Bài 7:
Thích

ứng

với thay
đổi

.

1 Một số thay đổi có khả năng
xảy ra trong cuộc sống của
bản thân và gia đình

NHỮNG THAY ĐỔI CÓ THỂ XẢY RA VỚI MỖI CÁ NHÂN

Mưa đá, bão

3
2

Lũ lụt, hạn hán,sạt
lở đất

4

Lốc, sấm sét

Biến đổi khí
hậu

1

MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

NHỮNG THAY ĐỔI CÓ THỂ XẢY RA VỚI MỖI CÁ NHÂN

4

2

Công việc,
điều kiện
kinh tế

1
Chỗ ở

3

Sức
khoẻ

Thay đổi về bản thân và gia đình

Thành
viên

2.Ý nghĩa
của việc thích ứng
với sự thay đổi
đối với mỗi người?

Ý NGHĨA THÍCH ỨNG VỚI SỰ THAY ĐỔI

Giúp chúng ta vượt
qua khó khăn và sự
thay đổi của hoàn
cảnh,

Sống phù hợp với
hoàn cảnh, không
ngừng tự hoàn thiện
và phát triển bản thân.

Em hãy n
êu suy ng
hĩ
của bản t
hân về câ
u
danh ngô
n sau:

Chúng ta không thể thay đổi hướng gió
nhưng chúng ta có thể thay đổi(điều chỉnh)
cánh buồm

Điều chỉnh cánh buồm tượng
trưng cho việc thay đổi chiến
lược, phương pháp hoặc hành
động của chúng ta để phản ứng
với tình huống hiện tại
Thay vì chống lại những rào cản không thể thay đổi, chúng
ta có thể thích nghi và điều chỉnh bản thân để đạt được
mục tiêu hoặc giải quyết vấn đề.

Cùng quan sát câu chuyện qua vi deo sau

https://www.youtube.com/watch?v=cl8YjBwM0NQ

2. Khi có sự thay đổi, chúng ta có thể thực hiện
cách thích ứng như thế nào?

Anh B đã làm gì để thích ứng với sự thay đổi của bản
thân?

Chấp nhận và đối
diện với thay đổi
là tất yếu
Giữ bình tĩnh
khi tai nạn
xảy ra
Giải quyết vấn đề
tích cực

Anh B tự nhủ rằng: “Có buồn hay thất vọng thì chân
mình cũng đã gãy rồi. Mình không có cách nào ngoài
việc đối diện với sự thật và vượt qua nó".
Ngay lúc đó, anh cố gắng trấn an bản thân, nhờ người
đi đường dìu lên vỉa hè để gọi điện thoại cho người
bạn thân. Trong lúc chờ bạn đến đưa đi bệnh viện, anh
B đã tìm cách cố định chân và hít thở sâu để giữ bình
tĩnh
Sau khi xuất viện, anh B tìm hiểu thông tin để chuyển ngành
học. Nhận thấy bản thân có khả năng tin học khá tốt, ngành
học phù hợp với tình hình sức khoẻ và có nhiều cơ hội việc
làm sau khi ra trường nên anh B đã chuyển sang học công
nghệ thông tin

BIỆN PHÁP ĐỂ THÍCH ỨNG VỚI THAY ĐỔI TRONG CUỘC SỐNG

Chấp nhận
sự thay đổi
là tất yếu

Thay đổi xảy ra thường nằm
ngoài tầm kiểm soát nên thay
vì đổ lỗi, tức giận hay lo lắng
thì hãy chấp nhận để đối diện
và thích ứng.

Giữ bình
tĩnh

Làm chủ cảm xúc và có
thêm thời gian để suy xét
vấn đề một cách sáng suốt,
tránh vội vàng đưa ra
những quyết định sai lầm,
gây ảnh hưởng tiêu cực

Tìm cách giải
quyết vấn đề
theo hướng
tích cực

Chuyện gì cũng có cách giải
quyết nên cần cân nhắc,
tham khảo và tìm hiểu để có
cách giải quyết tốt nhất, phù
hợp với bản thân và hoàn
cảnh

3. Chủ động thích ứng với sự thay đổi của bản thân
và những người xung quanh.

Em hãy quan sát các hình ảnh sau để tư vấn cách thích ứng với thay đổi
phù hợp cho các nhân vật
Chấp nhận sự thật về tình trạng sức
khỏe của ông nội và chuẩn bị tâm lí
cho trường hợp xấu nhất
Nên chia sẻ, tâm sự cùng người thân,
bạn bè
Hãy nhớ về những khoảnh khắc đẹp
mà mình đã trải qua cùng ông nội
Thử tham gia vào các hoạt động giúp
giảm căng thẳng như yoga, thiền, đi dạo

Em hãy quan sát các hình ảnh sau để tư vấn cách thích ứng với thay đổi
phù hợp cho các nhân vật
Trao đổi và xin lỗi bố mẹ vì sự bất
cẩn của bản thân
Đề xuất một số phương án giải quyết, ví
dụ như: mong muốn bố mẹ hỗ trợ một
phần tài chính để mua máy vi tính
Một số việc làm tăng thêm thu nhập phù
hợp với lứa tuổi học sinh, như: sản xuất,
kinh doanh các sản phẩm hand made

Rút kinh nghiệm để tránh lặp lại lỗi sai
trong tương lai.

