KHỞI ĐỘNG

Trò chơi: Thẩm thấu
âm nhạc

Em hãy cùng hát và vỗ tay theo bài hát ''Nhà là nơi'' của nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong

Câu hỏi:
Em hãy tìm ngững ca
từ trong bài hát gắn
với quyền và nghĩa
vụ của công dân
trong gia đình?

Trò chơi:
Thẩm thấu
âm nhạc

Em hãy cùng hát và vỗ tay theo bài hát
''Nhà là nơi'' của nhạc sĩ Nguyễn Hải
Phong

Câu hỏi:
Em hãy tìm ngững ca từ trong bài
hát gắn với quyền và nghĩa vụ
của công dân trong gia đình?

KHÁM PHÁ

1. Gia đình và
vai trò của gia đình

Em hãy quan sát các
hình ảnh dưới đây và
thảo luận

 

PHIẾU BÀI TẬP
(THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI)

Câu 1: Em hãy liên kết các
hình ảnh thành một câu
chuyện nói về mối quan hệ
trong gia đình và vai trò của
gia đình đối với mỗi thành
viên.?
..............................................................................
..............................................................................
..............................................................................
...................

Câu 2: Theo em, gia
đình là gì? Gia đình có
vai trò như thế nào đối
với mỗi người?
................................................................
................................................................
................................................................
...

Nhiệm vụ: Hoàn thành phiếu bài
tập
- Học sinh thực hiện hoạt động cá
nhân “Think”: Suy nghĩ độc lập và hoàn
thành phiếu bài tập
- Học sinh thực hiện hoạt động cặp đôi
“Pair”: Trao đổi với bạn suy nghĩ của
mình.
- Học sinh trình bày cá nhân trước lớp
hoạt động “Share”: Chia sẻ những điều
vừa trao đổi về phiếu bài tập trước lớp.

PHIẾU BÀI TẬP
(THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI)

 
Câu 1: Em hãy
liên kết các
hình ảnh thành một câu
chuyện nói về mối quan hệ
trong gia đình và vai trò của
gia đình đối với mỗi thành
- Gia
đình là nơi nuôi dưỡng con khôn
viên.?

lớn;
- Con đi xa, gia đình luôn bên cạnh
động viên;
- Gia đình là nơi con trở về sau mỗi
chuyến đi xa;
- Gia đình mang lại những niềm vui,
những điều bất ngờ cho con;
- Ông bà luôn dành những tình yêu

Câu 2: Theo em, gia
đình là gì? Gia đình có
vai trò như thế nào đối
mỗi
người?
- Giavới
đình
là tập
hợp những

người gắn bó với nhau do hôn
nhân, quan hệ huyết thống hoặc
quan hệ nuôi dưỡng, làm phát
sinh các quyền và nghĩa vụ giữa
họ với nhau theo quy định của
pháp luật. 
- Đối với mỗi người, gia đình
chính là mái ấm yêu thương, là
nơi hình thành và nuôi dưỡng

THẢO LUẬN THEO BÀN

4

Viết ý kiến cá
nhân

Viết ý kiến cá
nhân
Ý kiến
chung của
cả nhóm về
chủ đề
Viết ý kiến cá
nhân 3

Viết ý kiến cá
nhân

Kĩ thuật “Khăn
trải bàn”1
2

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
Trong bài nói tại Hội nghị cán bộ thảo
luận dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình
(10/10/1959) Bác Hồ đã khẳng định: “...
Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã
hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia
đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của
xã hội là gia đình”.
(Trích Hồ Chí Minh Toàn tập (2011), tập
12, tr: 300, NXB Chính trị quốc gia)
a) Theo em, Bác Hồ muốn nhấn mạnh
điều gì trong thông tin trên? 
b) Em hãy cho biết gia đình có vai trò

