GV: Nguyễn Thị Thu Hà
Trường THCS Thị trấn

VĂN BẢN 2:

MÂY VÀ SÓNG
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả: SGK/tr46
2. Tác phẩm:
-Bài thơ được in trong tập
“Trăng non” xuất bản 1909.
-Thể thơ tự do.
-Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.

PHẦN 1
“Mẹ ơi…
…xanh thẳm.”
Câu chuyện với mẹ về
những người ở trên mây và
trò chơi thứ nhất của em bé.

HAI PHẦN

PHẦN 2

“Trong sóng…
…chốn nào.”
Câu chuyện với mẹ về những người
ở trong sóng và trò chơi thứ hai của
em bé.

Giả thiết không có phần thứ hai
thì ý thơ có được trọn vẹn và
đầy đủ không ?


Thêm phần thứ hai tức là có thêm
những thử thách mới, như vậy tình
thương yêu mẹ của em bé mới
được trọn vẹn.

Ai giỏi hơn

H? Hãy chỉ ra
những điểm
giống
và
* Khác:
khác
nhau
(về
- Phần thứ nhất mở đầu bằng
số dòng thơ,
cụm từ :”mẹ ơi”, phần
thứ hai không có. về cách xây
- Ý và lời ở hai phần
không
dựng
hìnhhề
ảnh,
trùng lặp nhau. Mây
và
về cách tổ chức
sóng đều là những cảnh
vật
tự
khổ thơ,...)
nhiên hấp dẫn song tính chất hấp
giữa
hai
phần?
dẫn khác nhau.

* Giống:
- Trình tự tường thuật của hai
phần đầu giống nhau:
+ Thuật lại lời rủ rê
+ Thuật lại lời từ chối và
lí do từ chối.
+ Nêu lên trò chơi mới
- Trong cả hai phần, câu thơ
thứ năm đều là phản ứng trực
tiếp của em bé trước lời rủ rê
=> Bố cục trên làm cho chủ đề bài thơ trọn vẹn, đầy đủ.

 II. TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:

1. Lời rủ rê của những người “trên mây” và “trong sóng”:
 * Thế giới của những người “trên mây” và “trong sóng”

Trong sóng có
người gọi con
Mẹ ơi, trên mây
- Bọn tớ ca hát từ sáng
có người gọi
Bọn
tớ
chơi
từ
khi
thức
dậy
sớm cho đến hoàng hôn.
con Bọn tớ ngao du nơi nàycho đến lúc chiều tà. Bọn tớ

chơi
với
bình
minh
vàng,
bọn
nơi nọ mà không biết
tớ
chơi
với
vầng
trăng
bạc.
từng đến nơi nao.

H? Thế giới của những người “trên mây” và “trong sóng”như thế nào?

Rực rỡ, thú vị, hấp dẫn thật khó có thể
từ chối.

-> Gợi những khát khao được
khám phá, ngao du.

 2. Lời từ chối của em bé:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 (5 phút)
(?) Khi mới nghe mây và sóng rủ rê, em bé có muốn đi chơi không? Vì sao có thể biết được điều đó?
-.......................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
(?)Sau đó em đã từ chối lời mời mọc đầy quyến rũ của mây và sóng như thế nào? Vậy điều gì đã níu
giữ em bé ?

Lời từ chối của em bé với người trong mây:
…………………………………………………
…………………………………………………
………………………………………..

Lời từ chối của em bé với người trong sóng:
……………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………..

…………………………….
Lí do níu giữ …………………………………………………………………
……….........................………

- Lúc đầu: em bé cũng muốn đi->
Hỏi cách lên với họ

- Thái độ: Phân vân

NHỮNG NGƯỜI SỐNG
TRÊN
TRÊN MÂY

“Nhưng tôi làm sao mà lên
được với các bạn?”
NHỮNG
NHỮNG NGƯỜI SỐNG
TRONG SÓNG

“Nhưng tôi làm sao gặp được
các bạn?”

H? Lời mời mọc của Mây và Sóng thật hấp dẫn,
khó từ chối dứt khoát. Vậy, lí do gì đã níu giữ để
em bé không theo họ?

