MÔN: NGỮ VĂN 6 (sách kết nối tri thức với cuộc sống)
GV: Lê Phượng Hoàng
Trường PTDTBT THCS Ngô Quyền – huyện Ngọc Hồi – tỉnh Kon Tum

KHỞI ĐỘNG
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Kể về một sự giúp đỡ,
chia sẻ mà em đã từng
dành cho ai đó hoặc từng
đón nhận

Đọc nhan đề “Gió lạnh
đầu mùa”, em dự đoán
nhà văn sẽ kể câu chuyện
gì?

……………………………
……………………………
……………………………
…………………………...

……………………………
……………………………
……………………………
…………………………...

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc văn bản
Yêu cầu đọc:
- Đọc diễn cảm, chú ý giọng
của các nhân vật
- Sử dụng các chiến lược đọc
như theo dõi, dự đoán, đối
chiếu,…

II. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

Tên khai sinh: Nguyễn Tường Vinh

Quê: Hà Nội
Sở trường: Truyện ngắn, tùy bút

Phong
cách
Thạch Lam (1910 – 1942)

Giàu cảm xúc, lời
văn bình dị, đậm
chất thơ
Yêu thương, trân
trọng đối với
thiên nhiên, con
người, cuộc sống

Các tác phẩm chính

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Thể loại

Xuất xứ

Truyện ngắn
In trong tập “Gió đầu mùa”
(NXB Đời nay, Hà Nội 1937)
– “Tuyển tập Thạch Lam”
NXB Văn học, Hà Nội, 2015

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Bố cục
Phần 1: Từ đầu
đến “rơm rớm
nước mắt”

Phần 2: tiếp theo
cho đến “thấy ấm
áp vui vui”

Phần 3: Đoạn còn
lại

Cảnh Sơn và gia
đình ở buổi sáng
đầu tiên mùa
đông đột nhiên
đến

Chuyện chị Sơn
ra chợ chơi với
đám bạn con nhà
nghèo và lấy cho
bé Hiên chiếc áo
bông cũ của em
Duyên

Tâm trạng của
chị em Sơn kể từ
khi cho áo về
nhà gặp mẹ, gặp
mẹ con Hiên và
kết thúc truyện
ngắn

II. Khám phá văn bản

1. Nhân vật Sơn
a. Cảm nhận của Sơn khi thời tiết chuyển mùa
Sự thay đổi của đất trời
- Mới hôm qua giờ hãy còn nắng và hanh, sau một đêm mưa,
trời nổi gió bấc, cái lạnh đầu mùa ập đến.
- Nhìn ra ngoài sân, Sơn thấy đất khô trắng, luôn luôn cơn gió vi
vu làm bốc lên những màn bụi nhỏ, thổi lăn những cái lá khô lạo xạo
- Trời không u ám, toàn một màu trắng đục.
- Những cây lan trong chậu, lá rung động, và hình như sắt lại vì rét.
- Gió thổi mạnh làm Sơn thấy lạnh và cay mắt. Nhưng chân trời
trong hơn mọi hôm.
- Mặt đất rắn lại và nứt nẻ những đường nho nhỏ, kêu vang lên tanh
tách dưới nhịp guốc của hai chị em,…

b. Ý nghĩ của Sơn khi nghe mẹ và vú già trò chuyện
- Sơn nhớ em, cảm động và thương em quá
- Sơn thấy mẹ hơi rơm rớm nước mắt

c. Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ
Phiếu học tập số 2
Hoàn thành bảng sau:
Cuộc sống của chị
em Sơn

Cuộc sống của những
đứa trẻ nghèo

Nhận xét

THẢO LUẬN NHÓM
(Thời gian 3 phút)
Nhóm 1,3,5
Tìm chi tiết nói lên cuộc sống của chị em Sơn?
Từ các chi tiết đó, em có nhận xét gì về cuộc sống của chị em Sơn?
Nhóm 2,4,6
Tìm chi tiết nói lên cuộc sống của những đứa trẻ nghèo?
Từ đó, em có nhận xét gì về cuộc sống của những đứa trẻ?

c. Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ
* Cuộc sống của chị em Sơn
- Gia đình có vú già
- Mẹ Sơn gọi con gái là “Cô Duyên”, Sơn gọi
mẹ là “mợ”
- Những người nghèo khổ mà Sơn quen biết vẫn
vào vay mượn ở nhà Sơn
- Có nhiều quần áo đẹp, lành lặn, ấm áp.
Cuộc sống sung túc, giàu có của gia đình trung lưu

c. Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ
* Cuộc sống của những đứa trẻ nghèo
- Mặc không khác ngày thường, vẫn những bộ áo
nâu bạc, đã vá nhiều chỗ.
- Môi tím lại, qua những chỗ rách, da thịt thâm đi.
- Mỗi cơn gió đến, run lên, hàm răng đập vào nhau.
- Co ro đứng bên cạnh cột quán, chỉ mặc có manh
áo rách tả tơi, hở cả lưng và tay.
Cuộc sống nghèo khổ, thiếu thốn, tội nghiệp

b. Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ
* Thái độ đối với những bạn nhỏ nghèo khổ

