CHỦ ĐỀ 1
LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG VÀ VĂN HÓA BẮC NINH
GVTH: NGUYỄN THỊ MAI ANH
_THCS CHÂU KHÊ
TIẾT 1- 4 BÀI 1
BẮC NINH TỪ THỜI NGUYÊN THỦY ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ X
Khái quát sự hình thành và phát triển của Bắc Ninh qua các thời kì lịch sử
Những nét chính về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, các cuộc đấu tranh giữ nước, giành độc lập của nhân dân Bắc Ninh
Liên hệ kiến thức đã học với kiến thức thực tế địa phương
Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước.
MỤC TIÊU
BÀI HỌC
Bắc Ninh thời nguyên thủy
Bắc Ninh thời Văn Lang- Âu Lạc
Bắc Ninh thời Bắc thuộc
BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH TỈNH BĂC NINH
a. Những dấu tích của người nguyên thủy
- Khái quát:
Bắc Ninh là tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng, đất đai màu mỡ, nguồn nước dồi dào. Là một trong những địa bàn sinh tụ chủ yếu của người Việt cổ ở Đồng bằng Bắc Bộ.
Thời đại đồ đá:
+ Hiện vật: rìu đá mài vai lệch
+ Dấu tích: được phát hiện ở xã Thái Bảo (Gia Bình), xã Tam Giang (Yên Phong)
Kể tên những hiện vật và dấu tích thời kì đồ đá ở Bắc Ninh
1. Bắc Ninh thời nguyên thủy
Thời đại kim khí:
+ Hiện vật bằng đồng: xỉ đồng, mũi tên, dùi nhọn, quả cân và đồ gốm .
+ Dấu tích: Tiêu Sơn - Bãi Tự, Tân Hồng, Phố Phủ, Đồng Nguyên, Bãi Sặt (thành phố Từ Sơn); Thung Lò, Chùa Lái, Quả Cảm (thành phố Bắc Ninh); Nội Gầm (huyện Yên Phong); Vườn Triều, Lãng Ngâm (Gia Bình)
b. Đời sống vật chất, tinh thần
- Đời sống vật chất: Người Việt cổ đã cư trú, lập làng định cư lâu dài ở ven sông
+ Nông nghiệp: trồng lúa nước, trồng rau màu, trồng dâu nuôi tằm.
+ Thủ công : công cụ lao động bằng đá, nghề luyện kim, đồ gốm, dệt vải, làm mộc, đan lát...
- Đời sống tinh thần: khá phong phú
+ Quần áo y phục cầu kì
+ Đồ trang sức bằng đá, bằng đồng
+ Nghệ thuật điêu khắc: tạc tượng, tạo hình, nhảy múa, âm nhạc ra đời và phát triển.
+ Tín ngưỡng: thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần trong tự nhiên, tục chôn người chết
EM CÓ BIẾT ?
Vào cuối thời đại đồng thau và đầu thời đồ sắt, miền đất trũng Gia Bình, Lương Tài, Thuận Thành, Quế Võ bắt đầu được khai phá. Các di tích khảo cổ phát hiện ở các huyện này đều thuộc giai đọan văn hóa Đông Sơn. Thời kì này, những dòng người từ miền biển phía Đông bắc ngược lên khai phá mạnh mẽ. Ở các huyện nằm dọc đôi bờ sông Cầu, sông Đuống có nhiều làng mang tên có chữ Vạn như: Vạn Ninh, Vạn Ty, Vạn Tải, Vạn Vân,...là dấu tích nguồn gốc sông nước của những người lập nên những xóm làng này.
(Theo Lịch sử Hà Bắc, Hội đồng lịch sử tỉnh Hà Bắc, 1986)
Lập bảng và điền những nội dung phù hợp theo gợi ý sau:
THỬ TÀI ???
rìu đá mài vai lệch
Thái Bảo (Gia Bình), xã Tam Giang (Yên Phong
xỉ đồng, mũi tên, dùi nhọn, quả cân và đồ gốm .
