TRƯỜNG ĐẠI HỌC TDTT ĐÀ NẴNG
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QP&AN

BÀI GIẢNG
XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO, BIÊN
GIỚI QUỐC GIA TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Giảng viên: Dương Quang Trường

Ý ĐỊNH GIẢNG BÀI
I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU

II. NỘI DUNG

III. THỜI GIAN
IV. TỔ CHỨC,
PHƯƠNG PHÁP

I. Xây dựng và bảo vệ chủ
quyền lãnh thổ Quốc gia
II. Xây dựng và bảo vệ biên
giới quốc gia
III. Quan điểm của Đảng và
Nhà nước ta về xây dựng và
bảo vệ chủ quyền lãnh thổ,
biên giới Quốc gia

Trọng tâm:
Điểm B mục I,II và mục III

I. XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHỦ
QUYỀN LÃNH THỔ QUỐC GIA
A. CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ
QUỐC GIA
1. Quốc gia
Là thực thể pháp lý bao gồm
3 yếu tố cấu thành: Lãnh thổ,
dân cư và chính quyền (quyền
lực cộng đồng).

Câu hỏi: Em cho biết trong
3 yếu tố lãnh thổ, dân cư
và chính quyền yếu tố nào
giữ vai trò quan trọng hàng
đầu?
Kết luận: Lãnh thổ là
vấn đề quan trọng hàng
đầu là không gian cần
thiết, là cơ sở thực tế cho
sự tồn tại của quốc gia,
nói cách khác chính quốc
gia được hình thành tồn tại
và phát triển trong phạm vi
lãnh thổ của mình.

2. Lãnh thổ quốc gia
Khái niệm: Lãnh thổ quốc gia
là phạm vi không gian được
giới hạn bởi biên giới quốc gia,
thuộc chủ quyền hoàn toàn và
đầy đủ của một quốc gia.
Lãnh thổ quốc gia Việt Nam:
- Vùng đất quốc gia
- Vùng biển QG (nội thuỷ và lãnh
hải)
- Vùng trời quốc gia
- Ngoài ra còn có LTQG đặc biệt.

a) Vùng đất quốc gia: (kể cả các đảo và quần
đảo) là phần mặt đất và lòng đất của đất liền (lục
địa), của đảo, quần đảo thuộc chủ quyền của một
quốc gia.

Tuần tra bảo vệ khu vực biên
giới

Đảo Trường Sa lớn

b) Vùng biển quốc gia

Kết luận:Việt
Nam có 5 vùng biển
gồm: Nội thủy, lãnh
hải, vùng tiếp giáp
lãnh hải, vùng đặc
quyền kinh tế, thềm
lục địa.

Câu hỏi: Em cho biết Luật
biển Việt Nam năm 2012
xác định Việt Nam có mấy
vùng biển?

Luật biển Việt Nam đã được Kỳ họp thứ Ba (Quốc hội khóa XIII)
Thông qua 21/6/2012 và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2013

Đường cơ sở: Là đường gẫy khúc nối liền các điểm được
lựa chọn tại ngấn nước thuỷ triều thấp nhất dọc theo bờ
biển và các đảo gần bờ do Chính phủ nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam xác định và công bố.

11

10

Đường
cơ

9

sở

8

Nội
thủy

7

ĐẤT LIỀN

0

6
2

34 5

CÁC VÙNG BIỂN QUỐC GIA VIỆT NAM
- Nội thuỷ: Là vùng nước tiếp giáp với bờ biển, ở
phía trong đường cơ sở và là bộ phận của lãnh thổ
Việt Nam.

Đường
cơ

sở
Nội
thủy

ĐẤT LIỀN

- Lãnh hải: là vùng biển có chiều rộng 12 hải lí
tính từ đường cơ sở ra phía biển. Ranh giới ngoài
lãnh hải là biên giới quốc gia trên biển của VN.

Đường
cơ

Lãnh
hải 12
hải lý

sở

ĐƯỜNG BIÊN
GIỚI

Nội
thủy

ĐẤT LIỀN

- Vùng tiếp giáp lãnh hải: là vùng biển tiếp liền và
nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, có chiều rộng 12 hải
lý tính từ ranh giới ngoài của lãnh hải.