THẢO LUẬN THEO BÀN

4

Viết ý kiến cá
nhân

Viết ý kiến cá
nhân
Ý kiến
chung của
cả nhóm về
chủ đề
Viết ý kiến cá
nhân 3

Viết ý kiến cá
nhân

Kĩ thuật “Khăn
trải bàn”1
2

a) Bác Hồ muốn nhấn mạnh vai trò
của gia đình đối với xã hội.
b) 
- Đối với mỗi người, gia đình chính
là mái ấm yêu thương, là nơi hình
thành và nuôi dưỡng nhân cách, là
chỗ dựa vững chắc cho mọi thành
viên.
- Đối với xã hội, gia đình có vai trò
quan trọng trong việc giữ gìn, phát
huy những truyền thống tốt đẹp

+ Khái niệm:
Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau
do quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc quan hệ
nuôi dưỡng làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ
giữa họ với nhau theo quy định của Luật Hôn nhân
và Gia đình.
+Vai trò của gia đình:
- Duy trì nòi giống, kinh tế
- Tổ chức đời sống gia đình
- Nuôi dưỡng, giáo dục
- Góp phần phát triển xã hội

2. Quy định của pháp
luật về quyền và nghĩa
vụ của các thành viên
trong gia đình

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời
câu hỏi:

TÌNH HUỐNG
Gia đình H gồm bố mẹ và hai anh em H. Mỗi sáng,
bố đưa anh em H đến trường xong thì đến cơ quan
làm việc. Sau giờ làm, bố đi chơi thể thao với bạn
và về nhà rất muộn H thấy mẹ lúc nào cũng tất
bật, không được nghỉ ngơi H thương mẹ nên sau
giờ học thường giúp mẹ làm việc nhà và chăm sóc
em gái. Bố của H không muốn cho H giúp mẹ làm
việc nhà vì sợ ảnh hưởng đến việc học tập của con.
Rất nhiều lần bố mẹ H tranh luận gay gắt về vấn
đề này.
a) Em hãy dựa vào những nội dung trong thông tin
để nhận xét về suy nghĩ và hành động của các
thành viên trong gia đình H. 

TRẢ LỜI
a) 
- Bố của H: có suy nghĩ và hành động
chưa phù hợp về vai trò của mỗi thành
viên trong gia đình, chưa dành thời gian
để hỗ trợ chăm sóc các con.
- Mẹ của H: Đã làm tròn trách nhiệm
của một người mẹ, chăm sóc, nuôi
dưỡng các con.
- H: Có ý thức giúp đỡ mẹ việc trông em
và việc nhà.

TRẢ LỜI
b) 
- Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền,
nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia
đình. 
- Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dạy con
thành những công dân tốt, bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của con, tôn trọng con; không
được phân biệt đối xử giữa các con, không
được ngược đãi, xúc phạm, ép buộc con làm
điều trái đạo đức, trái pháp luật. 
- Con có quyền được cha mẹ thương yêu, tôn
trọng: có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết
ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ.

ĐỌC CÂU CHUYỆN VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI
BÀ VÀ CHÁU
Trong gia đình Ninh, ngoài bố mẹ ra thì bà là người chăm sóc Ninh từ lúc lọt lòng. Những
khi bố mẹ bận công việc, bà lo cho Ninh từng bữa ăn, giấc ngủ. Khi Ninh ốm, bà thức suốt
đêm và kiên trì bón cho Ninh từng thìa cháo. Bà thưởng rủ Ninh vào bếp phụ bà nấu cơm.
Bố mẹ của Ninh thưởng nói: “Bà thương con nhất, con nhớ chịu khó học, sau này lớn lên
con có công ăn việc làm con chăm sóc bà”.
Vâng lời bố mẹ, Ninh luôn tự giác, tích cực học tập. Mỗi lần Ninh được điểm cao được giải
thưởng thì ánh mắt bà lại rạng ngời hạnh phúc, khi gặp ai trong khu xóm bà cũng khoe
cháu bà giỏi.
Gần đây, bà thường xuyên đau ốm. Mỗi lần cầm tay bà, nhìn những đường gân guốc những
nếp nhăn, vết đồi mồi hắn trên gương mặt bà, Ninh lại thấy lòng mình chùng xuống. Ninh
tự nhủ mình phải cố gắng nhiều hơn nữa, phải học giỏi, ngoan ngoãn để bà vui lòng.
a) Em hãy cho biết câu chuyện trên đã nói đến những mối quan hệ nào trong
gia đình của Ninh? Em có nhận xét gì về suy nghĩ, việc làm của bà cháu
Ninh? 
b) Theo em, pháp luật nước ta quy định như thế nào về quyền và nghĩa vụ
giữa ông bà và con cháu?