Tiêu Sơn, Tân Hồng, Phố Phủ, Đồng Nguyên, Bãi Sặt (thành phố Từ Sơn); Gia Bình, Yên Phong
2. Bắc Ninh thời Văn Lang - Âu Lạc
a. Sơ lược về vùng đất Bắc Ninh thời Văn Lang - Âu Lạc
- Thời Hùng Vương, vùng đất Bắc Ninh thuộc bộ Vũ Ninh của Nhà nước Văn Lang.
- Sang thời Âu Lạc, vùng đất Bắc Ninh lúc đó thuộc hai huyện Long Biên và Luy Lâu (quận Giao Chỉ).
b. Những nét chính về kinh tế, văn hoá, tư tưởng
-Về kinh tế:
+ Cư dân Bắc Ninh thời Văn Lang - Âu Lạc sống chủ yếu bằng canh tác nông nghiệp kết hợp làm nghề thủ công
+ Buôn bán trao đổi diễn ra khá sôi động ở vùng Bắc Ninh
- Về văn hoá, tư tưởng: Ý thức về cội nguồn, mối quan hệ gia đình, họ hàng làng nước của cư dân Bắc Ninh được hình thành từ rất sớm và ngày càng được củng cố.
AI NHANH HƠN ???
Câu 1. Thời Âu Lạc, Bắc Ninh thuộc 2 huyện nào?
a. Luy Lâu và Gia Ninh
b. Ninh Hải và Long Biên
c. Long Biên và Luy Lâu
d. Giao Chỉ và Lục Hải
Câu 2. Hoạt động kinh tế chủ yếu của cư dân Bắc Ninh thời Văn Lang- Âu Lạc là gì?
Công nghiệp và xây dựng
Canh tác nông nghiệp và thương mại
c. Thương mại và thủ công nghiệp
d. Canh tác nông nghiệp kết hợp làm nghề thủ công
3. Bắc Ninh thời Bắc thuộc
- Thời nhà Hán: Bắc Ninh lúc đó nằm trên 4 huyện: Luy Lâu , Long Biên Tây Vu , An Định
-Từ thời Tam Quốc, Lục Triều, nhà Đường có tên gọi Long Biên
b. Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và những chuyển biến của Bắc Ninh
- Kinh tế: Nền kinh tế nông nghiệp và thủ công nghiệp có những bước phát triển mới, công cụ lao động bằng sắt trở nên phổ biến. Nhiều nghề thủ công mới ra đời.
- Buôn bán: Trong và ngoài nước phát triển
a. Tên gọi
-Văn hoá: Các triều đại phong kiến phương Bắc thi hành chính sách đồng hoá.
+Từ đầu Công nguyên, Bắc Ninh đã là quê hương của Phật giáo ở nước ta
Các cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Bắc Ninh đã diễn ra như thế nào?
c. Các cuộc đấu tranh giành độc lập
- Năm 40, nhân dân Bắc Ninh hưởng ứng cuộc khởi nghĩa do Hai Bà Trưng lãnh đạo, hơn 50 tướng lĩnh vùng Siêu Loại, Long Biên, Tây Vu,...
- Mùa xuân năm 542, cuộc khởi nghĩa Lý Bí bùng nổ, nhân dân Bắc Ninh đứng lên hưởng ứng đánh đuổi giặc Lương góp phần dựng lên nước Vạn Xuân độc lập.
-Năm 938, 84 chàng trai làng Liễu Lâm (huyện Thuận Thành) đã tham gia đội quân của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng.
3.Ghép các thông tin bên trái với thông tin bên phải để được dữ liệu lịch sử đúng.
2. Tóm lược một số điểm nổi bật về kinh tế, văn hoá của vùng đất Bắc Ninh thời kì Nhà nước Văn Lang - Âu Lạc.
VẬN DỤNG
Em là hướng dẫn viên
“Lịch sử Bắc Ninh thời nguyên thủy”
+ Hoạt động cá nhân
+ Chuẩn bị bài trên giấy/ trình bày trước lớp
+ Thời gian thuyết trình: 3 phút
+ Tiêu chí: nội dung chính xác,
HUỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài – hoàn thành phần Vận dụng
Soạn bài 2: Chùa Bút Tháp
Cảm ơn quý thầy cô và các em,
Chúc quý thầy cô và các em sức khỏe!