CHỦ ĐỀ VII
CUỘC SỐNG QUANH TA
TIẾT 73: THÁCH THỨC CỦA THIÊN NHIÊN

1. Tác động của biến đổi khí hậu

Núi lửa phun trào

Lũ lụt

Hạn hán

Băng tan

Nguyên nhân tự nhiên:
Theo
em,
lạitráixảy
- Sự thay
đổi rất
nhỏ tại
của sao
quỹ đạo
đất, ra
dẫn đến thay đổi về phân bố bức xạ mặt trời
lên bềnhững
mặt trái đất.
hiện tượng như vậy?
- Núi lửa phun trào: khi núi lửa phun trào sẽ giải phóng một lượng khí nhà kính khổng
lồ, có thể ảnh hướng lớn trong một khu vực nhất định và góp phần gây ra hiện tượng ấm
lên toàn cầu. 
- Băng tan: băng ở Nam Cực và Bắc Cực tan làm lộ ra lớp băng CO2 vĩnh cửu, giải
phóng một lượng lớn khí này, góp phần gây hiệu ứng nhà kính.
Nguyên nhân nhân tạo:
- Các hoạt động đốt cháy nhiên liệu hóa thạch như dầu, khí đốt, than đá cùng các loại
khí thải khác phát sinh trong quá trình sản xuất của con người.
- Phá rừng khí một diện tích lớn cây xanh mất đi, giảm khả năng để điều hòa lượng khí
CO2.

Làm nhiệt độ trái đất tăng lên
ảnh
NhiệtChúng
độ trái đất
tănghưởng
là mối đeđến
dọa cuộc
sức khỏe, gây tác động mạnh mẽ tới con người, nhất tới
trẻ em,
người
lớn người
tuổi, cácnhư
cộng thế
đồngnào?
nghèo đói, dân tộc thiểu số. Biến đổi khí hậu gây ra
sống
con
sóng nhiệt, khiến nhiệt độ tại một khu vực rất cao trong thời gian dài, làm con người kiệt quệ,
căng thẳng, sức khỏe suy yếu, dễ mắc các bệnh khác. 
Làm tăng tần suất thiên tai
Biến đổi khí hậu khiến những cơn bão, lụt, hạn hán, động đất, sóng thần, cháy rừng diễn ra
thường xuyên hơn, gây thiệt hại lớn về người và của cải. Trong những năm vừa rồi, Việt Nam
chúng ta cũng đã phải hứng chịu hậu quả nặng nề từu rất nhiều cơn bão, lũ với tần suất ngày
một nhiều hơn. Đặc biệt xuất hiện một số hình thái thiên tai mới như băng giá, sương muối.
Giảm quỹ đất có thể sinh sống của con người
Băng tân gây nước biển dâng cao, làm mất đi lượng lớn diện tích đất ven biển. Bão, lũ gia
tăng sẽ làm tăng hiện tượng xói mòn, rửa trôi, sạt lở bờ sông, bờ biển gây ảnh hưởng nghiêm
trọng tới tài nguyên đất. Hiện tượng hạn hán thì gây sẽ dẫn tới hoang mạc hóa. Các nhân tố
trên đều làm giảm quỹ đất.

Làm giảm tăng trưởng kinh tế
Nước biển dây làm giảm diện tích đất canh tác nông nghiệp, ảnh hưởng đến kinh tế ven
biển. Thiên tai làm sản xuất đình đốn, gây thiệt hại về cơ sở vật chất, hủy hoại mùa màng.
Thời tiết khắc nghiệt làm giảm năng suất lao động của con người. Áp lực về giảm phát
thải khí nhà kính khiến nhiều ngành công nghiệp nặng phải cắt gỉam sản lượng. Các lí do
trên tổng hợp lại, đã và đang gây áp lực vô cùng lớn lên nền kinh tế toàn cầu.
Gia tăng dịch bệnh
Việc khí hậu trở lên khắc nghiệt vô hình chung làm phát sinh nhiều loại dịch bệnh, virus,
nguy hại đối với cả con người và động vật. Cộng hưởng với các yếu tố như suy giảm
miễn dịch, thiên tai, nghèo đói, dịch bệnh thực sự trở thành cơn ác mộng đối với loài
người, đặc biệt là các quốc gia kém phát triển.