BÀ VÀ CHÁU
a) - Câu chuyện trên đã nói đến những mối quan hệ giữa bà và cháu.
- Việc làm của bà cháu Ninh thể hiện trách nhiệm của bà và cháu trong gia
đình.
Cháu là niềm hạnh phúc, niềm an ủi của bà, và bà là động lực để cháu cố
gắng học tập tốt.
b) - Ông bà có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu,
sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu. 
- Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà.

TRÒ CHƠI: ĐI TÌM ĐỒNG ĐỘI
LUẬT CHƠI
1111

3 PHÚT
05:00
00:00
00:01
00:02
00:03
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
00:16
00:17
00:18
00:19
00:20
00:21
00:22
00:23
00:24
00:25
00:26
00:27
00:28
00:29
00:30
00:31
00:32
00:33
00:34
00:35
00:36
00:37
00:38
00:39
00:40
00:41
00:42
00:43
00:44
00:45
00:46
00:47
00:48
00:49
00:50
00:51
00:52
00:53
00:54
00:55
00:56
00:57
00:58
00:59
01:00
01:01
01:02
01:03
01:04
01:05
01:06
01:07
01:08
01:09
01:10
01:11
01:12
01:13
01:14
01:15
01:16
01:17
01:18
01:19
01:20
01:21
01:22
01:23
01:24
01:25
01:26
01:27
01:28
01:29
01:30
01:31
01:32
01:33
01:34
01:35
01:36
01:37
01:38
01:39
01:40
01:41
01:42
01:43
01:44
01:45
01:46
01:47
01:48
01:49
01:50
01:51
01:52
01:53
01:54
01:55
01:56
01:57
01:58
01:59
02:00
02:01
02:02
02:03
02:04
02:05
02:06
02:07
02:08
02:09
02:10
02:11
02:12
02:13
02:14
02:15
02:16
02:17
02:18
02:19
02:20
02:21
02:22
02:23
02:24
02:25
02:26
02:27
02:28
02:29
02:30
02:31
02:32
02:33
02:34
02:35
02:36
02:37
02:38
02:39
02:40
02:41
02:42
02:43
02:44
02:45
02:46
02:47
02:48
02:49
02:50
02:51
02:52
02:53
02:54
02:55
02:56
02:57
02:58
02:59
03:00
03:01
03:02
03:03
03:04
03:05
03:06
03:07
03:08
03:09
03:10
03:11
03:12
03:13
03:14
03:15
03:16
03:17
03:18
03:19
03:20
03:21
03:22
03:23
03:24
03:25
03:26
03:27
03:28
03:29
03:30
03:31
03:32
03:33
03:34
03:35
03:36
03:37
03:38
03:39
03:40
03:41
03:42
03:43
03:44
03:45
03:46
03:47
03:48
03:49
03:50
03:51
03:52
03:53
03:54
03:55
03:56
03:57
03:58
03:59
04:00
04:01
04:02
04:03
04:04
04:05
04:06
04:07
04:08
04:09
04:10
04:11
04:12
04:13
04:14
04:15
04:16
04:17
04:18
04:19
04:20
04:21
04:22
04:23
04:24
04:25
04:26
04:27
04:28
04:29
04:30
04:31
04:32
04:33
04:34
04:35
04:36
04:37
04:38
04:39
04:40
04:41
04:42
04:43
04:44
04:45
04:46
04:47
04:48
04:49
04:50
04:51
04:52
04:53
04:54
04:55
04:56
04:57
04:58
04:59