Tiếp giáp lãnh hả
i
12 hải lý
Đường
cơ

ĐƯỜNG BIÊN
GIỚI

Lãnh
hải 12
hải lý

sở

Nội
thủy

ĐẤT LIỀN

- Vùng đặc quyền kinh tế: là vùng biển tiếp liền
và nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, hợp với lãnh hải
thành một vùng biển có chiều rộng 200 hải lý tính
từ đường cơ sở.

Đặc quyền kinh tế
200 hải lý

Tiếp giáp lãnh hả
i
12 hải lý
Đường
cơ

Lãnh
hải 12
hải lý

sở

ĐƯỜNG BIÊN
GIỚI

Nội
thủy

ĐẤT LIỀN

- Thềm lục địa: là vùng đáy biển và lòng đất dưới
đáy biển, tiếp liền và nằm ngoài lãnh hải VN, trên
toàn bộ phần kéo dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền,
các đảo và quần đảo của VN cho đến mép ngoài
của rìa lục địa.
Thềm lục địa 350

hải lý

Đặc quyền kinh tế
200 hải lý
Tiếp giáp lãnh hả
i
Đường
cơ

sở

12 hải lý

ĐƯỜNG BIÊN
GIỚI

Lãnh
hải 12
hải lý
Nội
thủy

ĐẤT LIỀN

c) Vùng trời quốc gia
Là khoảng không gian phía trên lãnh thổ quốc gia;
là bộ phận cấu thành lãnh thổ quốc gia và thuộc chủ
quyền hoàn toàn của quốc gia đó.

Máy bay DHC

Trực thăng EC-225

Thành
lập
lực
lượng
không
quân
hải
quân

d) Lãnh thổ QG đặc biệt
Là loại lãnh thổ đặc thù của một quốc gia tồn tại
hợp pháp trong lòng lãnh thổ của một quốc gia
khác hoặc trên vùng biển, vùng trời quốc tế.

Đại sứ quán Nga tại Hà Nội

Đại sứ quán Việt Nam tại Béc Lin

3. Chủ quyền
a) Chủ quyền Quốc gia: là quyền làm chủ một
cách độc lập, toàn vẹn và đầy đủ về mọi mặt lập
pháp, hành pháp và tư pháp của một quốc gia
trong phạm vi lãnh thổ của quốc gia đó.

Lực lượng hải quân thực hiện nhiệm
vụ bảo vệ chủ quyền trên biển

b) Chủ quyền lãnh thổ quốc gia: là một bộ phận
của chủ quyền quốc gia, khẳng định quyền làm
chủ của quốc gia đó trên vùng lãnh thổ của mình

Thành lập một lữ đoàn tàu ngầm Ki - lô 636 hiện đại tại Cam Ranh - Khánh Hòa (Lữ
đoàn có 6 tàu).

B. NỘI DUNG XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH
THỔ QUỐC GIA

1. Nội dung xây dựng (2)
- Xây dựng, phát triển mọi mặt chính trị, kinh tế,
VH-XH, đối ngoại và QPAN của đất nước.

- Xác lập và bảo vệ quyền lập pháp, hành pháp và
tư pháp của Việt Nam trên mọi mặt CT, KT, VH-XH,
QP-AN và đối ngoại trong phạm vi lãnh thổ của mình

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII
của đảng

Lễ ra mắt lực lượng kiểm ngư
Việt Nam

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc
thăm nhân dân các dân tộc trên
biên giới.

2. Nội dung bảo vệ (2)
- Bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước; đấu
tranh làm thất bại âm mưu và hành động phá hoại,
vi phạm chủ quyền, xâm phạm lãnh thổ.

Truy bắt tội phạm xâm phạm lãnh thổ
trên khu vực biên giới

- Bảo vệ sự thống nhất lãnh thổ của đất nước.
Đấu tranh làm thất bại mọi hành động chia cắt lãnh
thổ, âm mưu phá hoại quyền lực tối cao của VN.