Bài hát truyền tải thông điệp gì ?

LUYỆN TẬP

Một số thay đổi trong cuộc sống
Giữ nhà cửa sạch
sẽ, vệ sinh môi
trường.
Vệ sinh cá nhân
sạch sẽ.

Ăn uống đủ chất.

Tránh tiếp xúc với
những người nghi ngờ
mắc bệnh.
Thăm khám và
điều trị tại cơ sở
y tế gần nhất khi
mắc bệnh

Vào cuối mùa đông - đầu mùa xuân, em và người thân trong gia đình
thường hay mắc các bệnh như: cảm cúm, ho, đau mắt đỏ, viêm da,…

LUYỆN TẬP

Câu 1. Em đồng tình hay không đồng tình với cách thích
ứng với sự thay đổi nào dưới đây? Vì sao?

a) Bạn M luôn nhờ đến sự
giúp đỡ của người khác khi
bố hoặc mẹ bị ốm nặng.
b) Bạn A thích đọc sách về
các danh nhân để tìm hiểu
và học hỏi từ họ, nhất là
cách họ đối diện với thất
bại.
c) Bạn Y hay suy nghĩ theo
hướng tiêu cực khi đối diện
với khó khăn.
d) Bạn B luôn tự mình giải
quyết mọi vấn đề xảy ra

 

Không đồng tình, vì: Khi sự việc, biến cố xảy ra, bản thân cần
chủ động giải quyết trước khi tìm đến sự hỗ trợ từ người thân,
bạn bè, thầy cô hoặc người có chuyên môn.

Đồng tình, vì: thông qua việc đọc sách về các danh
nhân, bạn A có thể học hỏi được từ họ các kĩ năng, kinh
nghiệm đối diện với thất bại.
 

Không đồng tình, vì: luôn có nhiều cách giải quyết cho một vấn
đề; Do đó, khi sự việc, biến cố xảy ra, chúng ta cần suy nghĩ
tích cực, đề ra nhiều phương án khác nhau
 

Không đồng tình, vì: trong quá trình giải quyết các biến cố, chúng ta
có thể tham khảo ý kiến/ lời khuyên hoặc nhờ đến sự giúp đỡ của
người thân, bạn bè, thầy cô hoặc người có chuyên môn

Em hãy n
êu một ho
ặ
số thay đ
ổi trong c c một
uộc sống
của em h
oặc ngườ
i thân và
nêu cách
ứng xử tr
ước
những th
ay đổi đó
.

Em hãy sưu tầm một câu
chuyện hoặc trường hợp
chưa thích ứng với sự
thay đổi và đề xuất cách
giải quyết

2. Em đồng tình, không đồng tình với ý kiến
nào dưới đây? Vì sao? (Hoạt động cặp đôi)
Câu

Đồng tình

a) Thay đổi xảy đến luôn đi cùng với khó khăn và
tiêu cực, càng tránh được thay đổi thì càng tốt.
b) Thích ứng với thay đổi là một trải nghiệm giúp
con người học hỏi để trưởng thành.
c) Ngay cả khi cuộc sống ổn định, chúng ta vẫn
cần học tập và rèn luyện kĩ năng thích ứng với sự
thay đổi.
d) Chúng ta có thể không kiểm soát được thay đổi
xảy đến trong cuộc sống nhưng luôn kiểm soát
được cách chúng ta thích ứng với thay đổi đó.

x
x
x

Không đồng tình

x

Chia sẻ
nhữngthuận
lợi, khó khăn
khi thích
nghi với thay
đổi

Sự thay đổi mang đến trải nghiệm và kĩ năng
mới
Có năng lực, kĩ năng để có thể đáp ứng những
nhiệm vụ phức tạp hơn
Chưa kịp chuẩn bị một số kĩ năng điều chỉnh
bản thân nên khó thích ứng
Những sự thay đổi tiêu cực làm cho bản thân
chán nản và mất phương hướng

Câu 3. Em hãy đọc các tình huống sau và đề xuất cách thích ứng
với sự thay đổi một cách phù hợp, hiệu quả
Ngày cuối tuần, bạn N sang
nhà bạn C chơi. Trong lúc
cả hai đang chơi cờ vua thì
có tiếng gọi thất thanh từ
một người hàng xóm: "N
đâu, về mau, nhà cháu
cháy hết rồi kìa”. Vừa nghe
xong, bạn N hốt hoang, bật
khóc tức tưởi và luống
cuống không biết phải làm
gì.

