Bài 24 : Thöôøng thöùc Myõ Thuaät

GIÔÙI THIEÄU
Trịnh Thị Thương
Trường THCS Đường 9- Đông Hà- Quảng Trị
Tìm hiểu về hai dòng tranh dân gian Việt Nam
Tranh dân gian có từ lâu đời, tranh do tập thể nhân dân sáng tạo nên, thường được bán ra hàng loạt vào dịp Tết nên còn được gọi là tranh Tết .
Ngo�i hai dũng tranh chớnh l� Dụng H? V� H�ng Tr?ng cũn cú nhiều vùng sản xuất tranh như L�ng Sình Huế, Kim Hoàng Hà Tây,và một số dân tộc vùng cao ở phía Bắc và phía Nam .
- Hai dòng tranh chính:
Đông Hồ

Hàng Trống
Tìm hiểu về hai dòng tranh dân gian Việt Nam
I. gà đại cát (tranh Đông Hồ)
Ii. Chợ quê (tranh Hàng Trống)
Iii. đám cưới chuột (tranh Đông Hồ)
iV. Phật bà quan âm (tranh Hàng trống)
Bài hôm nay chúng ta tìm hiểu 4 bức tranh của hai dòng tranh Đông Hồ và Hàng Trống
I. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH ĐÔNG HỒ.
GÀ ĐẠI CÁT
ĐÁM CƯỚI CHUỘT
I. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH ĐÔNG HỒ.
1. GÀ ĐẠI CÁT
Nêu đặc điểm, bố cục, màu săc và chất liệu của bức tranh Gà đại cát
?
-Là loại tranh thờ. Tranh vẽ một chú gà trống có dáng oai vệ, hùng dũng,tượng trưng cho sự thịnh vượng và đức tính mạnh mẽ của người đàn ông.

-Tranh được in trên giấy dó quét màu điệp,bố cục hài hoà thuận mắt.Hình vẽ và màu sắc đơn giản có tính cách điệu cao.
I. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH ĐÔNG HỒ.
1. GÀ ĐẠI CÁT
Bức tranh thuộc đề tài chúc tụng, được bố cục thành hai phần:
- Phần chữ: " Đại cát " có ý chúc mừng mọi người, mọi nhà đón xuân tốt lành. Theo sách "Văn âm Quảng ký " , gà trống tượng trưng cho tháng giêng, và mùng một đầu tháng.
- Phần hình: Theo quan niệm xưa , tiếng gà trống gáy âm vang đến đỉnh núi cao, xua tan đêm tối, khiến ma quỷ phải lánh xa.
Ngày Tết đầu năm, nhân dân có tục dán tranh gà ở cửa để cấm ma quỷ và mong tốt lành. Gà trống oai vệ, hùng dũng biểu tượng cho sự thịnh vượng và năm đức tính tốt mà nam giới cần có: "văn, võ, dũng, nhân, tín"
I. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH ĐÔNG HỒ.
1. GÀ ĐẠI CÁT
-Đề tài : Chúc tụng , §¹i c¸t , cã ý chóc mõng mäi ng­êi, mäi nhµ ®ãn xu©n tèt lµnh

Hình ảnh gà trống tượng trưng cho sự thịnh vượng và những đức tính tốt : Văn, võ, dũng, nhân, tín

+Cái mào đỏ như mũ trạng nguyên là “Văn”

+Chân gà có cựa sắc nhọn như kiếm để đấu chọi là “Võ”

+Thấy địch thủ dũng cảm, không sợ, đấu trọi đến cùng là “Dũng”

+Kiếm được mồi cùng gọi nhau ăn goi là ”Nhân”

+Hằng ngày ,gà gáy báo canh không bao giờ sai là ”Tín”
I. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH ĐÔNG HỒ.
2. ĐÁM CƯỚI CHUỘT
1. GÀ ĐẠI CÁT
Nêu đặc điểm, bố cục, màu sắc và chất liệu của bức tranh Gà đại cát
?
I. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH ĐÔNG HỒ.
2. ĐÁM CƯỚI CHUỘT
-Đây là bức tranh đặc sắc cả về nội dung và nghệ thuật.Nhằm đả kích tệ tham nhũng,ức hiếp dân chúng của tầng lớp thống trị phong kiến xưa.
-Cách sắp xếp bố cục hàng ngang,dàn đều.Hình thức diễn tả hợp lý,hóm hỉnh tạo cho bức tranh hài hước và sinh động.
1. GÀ ĐẠI CÁT
- Hình vẽ đơn giản,rõ ràng, nét viền to khoẻ nhưng không thô cứng
- Màu sắc ít nhưng vẫn sinh động tươi tắn .Chữ trong tranh vừa minh hoạ cho chủ đề vừa làm bố cục tranh chặt chẽ hơn .

I. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH ĐÔNG HỒ.
2. ĐÁM CƯỚI CHUỘT
1. GÀ ĐẠI CÁT
Bức tranh thuộc đề tài trào lộng, châm biếm, phê phán thói hư, tật xấu trong xã hội.
Bức tranh còn có tên khác là "Trạng chuột vinh quy" , diễn tả một đám rước vui vẻ với kèn, trống, cờ quạt, mũ mãng, cân đai chỉnh tề."Chuột anh" cưỡi ngựa hồng đi trước, "Chuột nàng" ngồi kiệu theo sau.
Đám rước diễn ra rất long trọng trong không khí trang nghiêm nhưng thực ra họ nhà chuột vẫn lo sợ , ngơ ngác, thấp thỏm vì còn có Mèo . Muốn được yên thân, họ nhà chuột phải dâng lẽ vật hậu hĩnh, đúng với sở thích của mèo.
Bức tranh ra đời trong xã hội phong kiến, mà đến nay vẫn mang đầy ý nghĩa.
II. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH HÀNG TRỐNG
1. CHỢ QUÊ
Nêu đề tài và kể tên màu sắc, nhân vật trong tranh
?
II. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH HÀNG TRỐNG
1. CHỢ QUÊ
Bức tranh Chợ quê thuộc đề tài sinh hoạt, vui chơi.
Hình ảnh trong tranh là những gì gần gũi, quen thuộc với cuộc sống của người nông dân.
Chợ là gương mặt kinh tế của một xã hội. Tuy vậy, chợ quê khác với thành phố.
Chợ quê Việt Nam ngày xưa còn mang cả sắc thái văn hoá: ngoài việc trao đổi, mua bán hàng hoá, đây còn là nơi gặp gỡ, hẹn hò, nhắn gửi... cho nên trong dân dian thường nói đi chơi chợ.
Tranh chợ quê cho ta một khái niệm về sinh hoạt kinh tế của một đất nước nông nghiệp lạc hậu.
Người dân còn lam lũ, đói nghèo lộ trên gương mặt. Trong chợ, ngoài cảnh mua bán còn cảnh đánh bạc, người ăn xin, kẻ cắp, thầy bói... Các hạng người được nghệ nhân bày ra, lột tả cả tinh thần một cách hàm súc.

II. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH HÀNG TRỐNG
1. CHỢ QUÊ
Chợ quê:
- Phản ánh chân thực cảnh sinh hoạt của nông thôn Việt Nam.
- Các nhân vật trong tranh đều được diễn tả rất sinh động,đơn giản mà đầy đủ,gần gũi.
- Nét vẽ thanh mảnh tinh tế,cách diễn tả nhân vật có thần thái, sắc màu tươi nguyên của phẩm nhuộm tạo nên sự sống động.
Nguời bán hàng
Nguời mua hàng
Nguời bán hàng
Nguời già
ăn xin
Kẻ cắp
Phụ nữ
Trẻ con
Kẻ đánh bạc
Quán ăn
Nguời trẻ
Nguời xem bói
II. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH HÀNG TRỐNG
1. CHỢ QUÊ
2. PHẬT BÀ QUAN ÂM
Nêu đề tài và kể tên màu sắc và cách sắp xếp nhân vật trong tranh
?
II. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH HÀNG TRỐNG
1. CHỢ QUÊ
2. PHẬT BÀ QUAN ÂM
Bức tranh thuộc đề tài tôn giáo, thờ cúng, ngoài nội dung có tính chất tín ngưỡng còn có ý nghĩa khuyên răn mọi người làm điều thiện theo thuyết cảu đạo Phật. Bức tranh diễn tả Đức Phật ngự trên toà sen toả ánh hoàng quang rực rỡ, đứng hầu hai bên là Tiên Đồng và Ngọc Nữ.
Bức tranh Có màu sắc tươi tắn, cách vẽ màu có vờn đậm nhạt (cách cản màu, cách tô màu truyền thống của dòng tranh Hàng Trống.) tạo được độ đậm nhạt của màu trong mỗi nét bút nên tranh có độ sâu, huyền ảo của không khí thần tiên. Cách sắp xếp bố cục cân đối, hài hoà, trang trọng.
II. TÌM HIỂU VỀ HAI BỨC TRANH HÀNG TRỐNG
1. CHỢ QUÊ
2. PHẬT BÀ QUAN ÂM
-Tranh tôn giáo thờ cúng
Tranh có màu sắc tươi tắn,cách vẽ màu có vờn đậm nhạt .Cách sắp xếp bố cục cân đối hài hào
-Cách tô màu truyền thống của dòng tranh ,tạo được độ đậm nhạt của màu trong mỗi nét bút nên tranh có độ sâu,huyền ảo của không khí thần linh
- Cách diễn tả nét mềm mại, :cách sắp xêp bố cục nhịp nhàng,cân đối..

MỘT SỐ BỨC TRANH KHÁC CỦA HAI DÒNG TRANH TRÊN
iii. Kết luận chung
Mặc dù tranh Đông Hồ và Tranh Hàng Trống có đặc trưng riêng về phong cách tạo hình, kĩ thuật biểu đạt và đối tượng phục vụ, song quá trình phát triển, chúng ảnh hưởng qua lại nhau, nhằm bổ sung và phục vụ tốt hơn nhu cầu thẩm mĩ và tín ngưỡng của khách hàng. Khi tiếp xúc với tranh Hàng Trống, tranh Đông Hồ có thêm đề tài mới, nhất là tranh thờ, tranh truyện và tranh tứ bình với bút pháp điêu luyện hơn, công thức hơn và chịu ảnh hưởng rõ nét của nghệ thuật Trung Quốc. Ngược lại tranh Hàng Trống cũng bổ sung thêm những đề tài mới từ tranh Đông Hồ để tạo nên sự đa dạng cho dòng tranh này.
bài tập
Sưu tầm các bài viết và tranh về đề tài trò chơi dân gian
Chuẩn bị ĐDHT bài sau “Đề tài mẹ của em”