Nguyên chủ tịch nước Trương Tấn
Sang ký Lệnh công bố Hiến pháp
2013

Diễn tập chống bạo loạn ở
Đắc Nông

1. Quốc gia

I. XÂY
DỰNG VÀ
BẢO VỆ
CHỦ
QUYỀN
LÃNH
THỔ
QUỐC
GIA

A. CHỦ
QUYỀN
LÃNH THỔ
QUỐC GIA

2. Lãnh
thổ QG
3. Chủ
quyền
Chủ quyền
quốc gia

Vùng đất quốc gia
Vùng biển quốc gia
Vùng trời quốc gia
Lãnh thổ QGĐB
Chủ quyền lãnh thổ QG
Xây dựng phát triển ...

B. NỘI
DUNG
XÂY
DỰNG VÀ
BẢO VỆ
CQ LTQG

1. Nội dung
Xây dựng

Xác lập và bảo vệ ...

2. Nội dung
bảo vệ

Bảo vệ toàn vẹn ...

Bảo vệ sự thống
nhất ...

II. XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ
BIÊN GIỚI QUỐC GIA
A. BIÊN GIỚI QUỐC GIA

1. Khái niệm
Biên giới quốc gia của nước
CHXHCN Việt Nam là đường và
mặt phẳng thẳng đứng theo
đường đó để xác định giới hạn
lãnh thổ đất liền, các đảo, các
quần đảo trong đó, có quần đảo
Hoàng Sa và Trường Sa, vùng
biển, lòng đất, vùng trời của nước
CHXHCN Việt Nam.

Cột cờ Lũng Cú/ Hà Giang

Thủ tướng và đoàn công tác kiểm tra Cột
mốc biên giới tại Cửa khẩu quốc tế Móng
Cái.

2. Biên giới quốc gia Việt Nam
a) Biên giới quốc gia trên đất liền: là phân định
lãnh thổ trên bề mặt đất liền của vùng đất quốc gia.
BG: VN - TQ (7 tỉnh).
Dăi:1.449,5km

BG: VN- L (10 tỉnh)
Dăi 2.067km

BG: VN- CPC (10 tỉnh)
Dăi 1.137km.

Bờ biển VN: 3.260 km
(28 tỉnh, thành)

b) Biên giới quốc gia trên biển
- Là phân định lãnh thổ trên biển giữa các quốc
gia có bờ biển liền kề hay đối diện nhau, ranh giới
phía ngoài của lãnh hải.
- Đối với QG quần đảo là
đường BGQG phân định lãnh
thổ quốc gia với biển cả.
- Đối với các đảo của một
quốc gia nằm ngoài phạm vi
lãnh hải quốc gia, BGQG trên
biển là đường ranh giới phía
ngoài của lãnh hải bao quanh
đảo.

c) Biên giới quốc gia trên không
Là mặt phẳng thẳng
đứng từ biên giới quốc
gia trên đất liền và biên
giới quốc gia trên biển
lên vùng trời.

d) Biên giới quốc
gia trong lòng đất

Là mặt phẳng thẳng
đứng từ biên giới quốc gia
trên đất liền và biên giới
quốc gia trên biển xuống
lòng đất.

3. Khu vực biên giới
Là vùng lãnh thổ tiếp giáp BGQG có quy chế, quy
định đặc biệt do Chính phủ ban hành nhằm bảo vệ
an toàn BG.
a) Khu vực biên giới trên đất liền
Gồm xã, phường, thị trấn có một phần địa giới
hành chính trùng hợp với biên giới quốc gia trên
đất liền.
Địa giới
hành
chính xã,
phường,
TT

Đường
biên
giới

KHU VỰC
BIÊN GIỚI

LÀO

VIỆT
NAM

b) Khu vực biên giới quốc gia trên biển
Tính từ biên giới quốc gia trên biển vào hết địa
giới hành chính xã, phường, thị trấn giáp biển và
đảo, quần đảo.
Ranh giới
xã,
phường,
TT

Đường
cơ sở

Khu
vực
nội địa

Đường biên
giới trên biển

Lãnh hải

Khu vực
biên giới
biển

Bờ
biển

Nội
thủy

c) Khu vực biên giới trên không
Gồm phần không gian dọc theo biên giới quốc
gia có chiều rộng 10km tính từ biên giới quốc gia
trở vào.
2 chiếc máy
bay SU-30 của
Không quân
Nhân dân Việt
Nam hiện diện
trên bầu trời
đảo Song Tử
Tây.