Lời từ chối của em bé với
những người sống
trên mây

“Mẹ mình đang đợi ở nhà”.
“Làm sao có thể rời mẹ mà
đến được?”
- Hai vế
+ Vế 1: Lí do từ chối
+ Vế 2: Câu hỏi hàm ý

Lời từ chối của em bé với
những người sống
trong sóng

“Buổi chiều, mẹ luôn muốn
Mình ở nhà.Làm sao có thể rời
mẹ mà đi được?”

Sức mạnh của tình mẫu tử đã
giúp em bé vượt lên mọi ham
muốn, cám dỗ.

Lời từ chối của em bé với người sống trên mây

“Mẹ mình đang đợi ở nhà”.
“Làm sao có thể rời mẹ mà
đến được?”

Lời từ chối của em bé với người sống
trong sóng

“Buổi chiều, mẹ luôn muốn
mình ở nhà, làm sao có thể rời
mẹ mà đi được?”

=> Sức mạnh của tình mẫu tử đã giúp em bé vượt lên
mọi ham muốn, cám dỗ. Em muốn được trở về nhà, được mẹ
yêu thương, chở che…

H? Lời mời mọc của Mây và Sóng thật hấp dẫn,
khó từ chối dứt khoát. Vậy, lí do gì đã níu giữ để
em bé không theo họ?
 Chính sức mạnh của tình mẫu tử đã giúp em bé vượt lên
mọi ham muốn, cám dỗ. Em muốn được trở về nhà, được mẹ
yêu thương, chở che…

3. Trò chơi của em bé:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 (7 phút)
1) Em bé đã tưởng tượng ra những trò chơi nào? Có gì đặc biệt ?
TRÒ CHƠI THỨ NHẤT
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

TRÒ CHƠI THỨ HAI
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2) Em cảm nhận được gì về tình cảm mẹ con được thể hiện qua những trò chơi ấy?
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
3) Em cảm nhận như thế nào về câu thơ: Không ai biết mẹ con ta ở chốn nào?
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Trò chơi
sáng tạo
ra RA
TRÒ3.CHƠI
EMem
BÉbéSÁNG
TẠO

MẸ

CON
CON

SÓNG
BỜ

* Trò chơi thứ nhất
+ Con là mây
+ Mẹ là trăng→ Hai bàn tay con ôm lấy mẹ.
+ Mái nhà là bầu trời xanh thẳm
* Trò chơi thứ hai
+ Con là sóng
+ Mẹ là bờ biển →Con lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ.

Trò chơi sáng tạo thật thú vị: vừa được vui
đùa cùng thiên nhiên; vừa được quấn quýt, vui
vẻ bên mẹ, được mẹ chăm sóc, chở che, giúp
con thoát khỏi những cám dỗ ở đời.

Em cảm nhận như thế nào về câu thơ:
Không ai biết mẹ con ta ở chốn nào?

Tình mẫu tử hòa quyện, lan tỏa,
thâm nhập khắp thiên nhiên, vũ
trụ mênh mông.

Vậy theo em: Mây và Sóng là ẩn dụ
gợi liên tưởng về điều gì?

Là những cám dỗ ở cuộc đời.

Trò chơi mà em bé nghĩ ra có gì
giống và khác những lời rủ của
những người sống trên mây và sóng?

Giống nhau
Đều là những trò chơi hấp dẫn và thú vị
Đều xuất hiện những hình ảnh của thiên nhiên :mây,
sóng…
Khác nhau:
+ Trò chơi của những người trên mây và trong sóng
chỉ có hình ảnh của thiên nhiên.
+ Trò chơi của em bé được xây dựng bằng trí tượng
tượng, sáng tạo có hình ảnh của thiên nhiên vừa có
cả tình mẫu tử sâu nặng.

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
Thể thơ tự do, ngôn ngữ cô đọng, giàu hình ảnh và
nhạc điệu. Sử dụng biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ.
2. Ý nghĩa văn bản:
Bài thơ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng. Đồng thời thể
hiện triết lý giản dị nhưng đúng đắn về hạnh phúc của
cuộc đời: Hạnh phúc đến từ những điều giản dị ngay
bên chúng ta.