 Chia lớp thành bốn đội chơi, mỗi đội 3 bạn.
• Mỗi bạn đội trưởng được nhận một thẻ có câu
ca dao tục ngữ của nhóm mình. ( lưu ý: Các
thành viên không được tự ý đổi thẻ cho nhau)
Trong thời gian 2 phút bốn đội chơi thảo luận
trả lời câu hỏi: hãy nêu ý nghĩa của các câu ca
dao, tục ngữ trên. 
 Kết thúc 2 phút, đội trả lời nhanh, đúng là đội
chiến thắng.

ĐỘI 1. “Chị ngã em nâng”
ĐỘI 2. “Anh em như thể tay chân 
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần”
ĐỘI 3. “Khôn ngoan đối đáp người ngoài 
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.”
ĐỘI 4. “Anh em trên kính dưới nhường 
Là nhà có phúc, mọi đường yên vui”

TRÒ CHƠI: ĐI TÌM ĐỒNG ĐỘI

 “Chị ngã em nâng”: Trước hết mang
ý nghĩa tả thực. Khi chị ngã thì em sẽ là
người đỡ chị dậy. Nhưng ý nghĩa sâu xa
của câu tục ngữ muốn nói đến tình cảm
của hai chị em trong gia đình luôn luôn
phải tương trợ giúp đỡ nhau trong mọi
hoàn cảnh. Khi một người gặp phải khó
khăn, người còn lại sẽ không ngại giúp

TRÒ CHƠI: ĐI TÌM ĐỒNG ĐỘI

   “Anh em như thể tay chân 
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.”
Có nghĩa là anh em phải yêu thương, đùm
bọc, san sẻ với nhau. Rách và lành là hai
từ tượng trưng cho hai hoàn cảnh sống
khác nhau. Rách muốn nói đến cuộc sống
khó khăn, nghèo khổ, còn lành là cuộc
sống đủ đầy sung túc.

TRÒ CHƠI: ĐI TÌM ĐỒNG ĐỘI
  “Khôn ngoan đối đáp người ngoài 
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.”
Anh em một nhà thương yêu, giúp đỡ nhau. Người xưa
vẫn nói “Một giọt máu đào hơn ao nước lã”, người
trong nhà nên yêu thương và đoàn kết. Anh chị em do
một mẹ sinh ra đều mang một sợi dây liên kết gọi là
“huyết thống”. Việc chăm sóc và che chở nhau là
trách nhiệm của mỗi thành viên.

TRÒ CHƠI: ĐI TÌM ĐỒNG ĐỘI

 “Anh em trên kính dưới nhường 
Là nhà có phúc, mọi đường yên vui.”
Ý nghĩa của câu này là anh em trong nhà
mà yêu thương nhường nhịn lẫn nhau thì
trong nhà sẽ luôn yên vui và êm ấm. Chớ
điều chếch lệch người ta chê cười.

Theo em, quyền và
nghĩa vụ của anh
chị em trong gia
đình được thể hiện
như thế nào trong
các câu ca dao, tục
ngữ trên?

Anh, chị, em có quyền và nghĩa
vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ
nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi
dưỡng nhau trong trường hợp
không còn cha mẹ hoặc cha mẹ
không có điều kiện trông nom,
nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục
con.

- Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ ngang
nhau về mọi mặt trong gia đình. 
- Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dạy con thành những
công dân tốt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con, tôn
trọng con; không được phân biệt đối xử giữa các con, không
được ngược đãi, xúc phạm, ép buộc con làm điều trái đạo
đức, trái pháp luật. 
- Con có quyền được cha mẹ thương yêu, tôn trọng: có bổn
phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng
cha mẹ.