B. Nội dung xây dựng và bảo vệ BGQG
Câu hỏi: Vì sao phải xây dựng và bảo vệ BGQG?
Kết luận: Xuất phát từ vị trí, đặc điểm của biên giới
quốc gia.

Đồn biên phòng An Thới, đảo Phú Quốc cảnh
giới bảo vệ biển đảo

Bộ đội và nhân dân vùng cao trông coi cột
mốc địa giới của Tổ quốc

1. Nội dung xây dựng BGQG
a) Ưu tiên đầu tư xây dựng khu vực BG vững
mạnh toàn diện về chính trị, kinh tế - xã hội, QPAN;
có chính sách ưu tiên cho nhân dân khu vực biên
giới định cư; điều chỉnh dân cư phù hợp.

b) Tăng cường, mở rộng quan hệ đối ngoại các
cấp trên khu vực biên giới. Phát triển kinh tế đối
ngoại, tăng cường hợp tác nhiều mặt nhằm xây
dựng biên giới hoà bình, hữu nghị, ổn định lâu dài
với các nước láng giềng.

Tuần tra bảo vệ khu vực biên giới

Bộ đội VN và bộ đội Lào trên khu vực
biên giới

2. Nội dung bảo vệ BGQG
a) Bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc là sử
dụng tổng hợp các lực lượng và biện pháp của Nhà
nước chống lại sự xâm phạm, phá hoại dưới mọi
hình thức.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng hội
đàm với Tổng bí thư TQ

Lực lượng kiểm ngư Việt Nam thực
hiện nhiệm vụ trên biển

Nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn
Dũng tại Đối thoại Shangri-La 12

b) Bảo vệ tài nguyên, môi sinh,
môi trường.

Bãi biển Vũng Tàu

c) Bảo vệ lợi ích quốc gia trên khu
vực biên giới.

Lực lượng Cảnh sát biển
đang đi tuần tra

d) Giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an
toàn xã hội

e) Phối hợp các nước, đấu tranh ngăn chặn mọi hành động
phá hoại tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân VN với ND
các nước láng giềng. Trấn áp mọi hành động khủng bố, tội
phạm xuyên QG.

II. XÂY
DỰNG VÀ
BẢO VỆ
BIÊN
GIỚI
QUỐC
GIA

1. Khái niệm

A. BIÊN
GIỚI
QuỐC
GIA

BGQG trên đất liền

2. BGQG
Việt Nam

BGQG trên biển
BGQG trên không

3. Khu vực
biên giới
KVBG trên
đất liền

B. NỘI
DUNG XÂY
DỰNG VÀ
BẢO VỆ
BGQG

BGQG trong lòng đất
KVBG trên không

KVBG trên biển

1. Nội dung
Xây dựng
2. Nội dung
bảo vệ

Ưu tiên đầu tư xây
dựng ...
Tăng cường mở rộng
quan hệ ...
Phối hợp với các
nước...

Bảo vệ toàn vẹn ...

Giữ gìn ANCT ...

Bảo vệ tài nguyên ...
Bảo vệ lợi
quốc gia ...

ích

III. QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VÀ
NHÀ NƯỚC
A. QUAN ĐIỂM
1. Xây dựng, bảo vệ chủ
quyền lãnh thổ, biên giới
quốc gia là một nội dung
quan trọng của sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt
Nam xã hội chủ nghĩa.
2. Chủ quyền lãnh thổ, biên
giới quốc gia là thiêng liêng,
bất khả xâm phạm của dân tộc
Việt Nam.

Nguyên chủ tịch nước Trương Tấn Sang ký
lệnh công bố Hiến Pháp 2013

3. Xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị, ổn
định; giải quyết các vấn đề tranh chấp thông qua
đàm phán hoà bình, tôn trọng độc lập, chủ quyền,
toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích chính đáng của nhau.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc
Cường đón tiếp Thủ tướng Nguyễn
Xuân Phúc tại Bắc Kinh 12.9.16

Nguyễn Thị Kim Ngân tiếp Tổng Bí
thư, Chủ tịch nước CHDCND Lào
Bounnhang Volachith thăm chính
thức Việt Nam

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp
Thủ tướng Campuchia Hun Sen

4. Xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ,
BGQG là sự nghiệp của toàn dân, dưới sự lãnh
đạo của Đảng, sự quản lí thống nhất của Nhà
nước, LLVT làm nòng cốt.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ XII của Đảng .

t.

