CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI LỚP HỌC TRỰC TUYẾN
TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN HUỆ
Luyện từ và câu
Giáo viên: Thanh Tiến
Thứ sáu ngày 17 tháng 12 năm 2021
Giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi
QUY ƯỚC LỚP HỌC
- Chuẩn bị đầy đủ sách vở, nháp, đồ dùng học tập.
Ngồi học đúng tư thế, đủ ánh sáng.
- Nhập đúng họ và tên của mình khi vào học.
- Tắt micro khi vào học; không tắt camera.
- Tập trung nghe giảng; giơ tay đúng khi phát biểu.
- Không chat trong giờ học; viết bài đầy đủ, cẩn thận.
- Không làm việc riêng.
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
KHỞI ĐỘNG
RUNG CHUÔNG VÀNG
CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG
Câu 1: Nhìn thấy em gái trong rạp chiếu bóng, tôi hỏi: “Mày tập văn nghệ ở rạp chiếu bóng à?”
B. Khẳng định, phủ định
A. Yêu cầu, mong muốn
C. Tỏ thái độ chê
HẾT GIỜ
5
4
3
2
1
10
9
8
7
6
0
D. Tỏ thái độ khen
Câu 2: Dế Mèn cất tiếng quát bọn Nhện: “Có phá hết vòng vây đi không?”
C. Khẳng định
A. Tỏ thái độ chê
B. Yêu cầu, mong muốn
HẾT GIỜ
5
4
3
2
1
10
9
8
7
6
0
D. Phủ định
Câu 3: Ni – ki –ta thắc mắc: “Bà ơi, ai cũng bảo anh em cháu giống nhau như những giọt nước cơ mà?”
5
4
3
2
1
10
9
8
7
6
0
HẾT GIỜ
C. Yêu cầu, mong muốn
A. Tỏ thái độ chê
B. Khẳng định
D. Phủ định
Câu 4: Lúc ấy nhà vua mới ôn tồn nói “Trước khi phát thóc giống, ta đã cho luộc kĩ rồi. Lẽ nào thóc ấy còn mọc mầm được?”
5
4
3
2
1
10
9
8
7
6
0
HẾT GIỜ
B. Yêu cầu, mong muốn
A. Tỏ thái độ chê
C. Phủ định
D. Khẳng định
Câu 5: Đến nhà Hà chơi, thấy Hà đã làm xong hết các bài tập về nhà, Lan thốt lên: “Sao cậu giỏi thế?”
5
4
3
2
1
10
9
8
7
6
0
HẾT GIỜ
C. Yêu cầu, mong muốn
B. Tỏ thái độ chê
A. Tỏ thái độ khen
D. Khẳng định, phủ định
Dùng câu hỏi vào những mục đích nào?
Nhiều khi, ta có thể dùng câu hỏi để thể hiện:
- Thái độ khen, chê.
- Sự khẳng định, phủ định.
- Yêu cầu, mong muốn.
Thứ năm ngày 17 tháng 12 năm 2021
Luyện từ và câu
Giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi
+ Câu hỏi :
Mẹ ơi, con tuổi gì ?
+ Từ ngữ thể hiện thái độ lễ phép :
Mẹ ơi.
Mẹ ơi, con tuổi gì ?
Tuổi con là tuổi Ngựa
Ngựa không yên một chỗ
Tuổi con là tuổi đi…
XUÂN QUỲNH
1. Tìm câu hỏi trong khổ thơ dưới đây. Những từ ngữ nào trong câu hỏi thể hiện thái độ lễ phép của người con?
(Lời gọi )
I. Nhận xét
- Khi muốn hỏi chuyện người khác, chúng ta cần giữ phép lịch sự như cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp: ơi, ạ, thưa, dạ, ..
a) Với cô giáo hoặc thầy giáo em.
2. Em muốn biết sở thích của mọi người trong ăn mặc, vui chơi, giải trí. Hãy đặt câu hỏi thích hợp:
b) Với bạn em.
- Thưa cô, cô có thích đi du lịch không ạ?
- Thầy ơi, thầy thích môn thể thao nào nhất?
- Thưa cô, cô có thích mặc áo dài không ạ?
- Lan ơi, bạn có thích xem phim hoạt hình không?
- Bạn thích học vẽ hơn hay học múa hơn?
- Thưa cô, cô thích mặc áo màu gì nhất ạ?
