TIẾT 12, 15, 16
BÀI 5: PHỐ CỔ HÀ NỘI
Hoạt động giáo dục/môn học: Giáo dục địa phương 9

“Hà Nội có những con phố nhỏ
Mái ngói thâm nâu mãi chẳng phai
Hàng Bạc, Hàng Đào, Hàng Gai đó
Giữ hồn phố cũ giữa hôm nay.”

1. Vị trí và quy mô:
- Phố cổ nằm chủ yếu ở Phường Hoàn Kiếm, một số nằm ở
Phường Cửa Nam, phường Hồng Hà, giới hạn bởi các
tuyến phố:
“Hàng Đậu – Phùng Hưng – Hàng Bông – Hàng Gai –
Hàng Bè – Hàng Tre – Trần Quang Khải – Trần Nhật
Duật”
- Gồm khoảng 36 phố cổ – mỗi phố mang tên một nghề
hoặc sản phẩm buôn bán.

2. Lịch sử hình thành:
- Hình thành từ thế kỷ XI – Thời Lý, khi Thăng Long
trở thành kinh đô.
- Là trung tâm buôn bán sầm uất nhất của Kẻ Chợ xưa.
- Các phố mang tên nghề: Hàng Bạc, Hàng Mã, Hàng
Đào, Hàng Thiếc…
- Phát triển mạnh từ thời Lê – Nguyễn đến nay vẫn giữ
dấu ấn kiến trúc, nghề cổ truyền.

3. Kiến trúc phố cổ:
Nhà ống hẹp, dài; mái ngói, sân trong; vừa là
nơi ở, vừa là nơi buôn bán.
→ Nếp sống cộng đồng gắn bó, chan hoà, tôn
trọng nghề truyền thống, giữ nếp sinh hoạt xưa.

4. Giá trị phố cổ:
- Gắn với lịch sử nghìn năm Thăng Long – Hà
Nội.
- Là nơi lưu giữ nghề truyền thống và kiến trúc
dân gian đặc sắc.
- Là điểm du lịch văn hoá hấp dẫn du khách trong
và ngoài nước.

Kiến trúc nhà ống độc đáo ở phố cổ Việt Nam lên báo quốc tế

Phố Hàng Đào Hà Nội năm 1926

“Phố cổ chiều nay mưa nhẹ rơi
Gánh hàng rong nhỏ thoảng hương
trời
Hàng Đào sắc lụa hồng phơi nắng
Hàng Mã rực rỡ sắc thu phơi.”

Luyện tập
Câu 1. Phố cổ Hà Nội có đặc điểm kiến trúc gì nổi bật?
A. Nhà cao tầng hiện đại
B. Nhà ống, mái ngói, mặt tiền hẹp
C. Biệt thự Pháp cổ
D. Nhà kiểu Tây

👉 Đáp án: B

Câu 2. Tên phố Hàng Đào xuất phát từ việc xưa kia
bán:
A. Cá khô
B. Đào cảnh
C. Lụa nhuộm đỏ
D. Bánh cốm
👉 Đáp án: C
Câu 3. Giá trị quan trọng nhất của Phố cổ Hà Nội là:
A. Trung tâm thương mại lớn nhất
B. Khu phố lịch sử – văn hóa đặc sắc
C. Nơi nhiều người nổi tiếng sống
D. Nơi tập trung các tòa nhà cao tầng

👉 Đáp án: B

Câu 4. Trong 36 phố phường Hà Nội, tên phố thường
bắt đầu bằng chữ “Hàng” vì:
A. Các phố đều bán hàng rong
B. Xưa kia mỗi phố chuyên buôn bán một mặt hàng hoặc
một nghề
C. Tên gọi do người Pháp đặt
D. Người dân thích đặt tên như vậy

👉 Đáp án: B

Câu 5. Giá trị du lịch nổi bật nhất của Phố cổ Hà Nội
là:
A. Có nhiều trung tâm thương mại lớn
B. Có nhiều khu vui chơi hiện đại
C. Lưu giữ không gian phố nghề, nhà cổ và văn hóa truyền
thống thu hút du khách
D. Có nhiều khách sạn cao cấp