Bộ trưởng BQP Ngô Xuân Lịch
động viên, tặng hoa chiến sỹ
mới.

B. TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN VÀ SINH VIÊN TRONG
XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ, BGQG

1. Trách nhiệm của công dân
- Mọi công dân nước Cộng hòa
XHCN Việt Nam ..., đều có nghĩa vụ
và trách nhiệm xây dựng và bảo vệ
chủ quyền lãnh thổ quốc gia.
- Chấp hành nghiêm chỉnh Hiến
pháp, Pháp luật của nước Cộng
hòa XHCN Việt Nam.

- Tuyệt đối trung thành với Tổ Quốc, làm tròn
NVQS, thực hiện nghiêm chỉnh các nhiệm vụ quân
sự, quốc phòng, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi
nhiệm vụ được giao

Bộ trưởng BQP Ngô Xuân Lịch
thăm, tặng quà các lực lượng
tham gia diễu binh 30.4

Diễn tập chiến đấu trị an tỉnh
Quảng Bình năm 2014

Bộ đội giúp người dân thu
hoạch mua màng

2. Trách nhiệm của sinh viên
- Không ngừng học tập, nâng cao trình độ nhận thức
về mọi mặt, củng cố lòng yêu nước, tự hào, tự tôn dân
tộc, ý chí tự lập, tự cường, tự chủ, nâng cao ý thức
BVTQ
- Thấy rõ ý nghĩa thiêng liêng, cao quý và bất khả xâm
phạm của CQLT, BGQG; Xác định rõ vinh dự trách
nhiệm trong nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ CQLT, BGQG.

Sinh viên trung tâm GDQP thực hành các các nội dung huấn luyện

- Thực hiện tốt những quy định về chương trình giáo dục,
bồi dưỡng kiến thức QP-AN, hoàn thành tốt nhiệm vụ QS, QP
trong thời gian học tại trường.

900 sinh viên với nhiều hoạt động
thiết thực trên đảo Lý Sơn

Một số hoạt động của sinh viên tình nguyện.

1. Xây dựng, bảo vệ CQLT, BGQG ...

III. QUAN
ĐIỂM
CỦA
ĐẢNG VÀ
NHÀ
NƯỚC

A. QUAN
ĐIỂM

2. CQLT, BGQG là thiêng liêng, bất
khả xâm phạm ...
3. Xây dựng biên giới hòa bình, hữu
nghị, ổn định ...
4. Xây dựng và bảo vệ CQLT, BGQG
là sự nghiệp của toàn dân ...

B. TRÁCH
NHIỆM
CÔNG DÂN
VÀ SINH
VIÊN

Không
tập ...

ngừng

1. Trách
nhiệm
công dân
2. Trách nhiệm
sinh viên

Mọi công dân đều có nghĩa
vụ và trách nhiệm...
Chấp hành nghiêm
chỉnh Hiến pháp, PL ...
Tuyệt đối trung thành
với Tổ Quốc ...

học
Thấy rõ ý nghĩa thiêng
liêng, cao quý ...

Thực hiện tốt những
quy định ...

KẾT LUẬN

CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
Câu 1. Chủ quyền lãnh thổ quốc gia là gì? Em hãy phân
tích làm rõ nội dung xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh
thổ quốc gia?
Câu 2. Biên giới quốc gia là gì? Nêu các bộ phận của
BGQG Việt Nam? Em hãy phân tích làm rõ nội dung xây
dựng và bảo vệ biên giới quốc gia?
Câu 3. Nêu và làm rõ các quan điểm của Đảng về xây
dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia?
Câu 4. Sau khi nghiên cứu nội dung của bài, e có suy
nghĩ và hành động gì để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và
biên giới quốc gia?

Xin chân thành cảm ơn !!!