- Bạn có thích mặc quần áo đồng phục không?
- Bạn có thích thả diều không?
- Để giữ phép lịch sự, khi hỏi chúng ta cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác, những câu hỏi chạm vào lòng tự ái hay nỗi đau của người khác.
- Tại sao cả tháng nay chẳng thấy cậu mặc chiếc áo mới nào?
3. Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi những câu hỏi có nội dung như thế nào?
- Nhà chị không có xe hay sao mà cứ sang nhà em mượn xe vậy?
- Chú ơi, sao chú cứ dùng mãi chiếc ti vi cũ này thế?
- Để giữ lịch sự, cần tránh hỏi những câu hỏi làm phiền lòng người khác, gây cho người khác sự buồn chán.
- Lấy ví dụ về những câu mà chúng ta không nên hỏi?
- Để giữ phép lịch sự, khi hỏi chuyện người khác cần chú ý những gì?
- Để giữ phép lịch sự, khi hỏi chuyện người khác cần: Thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ của mình và người được hỏi. Tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
II. Ghi nhớ
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Cụ thể là :
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.
2.Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
III. Luyện tập.
1. Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy, con muốn đi học ạ.
Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
- Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
- Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
- Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
- Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Theo ĐỨC HOÀI
Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.
Theo VĂN 4 (1984)
Thầy - trò
Đoạn a.
Đoạn b.
ân cần, trìu mến, chứng tỏ thầy rất yêu học trò.
- Quan hệ giữa hai nhân vật là quan hệ thù địch:
- Tính cách nhân vật:
+ Tên sĩ quan phát xít:
+ Cậu bé :
+ tên sĩ quan phát xít cướp nước và cậu bé yêu nước.
Tên sĩ quan phát xít hỏi rất hách dịch, xấc xược, hắn gọi cậu bé là thằng nhóc, mày.
Cậu bé trả lời trống không vì cậu yêu nước, cậu căm ghét, khinh bỉ tên xâm lược.
- Quan hệ giữa hai nhân vật là:
- Tính cách nhân vật:
+ Thầy Rơ - nê:
+ Lu-I Pa-xtơ:
lễ phép cho thấy cậu là một đứa trẻ ngoan, biết kính trọng thầy
2. So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít. Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
Gạch chân dưới các câu hỏi. Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít. Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
- Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
- Chắc là cụ bị ốm ?
- Hay cụ đánh mất cái gì ?
- Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
- Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
a) Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già:
b) Những câu hỏi khác:
a) Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già:
- Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
Câu hỏi này thế nào?
- Câu hỏi các bạn hỏi cụ già là câu hỏi phù hợp, thể hiện thái độ tế nhị, thông cảm, sẵn lòng giúp đỡ cụ già của các bạn.
b) Câu hỏi các bạn tự hỏi nhau:
- Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ?
- Chắc là cụ bị ốm ?
- Hay cụ đánh mất cái gì ?
- Những câu hỏi mà các bạn tự hỏi nhau mà hỏi cụ già thì chưa thật tế nhị, hơi tò mò.
- Thưa cụ, có chuyện gì xảy ra với cụ thế ?
b) Những câu hỏi khác:
- Thưa cụ, cụ bị ốm hay sao ạ ?
- Thưa cụ, cụ đánh mất cái gì ạ?
- Ba câu hỏi này thế nào?
- Những câu hỏi này chưa hợp lý với người lớn lắm, chưa tế nhị.
- Khi hỏi không phải cứ thưa, gửi là lịch sự mà các em còn phải tránh những câu hỏi thiếu tế nhị, tò mò, làm phiền lòng người khác.
1 – Thưa cụ, chuyện gì xảy ra với cụ thế ạ?
2 – Thưa cụ, chắc là cụ bị ốm ạ?
3 – Thưa cụ, có phải cụ đánh mất cái gì không ạ?
4 – Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ ?
Thể hiện tò mò hoặc thiếu tế nhị
Trò chơi
đóng vai
Tình huống:
Em sang nhà bạn chơi và tình cờ em mới biết bà của bạn bị ốm, thì khi đó em sẽ hỏi thế nào?
Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự. Cụ thể là:

1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.

2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
Về học thuộc ghi nhớ và làm bài tập ở vở Cùng em học Tiếng Việt
Dặn dò
CHÀO CÁC EM !
Tiết học kết thúc!