👉 Đáp án: C

5. BÀI HÁT VỀ HÀ NỘI
- 🎶 Hà Nội trong tôi – Trọng Tấn
- 🎶 “Em ơi Hà Nội phố” – Phú Quang
- 🎵 “Một thoáng Hà Nội” – Bảo Chấn
- 🎵 Hoa Sữa – ST Hồng Đăng
-…

6. THỰC TRẠNG & VẤN ĐỀ CỦA PHỐ CỔ HÀ NỘI
a) Xuống cấp về kiến trúc
• Nhiều nhà cổ trên 100–200 năm tuổi đã hư hỏng,
mái ngói bong tróc, tường nứt.
• Một số công trình không được sửa chữa kịp thời,
dẫn đến nguy hiểm cho người dân sinh sống.
b) Đô thị hóa diễn ra nhanh
• Nhu cầu xây mới lớn → xuất hiện nhiều nhà cao
tầng chen vào khu phố cổ.
• Sự xuất hiện công trình hiện đại làm mất tính thống
nhất của kiến trúc cổ.

https://laodong.vn/photo/hang-loat-ngoi-nha-tram-nam-tuoi-t
ai-khu-pho-co-cho-sap-1175444.ldo

c) Nghề truyền thống mai một dần
• Không còn nhiều hộ làm các nghề xưa như: đúc bạc,
làm quạt, làm thiếc…
• Thế hệ trẻ ít tiếp nối nghề, nhiều cửa hàng chuyển
sang buôn bán dịch vụ du lịch.
d) Áp lực du lịch và dân số
• Khách du lịch đông → ùn tắc giao thông, tiếng ồn, rác
thải tăng.
• Mật độ dân cư cao khiến không gian sống chật hẹp,
điều kiện sinh hoạt khó khăn.
e) Môi trường sống bị ảnh hưởng
• Một số tuyến phố chật, thiếu cây xanh.
• Buôn bán vỉa hè lấn chiếm lòng đường gây mất mỹ

🌿 7. GIẢI PHÁP GIỮ GÌN PHỐ CỔ HÀ NỘI
a) Bảo tồn kiến trúc cổ
• Tu sửa các ngôi nhà xuống cấp
• Hạn chế xây dựng công trình cao tầng xen kẽ trong khu phố cổ
• Lập hồ sơ bảo tồn cho từng công trình có giá trị lớn (nhà cổ,
đình, đền…).
b) Phục hồi và phát triển nghề truyền thống
• Khuyến khích người dân tiếp tục làm các nghề xưa: vàng bạc,
sơn mài, quạt giấy, nghề thiếc…
• Tổ chức không gian trình diễn nghề để thu hút du khách và
giúp nghề có thêm thu nhập.
• Dạy nghề cho thế hệ trẻ, kết hợp trường học – nghệ nhân để
không bị mai một.

c) Tăng cường giáo dục và tuyên truyền
• Gắn nội dung “giữ gìn Phố Cổ” vào các hoạt động ngoại khóa,
giáo dục địa phương.
• Khuyến khích học sinh tìm hiểu
• Người dân buôn bán cần ứng xử văn minh
d) Quản lý hoạt động du lịch và môi trường
• Đảm bảo hài hòa với cảnh quan cổ.
• Thu gom rác thải đúng nơi, đúng cách.
• Giảm tình trạng bán hàng rong lấn chiếm vỉa hè;
• Tổ chức giao thông hợp lý ở phố hẹp.

e) Cải thiện điều kiện sống cho người dân
• Hỗ trợ sửa chữa nhà ở, nâng cấp điện – nước – thoát
nước
• Nghiên cứu giãn dân hợp lý
• Khuyến khích mô hình “nhà ở kết hợp kinh doanh
truyền thống” để vừa sống, vừa bảo tồn văn hóa.
f) Vai trò của học sinh
• Giữ gìn sự sạch đẹp khi tham quan; không xả rác,
không vẽ bậy.
• Giới thiệu cho bạn bè về vẻ đẹp của Phố Cổ qua tranh
vẽ, bài viết, mạng xã hội.
• Trân trọng các giá trị văn hóa, biết yêu Hà Nội qua thơ
ca, âm nhạc.