đạo đức và lương tâm nghề nghiệp ).

Phần II: giới thiệu chương trỡnh và sách giáo viên.

I. Giới thiệu chương trỡnh :
1. Quan điểm xây dựng chương trỡnh:
Bảo đảm tính
Kế thừa
HS là chủ thể, tổ chức
các hoạt động
Đa dạng theo các chủ đề
2. Nh?ng điểm mới trong chương trỡnh :
a, Mới về mục tiêu : mục tiêu được câu trúc 3 phần :
- Kiến thức:
- Kỹ nang.
- Thái độ.
b, Mới về cấu trúc chương trỡnh : các chủ đề ở c? 4 khối lớp 9,10,11,12 đều được chia làm 3 khối kiến thức :
- Các chủ đề về giao lưu ,tham quan ,th?o luận.
c, Mới về nội dung:
Nội dung chương trỡnh ph?i đ?m b?o tính kế thừa , nâng cao ,đa dạng ,đồng bộ ,liên thông ,thống nhất.
- Các chủ đề kiến thức chung (cơ sở ).
- Các chủ đề kiến thức về nghề ,nhóm nghề .
d,Mới về phương pháp (phần sau).
II. Giới thiệu sách giáo viên:
1. Dặc điểm:
- Mục tiêu: được cấu trúc gồm 3 thành phần.
- Về nội dung đ?m b?o cơ b?n, hiện đại, cập nhập, ngắn gọn, xúc tích, logic.
- Về phương pháp: tổ chức các hoạt động cho học sinh.
2. Cấu trúc sách giáo viên: Sách giáo viên được cấu trúc theo 3 phần: Khối kiến thúc chung, khối kiến thúc nghề, khối kiến thức giao lưu trao đổi tham quan.
3. Cấu trúc 1 chủ đề:
Viết theo cấu trúc 7 thành phần:
- Mục tiêu:
- Nội dung(Nếu bài nghề thay bằng cấu trúc b?ng mô t? nghề).
- Trọng tâm.
- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
- Gợi ý tổ chức các hoạt động.
- Đánh gi¸.
- Tài liệu tham kh?o.
4. Nội dung sách giáo viên lớp 10: 1 nam thực hiện 9 chủ đề(mỗi tháng một chủ đề, mỗi chủ đề dạy trong 1 buổi 3 tiết).Gi?ng viên trỡnh bày rõ các chủ đề.
5. Nh?ng điểm khó và gi?i thích một số khái niểm cơ b?n trong sách giáo viên lớp 10:
a, Nh?ng điểm cần lưu ý khi gi?ng chủ đề 1,2,4:
- Giáo viên nắm được mỗi quan hệ 2 chiều gi?a chủ đề 1 với chủ đề 2, 4. Giáo viên nhấn mạnh chọn nghề trước hết là chọn đối tượng lao động, do đó giáo viên ph?i nắm chắc b?ng phân loại nghề theo đối tượng lao động.
- Giáo viên ph?i nắm được một số khái niệm:
+ Hứng thú nghề.
+ Khuynh hướng nghề.
+ Nang lực nghề.
+ Sự phù hợp nghề:
* Hứng thú nghề: Là thái độ có lựa chọn của con người đối với một số hoạt động lao động nhất định, một số nghề nhất định mà mỡnh c?m thấy hấp dẫn, tập chung chú ý cao và dạng hoạt động ấy, nghề ấy.
* Khuynh hướng nghề: Cũng là thái độ có lựa chọn của con người đối với một dạng lao động, một nghề nhất định, nó biểu hiện bằng hứng thú cao nên đã trở lên ổn định, bền v?ng và thường xuyên bị cuốn hút vào nghề đó.
* Hứng thú và khuynh hướng: Là yếu tố khởi đầu, là hạt nhân đầu tiên tạo nên sự phù hợp nghề.(Chỉ có một số ít nghề mới đòi họi sự phù hợp nghề tuyệt đối còn đại đa số các nghề khác chỉ cần sự phù hợp nghề tương đối).
* Nang lực chuyên biệt: Là nh?ng phẩm chất tâm lý cực kỳ quan trọng đối với nghề. Nh?ng phẩm chất này giúp con người đạt đến đài vinh quang trong nghề nhanh hơn người bỡnh thường( Sự phù hợp nghề không ph?i là bẩm sinh mà chủ yếu được hỡnh thành và phát triển trong quá trỡnh học nghề và hành nghề).
b, Nh?ng điểm cần lưu ý khi gi?ng chủ đề 3,5,6,8.
- Giáo viên ph?i thấy được thế giới nghề nghiệp rất đa dạng phong phú( hơn 70 nghỡn nghề).
- Giáo viên ph?i nắm được các khái niệm v? nghề.
- Phần trọng tâm ở mỗi b?ng mô t? nghề là các đặc điểm và yêu cầu của nghề đối với người lao động mà trước hết là yêu cầu về mặt tâm sinh lý, điều kiện lao động và các chống chỉ định y học.
- Giáo viên ph?i nắm được khái niệm về giới tính và giới: Giới tính chỉ sự khác nhau gi?a nam và n? về mặt sinh học, giới tính luôn luôn ổn định. Còn giới chỉ mỗi quan hệ, tương quan địa vị xã hội của N? giới và nam giới trong một bối c?nh cụ thể, giới nói lên vai trò trách nhiệm và quyền lợi mà xã hội quy định cho nam và n?.
Phần III: đổi mới phương pháp dạy học.
1. Vỡ sao ph?i đổi mới phương pháp dạy học:
H?u qu? c?a cách m?ng khoa h?c công ngh?:
- Rút ng?n th?i gian ?ng d?ng sáng ch? v�o s?n xu?t d?i tr�.
- Lu?ng thông tin tăng nhanh vô kể.
- Do đòi hỏi của quá trỡnh đào tạo.
2. Dổi mới dạy học theo hướng nào(3 hướng).
a, Dổi mới mục tiêu dạy học:
b, Dổi mới nội dung dạy học.
c, Dổi mới về phương pháp day học.
Phát triển tư duy hay trí nhớ? Phát triển tư duy là chủ yêu vỡ tư duy mới c?i tạo được thế giới. Vậy mục tiêu của dạy học là phát triển tư duy.
Tang kiến thức vào nội dung dạy học làm thế nào để học sinh trong thời gian tối thiểu tiếp thu được lượng kiến thức tối đa.
3. Mục tiêu của đổi mới PPDH.
- Phát triển tư duy của học sinh.
- Hỡnh thành và phát triển nhân cách.
- Làm thế nào để phát triển tư duy cho học sinh: diều kiện để có tư duy là học sinh ph?i được hoạt động, được tham gia gi?i quyết vấn đề. Dạy học là quá trỡnh của thầy và trò nhưng PPDH truyền thống chỉ có thầy hoạt động là chủ yếu vỡ vậy ph?i: Tang cường vai trò hoạt động của học sinh bằng cách tổ chức cho học sinh tham gia vào các hoạt động học tập và hoạt động thực tế.