- Ông bà có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc,
giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho
con cháu. 
- Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng
dưỡng ông bà.
- Anh, chị, em có quyền và nghĩa vụ thương yêu,
chăm sóc, giúp đỡ nhau; có quyền, nghĩa vụ nuôi
dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ
hoặc cha mẹ không có điều kiện trông nom, nuôi
dưỡng, chăm sóc, giáo dục con.

3. Thực hiện quyền và
nghĩa vụ của công dân
trong gia đình

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:
A. Bạn M không những học giỏi mà còn chăm chỉ lao động, giúp bố mẹ làm
việc nhà. 
B. Anh P cho rằng mọi việc trong gia đình đều phải do anh quyết định. 
C. Bố mẹ của Y luôn quan tâm đến việc học tập của con, tôn trọng ý kiến
của con. 
D. Bạn Q thưởng trốn tránh việc trông em khi bố mẹ bận để đi đá bóng 
E. Ông bà K chăm sóc cháu từ nhỏ, khi phát hiện cháu ham chơi, học tập
sa sút,
ông bà đã nhắc nhở nhiều lần nhưng cháu vẫn không thay đổi.
a) Theo em, trong các trường hợp trên, những ai đã thực hiện
đúng, ai thực hiện chưa đúng quyền và nghĩa vụ của công dân
trong gia đình? Vì sao? 
b) Là thành viên trong gia đình, em đã thực hiện quyền và nghĩa
vụ của mình như thế nào?

Em hãy đọc bài đồng dao dưới đây và trả
lời câu hỏi:
Gánh gánh gồng gồng
Gánh sông gánh núi
Gánh củi gánh cảnh
Ta chạy cho nhanh
Về xây nhà bếp
Nấu nồi cơm nếp
Chia ra năm phần
Theo em, nhân vật “Ta”
Một phần cho mẹ
trong bài đồng dao đã thực
Một phần cho cha
hiện bổn phận của mình
Một phần cho bà
trong gia đình như thế
Một phần cho chị
nào? Điều em học được
Một phần cho anh
Gánh gánh gồng gồng qua bài đồng dao trên là
Gánh gánh gồng gồng. gì?

PHIẾU SỐ 1

Theo em, trong các trường hợp trên, những ai đã
thực hiện đúng, ai thực hiện chưa đúng quyền và
nghĩa vụ của công dân trong gia đình? Vì sao? 
PHIẾU SỐ 2

Là thành viên trong gia đình, em đã thực hiện
quyền và nghĩa vụ của mình như thế nào?
PHIẾU SỐ 3

Theo em, nhân vật “Ta” trong bài đồng dao đã
thực hiện bổn phận của mình trong gia đình như
thế nào? Điều em học được qua bài đồng dao trên
là gì?

a)  - Thực hiện đúng: bạn M, bố mẹ của Y, ông bà K, vì những
chủ thể này đã thực hiện đúng những nghĩa vụ của thành viên
trong gia đình mà pháp luật quy định.
- Thực hiện chưa đúng: anh P, bạn Q, vì những chủ thể này
chưa thực hiện đúng những nghĩa vụ của thành viên trong gia
đình mà pháp luật quy định.
b) - Giúp đỡ bố mẹ công việc nhà.
- Giúp bố mẹ chăm em.
- Chăm ngoan, học giỏi.
* Nhân vật “Ta” trong bài đồng dao đã thực hiện bổn phận
của mình trong gia đình:
- Nấu cơm.
- Làm việc nhà.
- Yêu thương, chăm sóc các thành viên trong gia đình.
* Bài học: Mỗi người phải tự giác, chủ động, bình đẳng thực
hiện quyền và nghĩa vụ của mình trong gia đình, đồng thời

?Trách nhiệm của học sinh trong việc thực hiện quyền và nghĩa
vụ của công dân trong gia đình

TRÒ CHƠI
TIẾP SỨC

Mỗi bạn trong nhóm lần lượt
ghi một việc làm cụ thể của em
để góp phần thực hiện quyền
và nghĩa vụ của công dân trong
gia đình, bạn ghi sau không
được ghi lại nội dung của bạn
ghi trước.. sau 2 phút nhóm
nào ghi được nhiều ý đúng là
nhóm chiến thắng.

