GDCD 6 – SÁCH CÁNH DIỀU
BÀI 10: CÔNG DÂN NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM.

Ở bài học này, các em cần chuẩn bị:
+ Sách giáo khoa (Bộ sách cánh diều)
+ Vở ghi chép.
Sau bài học này, các em có thể:
- Nêu được khái niệm công dân; Căn cứ xác định công dân nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
- Hiểu được các điều kiện để xác định quốc tịch Việt Nam, công dân Việt
Nam.

Cảm xúc của em về hình ảnh đất nước và con người Việt Nam qua bài hát đó là: Bài hát
mang không khí hào hùng, hoành tráng, tự hào hát lên hai tiếng Việt Nam ơi. Việt Nam
trong bài hát là hình ảnh con người chan hòa với núi non, kết nối vòng tay xây dựng đất
nước Việt Nam vững mạnh. Từ đồng xanh thơm hương lúa cho đến hải đảo xa xôi, tất
cả đó đều là của Việt Nam ta. Lời bài hát cũng là lời thúc giục, nhắn nhủ tất cả chúng
ta, hãy cùng chung tay vì một Việt Nam giàu mạnh hơn.

KHÁM PHÁ

1. Công dân của một nước
Quan sát hình ảnh, thảo luận các trường hợp và trả lời câu hỏi 
Em hãy cho biết, nhân vật trong mỗi trường hợp dưới đây là công dân
nước nào? Vì sao?

Thế nào là công dân của một nước? Căn cứ vào đâu để xác định công dân của
một nước?

Các nhân vật trong mỗi trường hợp dưới đây là công dân của các nước sau:
1. Anh Mun là công dân nước Mỹ.
2. Chị Na-ta-sa (Natasa) là công dân nước Nga.
3. Chị Si – Vam (Shivam) là công dân Ấn Độ.
4. Chị Lan Anh là công dân Việt Nam.
Kết luận:

• Công dân là người dân của một nước.
• Quốc tịch là căn cứ để xác định công dân của một nước, thể hiện
mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân nước đó.

2. Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Đọc thông tin và trả lời câu hỏi
1. Hương, Lan và Nam đều có bố mẹ mang quốc tịch Việt Nam. Các bạn
hiện đang sống ở Việt Nam, có quốc tịch Việt Nam, nên các bạn đều là
công dân Việt Nam.
2. Toàn sinh ra ở nước Nga. Cả bố và mẹ bạn đều mang quốc tịch Việt
Nam, là công dân Việt Nam. Đến năm 10 tuổi thì cả gia đình bạn về Việt
Nam sinh sống. Toàn là công dân Việt Nam.
3. Ly có bố là người Hàn Quốc, mẹ là người Việt Nam. Khi mới sinh, bố mẹ
Ly làm giấy khai sinh và thỏa thuận với nhau để bạn mang quốc tịch Việt
Nam. Ly là công dân Việt Nam.
a) Vì sao Hương, Lan và Nam đều là công dân Việt Nam. Căn cứ vào yếu
tố nào để có thể khẳng định điều này?
b) Vì sao bạn Toàn sinh ra ở Nga nhưng vẫn là công dân Việt Nam?
c) Vì sao bạn Iy có bố mang quốc tịch Hàn Quốc nhưng bạn vẫn là công
dân Việt Nam? Ly có thể mang quốc tịch Hàn Quốc được không?

Trả lời
a) Hương, Lan và Nam đều là công dân Việt Nam.
Căn cứ vào các yếu tố để khẳng định điều đó là: Hương, Lan và Nam
đều có bố mẹ mang quốc tịch Việt Nam. Các bạn hiện đang sống ở Việt
Nam, có quốc tịch Việt Nam, nên các bạn đều là công dân Việt Nam.
b) Toàn sinh ra ở Nga nhưng vẫn là công dân Việt Nam vì cả bố và mẹ
bạn đều mang quốc tịch Việt Nam, là công dân Việt Nam.
c) Ly mang quốc tịch Hàn Quốc nhưng là công dân Việt Nam vì bố mẹ Ly
làm giấy khai sinh và thoả thuận với nhau để bạn mang quốc tịch Việt
Nam. Ly là công dân Việt Nam
* Các điều kiện để xác định quốc tịch Việt Nam, công dân Việt Nam như sau:

- Sinh ra trong hoặc ngoài lãnh thổ Việt Nam mà khi sinh ra có cả cha và
mẹ đều là công dân Việt Nam.
- Khi sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, còn người kia là
công dân nước ngoài, nếu có sự thoả thuận bằng văn bản của cha mẹ
vào thời điểm đăng kí khai sinh cho con.
- Sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thoả thuận được việc
lựa chọn quốc tịch cho con.
-  Sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà khi sinh ra có cha mẹ đều là người
không quốc tịch, nhưng có nơi thường trú tại Việt Nam.
- Sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà khi sinh ra có mẹ là người không
quốc tịch, nhưng có nơi thường trú ở Việt Nam, còn cha không rõ là ai.
- Trẻ sơ sinh bị bỏ rơi, trẻ em được tìm thấy trên lãnh thổ Việt Nam mà
không rõ cha mẹ là ai. 

Theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam. Người có quốc
tịch Việt Nam là người thuộc một trong các trường hợp sau
đây:

1. Cha, mẹ đều là công dân Việt Nam, được sinh ra ở Việt Nam hoặc ở
nước ngoài.
2. Cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là người không
quốc tịch hoặc có mẹ là công dân Việt Nam còn cha không rõ là ai,
được sinh ra ở Việt Nam hoặc ở nước ngoài.
3. Cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, còn người kia là công dân nước
ngoài, nếu cha mẹ có sự thỏa thuận bằng văn bản về việc chọn quốc
tịch Việt Nam vào thời điểm đăng ký khai sinh cho con.
4. Cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là công dân nước
ngoài mà được sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam và cha mẹ không thỏa
thuận được việc lựa chọn quốc tịch cho con.
5. Được sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà khi sinh ra có cha mẹ đều là
người không quốc tịch, nhưng có nơi thường trú tại Việt Nam.
6. Được sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà khi sinh ra có mẹ là người
không quốc tịch, nhưng có nơi thường trú tại Việt Nam, còn cha không
rõ là ai.
7. Người được nhập quốc tịch Việt Nam.
8. Người được trở lại quốc tịch Việt Nam.

3. Luyện tập
Câu 1. Trong các trường hợp dưới đây, ai là công dân Việt Nam, ai là công dân nước ngoài?
A. Bạn Hiền có bố mẹ là công dân Việt Nam, hiện nay bạn sinh sống cùng gia đình ở Ô-xtrây-li-a
(Australia).
B. Bạn Hưng có bố mẹ là công dân Việt Nam, bạn đang cùng bố sinh sống ở XIô-va-ki-a (Slovakia), còn
mẹ bạn sinh sống tại Việt Nam.
C. Bạn Ôn-ga có bố mẹ là công dân Nga. Bạn sinh ra ở Việt Nam và có nhiều năm sinh sống ở Việt Nam.
D. Bạn Quân có bố là công dân Việt Nam, mẹ là người Ba Lan. Bạn sinh ra ở Việt Nam. Khi Quân sinh ra,
bố mẹ bạn không thoả thuận được việc chọn quốc tịch cho bạn.
Trả lời
- Những người là công dân Việt Nam:
A. Bạn Hiền có bố mẹ là công đân Việt Nam, hiện nay bạn sinh sống cùng gia đình ở Ô-xtrây-li-a
(Australia).
B. Bạn Hưng có bố mẹ là công dân Việt Nam, bạn đang cùng bố sinh sống ở XIô-va-ki-a (Slovakia), còn
mẹ bạn sinh sống tại Việt Nam.
D. Bạn Quân có bố là công dân Việt Nam, mẹ là người Ba Lan. Bạn sinh ra ở Việt Nam. Khi Quân sinh ra,
bố mẹ bạn không thoả thuận được việc chọn quốc tịch cho bạn.
- Những người không phải công dân Việt Nam là:
C. Bạn Ôn-ga có bố mẹ là công dân Nga. Bạn sinh ra ở Việt Nam và có nhiều năm sinh sống ở Việt Nam.

Câu 2. Trường hợp nào dưới đây không phải là công dân Việt
Nam?
A. Người có quốc tịch Việt Nam nhưng chưa đủ 18 tuổi.
B. Trẻ em được tìm thấy ở Việt Nam nhưng không rõ cha mẹ là ai.
C. Trẻ em sinh ra ở Việt Nam, mà khi sinh ra có cha mẹ là người nước
ngoài.
D. Người có quốc tịch Việt Nam nhưng học tập, công tác ở nước ngoài.
Trả lời
Trường hợp dưới đây không phải là công dân Việt Nam là:
C. Trẻ em sinh ra ở Việt Nam, mà khi sinh ra có cha mẹ là người nước
ngoài.
Câu 3. Hường có bố là công dân Hàn Quốc, mẹ là công dân Việt
Nam. Khi Hường sinh ra ở Việt Nam, bố mẹ Hường không thoả
thuận việc để bạn mang quốc tịch Việt Nam hay Hàn Quốc. Năm
Hường 12 tuổi thì cả nhà bạn về Hàn Quốc sinh sống.
Theo em, Hường có quốc tịch Việt Nam hay Hàn Quốc? Vì sao?

Câu 4. Là học sinh, em cần làm gì để trở thành một công dân tốt?
Trả lời
Là học sinh, để trở thành người công dân tốt em cần làm những điều sau: Em cần
cố gắng chăm chỉ học tập; rèn luyện đạo đức; nỗ lực phát triển bản thân; hiếu
thảo với ông bà cha mẹ; có trách nhiệm với bản thân và xã hội; em cần xác định
mục tiêu và xây dựng kế hoạch học tập, phát triển mục tiêu rõ ràng; học tập theo
những tấm gương tốt việc tốt tương lai lớn lên phát triển đất nước để sánh vai với
các cường quốc năm châu – theo lời của chủ tịch Hồ Chí Minh
4. Vận dụng.
Câu 1. Hãy kể về một tấm gương công dân Việt Nam tiêu biểu trong học tập, văn
hóa, thể thao, lao động sản xuất và kinh doanh. Em học tập được gì ở những tấm
gương này?
Trả lời
Một số tấm gương tiêu biểu cho lòng yêu nước như: Trần Quốc Tuấn, Trần Bình
Trọng, Võ Thị Sáu, Trần Quốc Toản, Hồ Chí Minh, Lê Văn Tám,...
=> Qua những tấm gương này, em có thể học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm từ
các giá trị mà ông cha ta để lại như sự kiên trì, dũng cảm, nỗ lực hết sức để đưa
đất nước thoát khỏi máu đạn chiến tranh để có sự hòa bình như ngày hôm nay. Từ

TỔNG KẾT NỘI DUNG BÀI HỌC
Qua nội dung đã được tìm hiểu. Chúng ta nhận biết được điều kiện để xác định quốc tịch
Việt Nam, công dân Việt Nam.
Từ đó, chúng ta nhận thấy được vai trò của bản thân mình là công dân của nước Việt
Nam, chúng ta cần học tập, rèn luyện, phấn đấu để trở thành một công dân tốt, công dân
mẫu mực.