- Tạo ra các vấn đề và tỡnh huống có vấn đề.
- Học sinh tự đề xuất cách gi?i quyết vấn đề.
*So sánh PPDH truyền thống với PPDH mới:
Mới về Phương pháp
PP truyền th?ng
PP Mới
Thầy
Trò
Nói Thuyết trình
NgheGhi nhớ
Hỏi,Đàm thoại
Đáp
Thầy
Trò
Tổ chức
Hoạt động
Tìm hiểu
Vấn đề
Định hướng
Đề xuất cách
Giải quyết
Chỉ, Trình Bầy
Xem
Tích cực HĐ
Thụ động
Kết quả: Trò ỉ lại, thừa hành dập khuân, thiếu sáng tạo
Chỉ đạo
thực hiện
Thực hiện tìm kiếm thông tin
Thiết kế
Thi công
Kết quả: Hình thành tính độc lập sáng tạo, khả nang tự học cho trò.
* Dặc trưng của các PPDH tích cực:
- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động cho học sinh.
- Rèn luyện tính độc lập sáng tạo và nang lực tự học cho học sinh.
- Tang cường học tập cá nhân phối hợp với học tập hợp tác.
- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.
4. Các phương pháp dạy học tích cực :
a, Dạy học theo tỡnh huống (Nêu vấn đề ).
* Phương pháp (gồm 6 bước ).
-B1: Học sinh nhận biết tỡnh huống và nh?ng vấn đề cần gi?i quyết thuộc trường hợp nào và liên hệ với kinh nghiệm của b?n thân .
-B2: Học sinh thu thập thông tin cần thiết để gi?i quyết vấn đề.
-B3: Th?o luận ,trao đổi để tỡm các phương án gi?i quyết.
-B4: So sánh các phương án ,lựa chọn một phương án gi?i quyết .
-B5: Trỡnh bày ,b?o vệ phương án đã chọn.
-B6: So sánh ,vận dụng hoặc lấy ví dụ trong thực tiễn.
b, Dạy học theo dự án:
Người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp ,có sự kết hợp gi?a lý thuyết và thực tiễn,thực hành với tính tự lực cao.
* Phương pháp(gồm 5 bước ):
- B1: Chọn đề tài ,xây dựng mục đích dự án.
- B2: Xây dựng đề cương ,kế hoạch thực hiện .
- B3: Thực hiện dự án.
- B4:Thu thập kết qu? ,công bố s?n phẩm.
- B5: Dánh giá kết qu?.
c, Dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ :
* Làm việc chung với c? lớp :
- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức .
- Tổ chức các nhóm ,giao nhiệm vụ.
- Hướng dẫn cách làm việc của nhóm.
* Làm việc theo nhóm :
- Trao đổi, th?o luận trong nhóm .
- Phân công trong nhóm ,cá nhân làm việc độc lập rồi trao đổi.
- Cử đại diện trỡnh bày kết qu? trong nhóm .
* Th?o luận tổng kết lớp :
- Các nhóm lần lượt báo cáo kết qu? .
- Th?o luận chung .
- GV tổng kết ,đặt vấn đề cho vấn đề tiếp theo hoặc bài ti?p theo.
d, Tổ chức trò chơi.
e, Dóng vai, mô phỏng.