TRUYỆN NGẮN
HAI ĐỨA TRẺ
THẠCH LAM
NGUYỄN THỊ MINH TRANG
CẤU TRÚC BÀI BÁO CÁO
1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm
2. Phân tích tác phẩm
a) Thời gian và không gian cảnh chiều nơi phố huyện
b) Cuộc sống và hình ảnh của những người dân sống nơi phố huyện
c) Tâm trạng của hai chị em Liên và An trong tác phẩm
d) Hình ảnh đoàn tàu và ý nghĩa của nó
e) Nghệ thuật nổi bật
3. Kết luận
1. Tác giả
Thạch Lam (1910 – 1942) tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh, sinh tại Hà Nội, trong một gia đình công chức gốc quan lại. Gia đình Thạch Lam có truyền thống về dân tộc, cả ba anh em ông đều là những tác giả xuất sắc trong Tự lực văn đoàn.
Ông bắt đầu sự nghiệp khi đỗ tú tài phần thứ nhất. Ông viết những truyện không có chuyện, chủ yếu khai thác thế giới nội tâm của nhân vật với những cảm xúc mong manh, mơ hồ trong cuộc sống thường ngày. Văn Thạch Lam trong sáng, giản dị và thâm trầm, sâu sắc.
Các tác phẩm: Gió lạnh đầu mùa (1937), Nắng trong vườn (1938), Sợi tóc (1942); tiểu thuyết Ngày mới (1939); tập tiểu luận Theo dòng (1941); tùy bút Hà Nội ba sáu phố phường (1943).

2. Tác phẩm “Hai đứa trẻ”:
Là một trong những truyện ngắn đặc sắc của Thạch Lam,
In trong tập “Nắng trong vườn
“Hai đứa trẻ” có sự hòa quyện giữa yếu tố hiện thực và lãng mạn trữ tình.
- Thời gian là một biểu chiều tàn, có tiếng trống thu không, ếch nhái; ở chợ mọi người đang chuẩn bị về. Tiếp theo đó là bóng tối của màn đêm bao phủ “một đêm tối tịch mịch” qua hình ảnh và âm thanh: “Tiếng trống thu không… Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn. Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rơ rệt trên nền trời.” “Một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào. Trong cửa hàng hơi tối, muỗi đã bắt đầu vo ve.”
- Cảnh vật xơ xác, vương vãi trên đất những thức rác rưởi, vỏ thị, vỏ bưởi, lá nhãn… lũ trẻ thì tranh nhau nhặt nhạnh, bòn mót. “Chợ họp giữa phố vãn từ lâu…. họ còn đứng nói chuyện với nhau ít câu nữa.”

b) Cuộc sống và hình ảnh của những người dân sống nơi phố huyện.

- Ngột ngạt, đơn điệu, tù túng, nhàm chán, vô vị và luôn bị cái nghèo đói đe dọa bất cứ lúc nào. Những hình ảnh
Hàng nước chị Tí
Gánh hát của bác Xẩm
Quán phở bác Siêu
Bà cụ Thi
Hai chị em Liên
+ Mẹ con chị Tí ban ngày sinh sống bằng cách mò cua bắt tép, tối đến lại bày hàng nước cho đến khuya dù rất ế ẩm; chỉ có mấy người phụ gạo hay phu xe, thỉnh thoảng mới có mấy chú lính lệ tạt qua uống chén nước. “Ngày, chị đi mò cua bắt tép; tối đến chị mới dọn cái hàng nước này dưới gốc cây bàng, bên cạnh cái mốc gạch. Chị Tí chả kiếm được bao nhiêu, nhưng chiều nào chị cũng dọn hàng, từ chập tối cho đến đêm.”
Hai chị em âm thầm như cái cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu mà khách hàng là những người khốn khổ có khi không đủ tiền mua nổi bánh xà phòng
+ Gánh phở bác Siêu cứ tối lại bày bán nhưng đó lại là một món quà hết sức xa xri đối với những người dân nghèo nơi phố huyện. “quà bác Siêu bán là một thứ quà xa xỉ, nhiều tiền, hai chị em không bao giờ mua được. Tiếng đòn gánh kĩu kịt nghe rơ rệt, khói theo gió tạt lại chỗ hai chị em. Bóng bác mênh mang ngả xuống đất một vùng và kéo dài đến tận hàng rào hai bên ngõ.” ‘tieng don ganh kiu kit’
+ Gia đình bác Xẩm đói nghèo, lam lũ vẫn đều đặn hàng đêm chờ đợi khách nơi phố chợ nghe đàn nhưng hầu như chẳng ai buồn quan tâm; và giữa màn đêm tĩnh mịch ấy, tiếng đàn góp “vui” của bác khiến cảnh vật và con người buồn ảm đảm hơn. “Vợ chồng bác xẩm góp chuyện bằng mấy tiếng đàn bầu bần bật trong yên lặng. Thằng con bò ra đất, ngoài manh chiếu, nghịch nhặt những rác bẩn vùi trong cát bên đường”
+ Hình ảnh bà cụ Thi hơi điên hay mua rượu ở cửa hàng của hai chị em Liên là dấu hiệu chứng tỏ cuộc sống bế tắc, nghẹt thở đến tột đỉnh của con người. “một bà già hơi điên, vẫn mua rượu ở hàng Liên. Hai chị em Liên đứng sững nhìn theo cụ đi lần vào bóng tối, tiếng cười khanh khách nhỏ dần về phía làng.”