- Mỗi người phải tự giác, chủ động, bình
đẳng thực hiện quyền và nghĩa vụ của
mình trong gia đình, đồng thời tôn trọng
quyền của người khác.

LUYỆN TẬP

GÓC CHIA
SẺ
Em hãy chia sẻ với các
bạn về gia đình của
mình (các thành viên,
tình cảm, sự quan
tâm, cảm thông)

Em hãy nêu ý nghĩa của câu ca dao
sau:
Thuận vợ, thuận chồng, tát biển Đông
Trả lời:
cũng
cạn.  vợ thuận chồng" tức là vợ chồng luôn hòa hợp
- " Thuận

trong cuộc sống gia đình, người này ngã thì người kia
nâng, không bao giờ hai người đi hai hướng khác nhau
hoặc cãi vã làm hỏng chuyện lớn. 
- Không những đối với công việc hay đời sống đối ngoại,
đối nhân xử thế, gia đình luôn là nền tảng, là gốc rễ để vợ
chồng cố gắng hòa thuận, nhường nhịn, cùng nhau vun
đắp, dựng xây hạnh phúc. 
- Chỉ cần vợ chồng đồng lòng, bên cạnh nhau động viên
những lúc khó khăn nhất, sẻ chia cùng nhau, cùng nhau
thực hiện, cùng nhau vượt qua, thì chẳng gì có thể chia rẽ

TRÒ CHƠI: ĐÓNG
VAI

 

Vào kì nghỉ hè này, M dự
định sẽ về ở chơi với ông
bà nhưng bố mẹ của M lại
muốn M học thêm một số
môn.
a) Em hãy nhận xét việc
thực hiện quyền và nghĩa
vụ của bố mẹ M.
b) Nếu là M, em sẽ nói với

G là cháu duy nhất trong gia
đình nên được ông bà chiều
chuộng. Ông bà nói với G:
Cháu chỉ cần học giỏi, những
việc khác đã có ông bà và bố
mẹ cháu lo.
a) Em nhận xét như thế nào
về sự quan tâm, chăm sóc của
ông bà đối với G? 
b) Nếu là G, em sẽ ứng xử như
thế nào với ông bà?

TRÒ CHƠI: ĐÓNG
VAI

 

a) Bố mẹ M trong trường hợp
này đã thực hiện sai quyền và
nghĩa vụ của mình, bắt con
phải thực hiện yêu cầu theo ý
mình là đi học thêm mà không
dành thời gian để con vui chơi,
giải trí.
b) Nếu là M, em sẽ nói với bố
mẹ: “Con rất mong được bố mẹ
hiểu và thông cảm cho con.
Con mong muốn được về chơi
với ông bà và cũng hứa sẽ cố

a) Ông bà đối với G rất yêu
thương, chiều chuộng, tuy
nhiên vô tình sự quan tâm
quá mức sẽ khiến G không
có cơ hội thực hiện nghĩa vụ
của bản thân với gia đình.
b) Nếu là G, em sẽ nói với
ông bà: “Con sẽ cố gắng học
tập tốt, nhưng con cũng
muốn dành thời gian rảnh
rỗi để giúp đỡ bố mẹ công
việc nhà.”

VẬN DỤNG

HOẠT ĐỘNG DỰ
ÁN 

Em hãy cùng bạn lập
kế hoạch tổ chức một
buổi tọa đàm về chủ đề
“Quyền và nghĩa vụ của
các thành viên trong
gia đình” theo các gợi ý
sau (Mục đích, nội
dung, thời gian, địa
điểm tổ chức, thành

Em hãy cùng bạn thiết
kế tập san hoặc báo
tường về chủ đề gia
đình.

XIN CHÀO