SƠ ĐỒ TƯ DUY

LUYỆN TẬP
 Hãy tưởng tượng em là người đang trò
chuyện với mây và sóng. Viết đoạn văn
(khoảng 5-7 câu) về cuộc trò chuyện ấy.

1. ẨN DỤ

a) Lý thuyết:
* Xét ví dụ:
VD1: Mặt trời (1) của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời (2) của mẹ, em nằm trên lưng.

- Mặt trời (1): là của thiên nhiên chiếu sáng cho
vạn vật sinh sôi nảy nở.
-Mặt trời (2): là con của mẹ, là người chiếu sáng
cho cuộc đời của mẹ.
-> Mặt trời (2) là ẩn dụ.

VD2: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
- Ăn quả:……………………………………….
- kẻ trồng cây:………………………………….
->……………………………………………….

VD2: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
- Ăn quả: sự hưởng thụ thành quả lao động.
- kẻ trồng cây:người tạo ra thành quả.
-> “ăn quả”, “kẻ trồng cây” là ẩn dụ


* Bài học: SGK/tr 39





b) Bài tập:
Bài tập 1/SGK tr47: Mây và sóng gợi liên tưởng:
- Thiên nhiên tươi đẹp, thơ mộng, hấp dẫn.
- Những cám dỗ ở đời.


Bài tập 2/SGK tr47:
- Là hình ảnh ẩn dụ
- Tác dụng:
+ “Bình minh vàng”: không gian rực rỡ, như dát vàng.
+ “Vầng trăng bạc”: sáng lấp lánh như chiếc đĩa làm bằng
bạc.
-> khơi dậy tình yêu thiên nhiên và sự trân trọng mỗi
khoảnh khắc quý giá của cuộc sống.

2. ĐIỆP NGỮ
a. Lý thuyết: (SGK)



b) Bài tập:
Bài tập 3/SGK tr 47:
 Điệp từ: lăn




Tác dụng:
-tả thực: hành động em bé sà vào lòng mẹ nhiều lần.
-gợi hình tượng những con sóng nối tiếp, chạy đuổi theo
nhau rồi vỗ vào bờ cát;
-> gợi hình ảnh em bé vô tư, hồn nhiên, tinh nghịch vui
chơi bên người mẹ hiền từ, dịu dàng, che chở.

3. DẤU CÂU
a) Công dụng:
- Dùng để đánh dấu tên tài liệu, sách, báo dẫn trong câu.
- Trích dẫn lời nói được thuật lại theo lối trực tiếp.
- Đóng khung tên riêng tác phẩm, đóng khung một từ
hoặc một cụm từ cần chú ý hay hiểu theo một nghĩa đặc
biệt.

b) Bài tập :
Bài tập 4/SGK tr47:
Dấu ngoặc kép, dấu hai chấm: dùng để đánh dấu
lời nói trực tiếp của các nhân vật.


4. ĐẠI TỪ

Bài tập 5/SGK tr 47:

- Bọn tớ là đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất số
nhiều.
- Bọn tớ trong những lời nói trực tiếp ở bài Mây
và sóng dùng để chỉ những người “trên mây”
và “trong sóng”.


Bài tập 6/SGK tr47:

-Chúng ta, bọn mình: những đại từ ngôi thứ nhất số nhiều
bao gồm cả người nói và người nghe.
- Chúng tôi, bọn mình, chúng tớ: những đại từ ngôi thứ nhất số
nhiều chỉ bao gồm người nói.
-Bọn tớ: đại từ ngôi thứ nhất số nhiều chỉ bao gồm người nói

Bài tập 6/SGK tr47: 
Có thể chọn những từ bọn mình, chúng tớ thay
cho bọn tớ.
Vì: chúng đều là những đại từ ngôi thứ nhất số
nhiều chỉ bao gồm người nói, có cùng ý nghĩa và
mang sắc thái gần gũi, thân thiện.

Thankyou!