Giữ bình tĩnh.
Liên hệ tới số điện thoại
đường dây nóng để tìm kiếm
sự trợ giúp của lực lượng cứu
hỏa/ cứu hộ
Đảm bảo an toàn cho bản
thân.
Liên hệ với người thân
(bố mẹ,…) để thông báo
tình hình

Câu 3. Em hãy đọc các tình huống sau và đề xuất cách thích ứng
với sự thay đổi một cách phù hợp, hiệu quả

Sau lần bị bỏng
nước sôi, một
phần ba khuôn
mặt của bạn B bị
sẹo. Bạn B rất
buồn, tự ti, bế tắc
và luôn tìm cách
tránh mặt mọi
người.

Chấp nhận và học cách yêu thương
bản thân mình.
Tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên
gia tâm lý, nhằm giúp bản thân làm
chủ cảm xúc
Bạn B có thể tìm cách cải thiện tình
trạng da thông qua việc: sử dụng các
loại dược – mĩ phẩm
Thử tham gia vào các hoạt động
giúp giảm căng thẳng như yoga,
thiền, đi dạo

Phóng viên nhí

Kể ra những thay đổi đã (có
thể xảy) ra đối với bản thân và
gia đình.

HS đọc thông tin trong
SGK/34,35 và hoạt động nhóm
5 phút hoàn thành các nhiệm
vụ trong SGK theo phân công
sau

Nhóm 1, 2

Câu a, b Tình huống 1

Nhóm 3, 4:

Câu a, b Tình huống 2

Nhóm 5, 6:

Câu a, b Tình huống 3

Tình huống 1. T rất đau buồn vì sự ra đi đột ngột của bà nội. Từ
nhỏ, T được bà chăm sóc, chỉ bảo. Lớn lên, bạn vẫn rất gần gũi
và thường hay chia sẻ, tâm sự với bà. Giờ không còn bà ở bên
cạnh, T không chấp nhận được sự thật này, bạn thường nhốt
mình trong phòng, khóc và chìm đắm trong sự đau buồn.

- Có những thay đổi nào đã xảy ra với T?
- Những thay đổi đó đã ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của
T?

Thông tin 2. Do hậu quả của trận lũ quét khiến gia đình V
phải sơ tán đến nơi ở tạm. Mặc dù được chính quyền hỗ trợ
nhưng cuộc sống của gia đình V vẫn chịu ảnh hưởng nặng
nề, giao thông gián đoạn, tài sản bị cuốn đi, việc học tập và
sinh hoạt đều gặp nhiều khó khăn.

- Có những thay đổi nào đã xảy ra với V?
- Ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của V?

Tình huống 3. Anh K ước mơ trở thành nghệ sĩ piano và đã
đạt được nhiều giải thưởng. Nhưng không may, một tai nạn
xảy ra khiến anh bị chấn thương ở tay và không thể chơi
đàn được nữa. Anh K rất buồn và lo lắng cho tương lai của
mình.
- Có những thay
đổi nào đã xảy ra
với K?
- Những thay đổi
đó đã ảnh hưởng
như thế nào đến
cuộc sống của K?

Hãy khái quát những thay đổi
có thể xảy ra trong cuộc sống của
mỗi chúng ta!

Những thay đổi có thể xảy ra với mỗi cá nhân và
gia đình:
- Môi trường: thiên tai (lũ lụt, sạt lở, sấm sét, bão,
lốc, …), biến đổi khí hậu
- Hoàn cảnh gia đình: mất mát người thân, thay đổi
chỗ ở, thay đổi thu nhập…
- Biến cố trong công việc, sức khoẻ, khoa học công
nghệ mới, trí tuệ nhân tạo
Xảy ra ngoài ý muốn, tác động đến cuộc sống con
người, gây ra những khó khăn về sức khoẻ (thể chất,
tinh thần), kinh tế, điều kiện sống của cá nhân, gia
đình

2. Một số biện pháp thích
ứng với sự thay đổi trong
cuộc sống

Đọc thông tin/SGK trang 35, 36
Hoạt động theo bàn hoàn thành
3 câu hỏi a,b,c/ trang 36

Những kĩ năng
Để thích ứng
với sự thay đổ

Giữ bình tĩnh
trong mọi hoàn
cảnh.