c) Tâm trạng của hai chị em Liên và An trong tác phẩm
- Liên và An là những đứa trẻ ngoan ngoãn, hồn nhiên, chân thực. Dù còn ít tuổi => cảm nhận sâu sắc trước hoàn cảnh sống. “An và Liên đã buồn ngủ ríu cả mắt. Tuy vậy hai chị em vẫn cố gượng để thức khuya chút nữa, trước khi vào hàng đóng cửa đi ngủ. Mẹ vẫn dặn phải thức đến khi tàu xuống - Ðường sắt đi ngang qua ngay trước mặt phố - để bán hàng, may ra còn có một vài người mua.”

Sống ở nơi buồn bã, nghèo khó, một mặt họ rât yêu thiên nhiên, cảm thấy gắn bó thân thuộc trước những hình ảnh bình dị của quê hương
- Mặt khác, họ lại cảm thấy cuộc sống ở đây thật buồn tẻ, nhàm chán, muốn hướng về một nơi mới tươi sáng hơn, đẹp đẽ hơn.
d) Hình ảnh đoàn tàu và ý nghĩa của nó:
-Đặc sắc, thể hiện một chút niềm tin, hy vọng tươi sáng cho cuộc sống của người dân nơi phố chợ. Đoàn tàu được miêu tả chân thật, khi tàu đi qua cảnh phố huyện như tươi sáng hơn, nhộn nhịp hơn.
-Đối với chị em Liên, đêm nào cũng vậy, dù buồn ngủ đến đâu cũng cố thức đợi chuyến tàu qua. Chuyến tàu mang đến cho họ những kí ức của tháng ngày êm đềm hạnh phúc trước đây –một niềm an ủi trong cuộc sống tù túng hiện tại.
- Và để rồi khi chuyến tàu qua, họ trở lại với cuộc sống thực tại nghèo khó, vô vị - cuộc sống mà “món phở của bác Siêu trở thành một món quà xa xỉ không bao giờ mua được”. Để rồi tối hôm sau, họ lại chờ đợi đoàn tàu cũng giống như chờ đợi một ước mơ – một ước mơ kéo dài, chập chờn chưa định hình hẳn.
 
Đi qua







Nuối tiếc, khao khát
Từ xa Đến gần
Hình ảnh
Âm thanh
Ánh sáng
Tâm trạng
Người gác ghi ...
Vang lại, rít mạnh, ồn ào…
Xanh biếc, khói bừng sáng trắng.
Háo hức, hồi hộp
Lố nhố người
Sáng trưng, lấp lánh…
Vui mừng, hạnh phúc
Khuất sau rặng tre
Nhỏ dần, không nghe thấy…
Đốm than đỏ, chấm nhỏ…
Rít lên,rầm rộ đi tới…
=> Chuyến tàu đến trong sự chờ đợi và háo hức; chuyến tàu đi qua trong sự nuối tiếc của hai đứa trẻ và hồi ức của Liên về Hà Nội xa xăm...
Bạn có cảm nhận gì về tương quan bóng tối và ánh sáng ? Tương quan ấy nói lên điều gì ?
Thủ pháp tưuơng phản
Biểu tượng cho những kiếp người nhỏ bé vô danh sống leo lét trong đêm tối mênh mông của xã hội cũ.
ánh sáng khiến bóng
tối thêm dày đặc
Bóng tối khiến ánh
sáng thêm leo lét
Bóng tố bao trùm,
đậm đặc mênh mông
Ánh sáng nhỏ nhoi,
mong manh đến tội nghiệp
e) Nghệ thuật nổi bật
3. Kết luận
NỘI DUNG
Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” thể hiện niềm cảm thương chân thành của Thạch Lam đối với những kiếp sống nghèo khổ, chìm khuất trong mỏi mòn, tăm tối, quẩn quanh nơi phố huyện trước Cách mạng tháng 8 và sự trân trọng những mong ước bé nhỏ, bình dị mà tha thiết của họ.
NGHỆ THUẬT
- Cốt truyện đơn giản.
- Bút pháp tương phản, đối lập.
- Miêu tả sinh động những biến đổi tinh tế của cảnh vật và tâm trạng của nhân vật.
- Ngôn ngữ, hình ảnh giàu ý nghĩa tượng trưng.
- Giọng điệu thủ thỉ thấm đượm chất thơ, chất trữ tình sâu lắng.