- Sơn và chị vẫn thân mật chơi đùa với những đứa trẻ chứ
không kiêu kì và khinh khỉnh như các em họ của Sơn
- Khi thấy Hiên đứng nép một chỗ không ra chơi cùng,
chị Lan gọi ra chơi và hỏi: “ Áo lành đâu không mặc?” ; “Sao
không bảo u mày may cho?”
Chị em Sơn là những đứa trẻ có tình cảm trong sáng, nhân hậu,
không phân biệt địa vị, giai cấp, giàu nghèo.

c. Suy nghĩ và hành động của Sơn trước hoàn cảnh của Hiên
* Suy nghĩ
Sơn thấy động lòng thương cũng
như ban sáng đã nhớ đến em Duyên
Một ý nghĩ tốt bỗng thoáng qua trong tâm trí
Sơn là một cậu bé sống tình cảm, giàu lòng trắc ẩn.

* Hành động, cảm xúc
Cùng chị cho bé Hiên chiếc áo bông cũ
của em Duyên (đã mất).
Quan tâm và yêu thương bạn bè
Thấy “ấm áp”, “vui vui”.
Sự chia sẻ, giúp đỡ người khác trước hết sẽ mang đến
niềm vui, hạnh phúc cho người “cho”.
Khi về nhà, sợ mẹ mắng, lo lắng, vội vã đi tìm Hiên để đòi
lại chiếc áo bông cũ.
Miêu tả chân thực, tự nhiên về tâm lí trẻ thơ

Sơn là bạn nhỏ rất giàu tình cảm, nhân hậu, biết quan tâm,
yêu thương người thân, bạn bè; biết chia sẻ với những người
nghèo khổ, đáng thương.

Lối miêu tả chân thực, tự
nhiên của Thạch Lam khi
khắc họa nhân vật trẻ em

2. Cách ứng xử của hai người mẹ
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Hoàn thành bảng sau để thấy được cách ứng xử của hai người mẹ

Mẹ của Hiên

Nhận xét:

Mẹ của Sơn

3. Cách ứng xử của hai người mẹ
Mẹ của Hiên
* Người mẹ nghèo khổ, chỉ có nghề đi mò cua bắt ốc -> không
đủ tiền mua áo cho con
* Cách ứng xử:
- Hành động: Khi biết con được nhận áo từ hai chị em Sơn,
người mẹ đã mang đến trả
- Lời nói: Tôi biết cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội vàng đem
lại đây trả mợ
- Xưng hô: “tôi” – “cậu – “mợ”, bẩm”, “nhà cháu”
Là người mẹ nghèo nhưng khéo léo, giàu lòng tự trọng,
Dạy con phải biết “Đói cho sạch, rách cho thơm”

3. Cách ứng xử của hai người mẹ
Mẹ của Sơn
* Là người mẹ giàu có, thuộc tầng lớp trung lưu
* Cách ứng xử:
- Với mẹ con Hiên: Không hề chửi bới,
trách móc mà hỏi han hoàn cảnh; cho vay
Nhân hậu, tế nhị
5 hào để mẹ Hiên may áo cho con.
- Với các con: Nhắc nhở các con không nên
tự tiện lấy áo đem chongười khác mà phải
xin phép mẹ nhưng mẹ vui vì các con biết
chia sẻ giúp đỡ người khác.

Vừa nghiêm khắc,
vừa yêu thương

Đó là cách cư xử đẹp của hai bà mẹ thuộc hai giai cấp khác nhau
nhưng đều mang giá trị đạo đức.

Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Cốt truyện đơn giản, nhẹ nhàng;
- Lời văn nhẹ nhàng, miêu tả thiên nhiên tinh tế, tâm lí
nhân vật đặc sắc;
- Sử dụng các từ mô phỏng âm thanh, hình ảnh.
- Tình huống truyện bất ngờ
2. Nội dung
Truyện như một bài ca nhẹ nhàng, êm dịu về vẻ đẹp
của tình người, khiến độc giả vừa thấm thía nổi đau
khổ, bất hạnh, hoàn cảnh éo le của những người nghèo
khổ, vừa cảm nhận sâu sắc tình người nồng ấm, cao
quý, thiêng liêng; từ đó thêm trân trọng cuộc sống này