Chấp nhận
thay đổi là
tất yếu

Đánh giá hiệu
quả, rút ra bài
học kinh nghiệm
cho bản thân

Chủ động tìm
cách giải quyết
vấn đề theo
hướng
tích
cực.

Kiên trì thực
hiện thích ứng
với sự thay
đổi

Ý nghĩa
của sự
thích
ứng

Giúp
mỗi
người vượt
qua sự thay
đổi của hoàn
cảnh.
Sống phù hợp với
hoàn cảnh, qua đó
tự hoàn thiện và
phát triển bản thân
trong những điều
kiện mới.

Đối với tình huống 1

(Lời khuyên cho T)

+ Chấp nhận sự thật về sự ra đi của bà nội.
+ Không nên trốn một mình trong phòng mà nên chia sẻ, tâm
sự cùng người thân, bạn bè. Hoặc T có thể bộc lộ tình cảm
của mình với bà nội thông qua các hoạt động như: vẽ tranh,
viết nhật kí, sáng tác thơ, truyện ngắn,…
+ Hãy nhớ về những khoảnh khắc đẹp mà T đã trải qua cùng
bà nội. Giữ lấy những kỷ niệm ấy sẽ giúp bạn cảm thấy gần
gũi và an ủi hơn.
+ Thử tham gia vào các hoạt động giúp giảm căng thẳng như
yoga, thiền, đi dạo,…. Các hoạt động này có thể giúp bạn
cảm thấy thư giãn và giảm bớt đau đớn.

Đối với tình huống 2
Lời khuyên cho V và gia đình: nên bình tĩnh;
chủ động tìm hiểu các thông tin liên quan đến nơi
ở mới, ví dụ như: địa hình; đường giao thông;
các công trình tiện ích phụ trợ (ví dụ: bệnh viện,
trường học, khu công nghiệp,…) ở gần đó; văn
hóa, lối sống của người dân tại nơi ở mới,…

Ý nghĩa
của việc thích ứng
với sự thay đổi
đối với mỗi người?

Thích ứng với thay đổi giúp
con người có được sự chủ
động trước những khó khăn,
biến cố không lường trước.
để tiếp tục phấn đấu đi đến
hạnh phúc và thành công.

quản lí cảm xúc

Để thích ứng
với thay đổi,
cần rèn luyện
những kĩ năng:

giải quyết vấn
tư duy tích cực
đề
tư duy sáng tạo

LUYỆN TẬP

BÀI TẬP 1

CUỘC THI:
ĐỘI NÀO NHANH HƠN

1. Dự đoán những thay đổi có khả năng xảy ra .
Thay đổi

Nguyên nhân

Hậu quả

2. Em đồng tình, không đồng tình với ý kiến
nào dưới đây? Vì sao? (Hoạt động cặp đôi)
Câu

Đồng tình

a) Thay đổi xảy đến luôn đi cùng với khó khăn và
tiêu cực, càng tránh được thay đổi thì càng tốt.
b) Thích ứng với thay đổi là một trải nghiệm giúp
con người học hỏi để trưởng thành.
c) Ngay cả khi cuộc sống ổn định, chúng ta vẫn
cần học tập và rèn luyện kĩ năng thích ứng với sự
thay đổi.
d) Chúng ta có thể không kiểm soát được thay đổi
xảy đến trong cuộc sống nhưng luôn kiểm soát
được cách chúng ta thích ứng với thay đổi đó.

x
x
x

Không đồng tình

x

BÀI TẬP 3
THỬ LÀM CHUYÊN GIA

Tình huống a.
- Bạn B cần tự lập hơn, tự mình nghiên cứu, học hỏi
các kĩ năng liên quan đến việc quản lí chi tiêu và quản
lí thời gian sao cho hiệu quả.
- Bên cạnh đó, bạn B có thể tâm sự, trao đổi và nhờ
đến sự trợ giúp, giám sát của những người tin cậy,
như: giáo viên, bạn bè,… hoặc các công cụ hỗ trợ
kiểm soát chi tiêu, quản lí thời gian.

Tình huống b.
- Các thành viên trong gia đình P nên ngồi lại, trao
đổi với nhau để lên kế hoạch về thời gian chăm sóc
mẹ một cách hợp lí nhất.
- Cả gia đình cũng cần động viên mẹ giữ
tinh thần lạc quan, ăn uống, nghỉ ngơi điều
độ để việc điều trị tiến triển tốt hơn, sớm
bình phục hơn.
- Bạn P nên tự lập hơn, chủ động học hỏi
trong việc: dọn dẹp nhà cửa, tự chăm sóc
bản thân,…