Nếu chúng ta không thay đổi cách sống và có những hành động
Nếu chúng ta không ngăn chặn được
thiết thực để bảo vệ môi trường thì Trái Đất sẽ bị tàn phá nặng nề.
hiện tượng này thì điều gì sẽ xảy ra?

1. Tác động của biến đổi khí hậu

Con người đang đối mặt với những vấn đề của môi trường do ảnh hưởng của
biến đổi khí hậu. Nếu chúng ta không thay đổi cách sống và có những hành
động thiết thực để bảo vệ môi trường thì Trái Đất sẽ bị tàn phá nặng nề.

2. Thiên tai và dấu hiệu của thiên tai

Sạt lở đất
Xác định các hiện
tượng thiên tai

Bão

Ngập lụt

Các dấu hiệu nhận biết: 
Sạt lở: Cần quan sát những thay đổi xảy ra xung quanh khu vực sinh sống như các rãnh thoát
nước mưa trên các sườn dốc (đặc biệt là những nơi mà dòng nước chảy tụ lại), xuất hiện dấu
vết sạt lở, cây bị sạp… Cửa hoặc cửa sổ bị kẹt, không thể mở ra. Vết nứt mới xuất hiện trên
tường, trần, gạch, hoặc nền. Bức tường ngoài, lề đường hoặc cầu thang không nguyên dạng.
Xuất hiện các vết nứt mở rộng trên mặt đất hoặc trên lối đi. Vỡ mạch nước ngầm. Mặt đất
có hiện tượng phồng rộp, đường bấp bênh. Nước phun ra từ mặt đất tại nhiều vị trí mới. Hàng
rào, tường chắn, cột điện, cây cối bị nghiêng hoặc di chuyển.
Chú ý sự thay đổi của dòng nước. Nếu nước đang từ trong chuyển sang đục thì đây cũng là một
dấu hiệu cho thấy sắp có sạt lở đất.
Khi bắt đầu nghe thấy tiếng rơi của đất đá và âm lượng tăng dần, mặt đất bắt đầu dịch chuyển
xuống theo chiều dốc, các lớp đất thụt xuống, những âm thanh lạ, như tiếng cây gãy hoặc tảng
đá va chạm với nhau tức là sạt lở đất sắp xảy ra và việc cần làm là nhanh chóng di dời khỏi khu
vực nguy hiểm và thông báo cho chính quyền địa phương và hàng xóm để có thể được hỗ trợ
kịp thời.

Lũ quét: Lũ quét thường xảy ra khi có lượng mưa lớn và kéo dài ở lưu vực các sông suối nhỏ
miền núi, có độ dốc lớn, mặt lưu vực bị phong hoá mạnh, kết cấu kém. Lũ quét thường xảy
ra trong thời gian ngắn (3-6h), vào ban đêm và sáng sớm, trong các tháng mùa lũ. Hiện nay
chưa có khả năng dự báo được lũ quét.
Bão: bão qua một số dấu hiệu như sau: trong những ngày đẹp trời, êm gió đi biển mà thấy
những đợt sóng lừng từng đợt lên xuống đều đặn với một tần số chỉ bằng một nửa tần số sóng
thường, tròn đầu, cự ly giữa hai đỉnh sóng rất dài (từ 200 – 300 m) có vẻ hiền lành, im lặng, thứ
tự nhịp nhàng thì cần đề phòng cẩn thận, theo dõi tình hình thời tiết liên tục vì có thể đó là một
trong những dấu hiệu có cơn bão sắp tới (vì bình thường sóng thường có đầu nhọn, bước sóng
ngắn khoảng 50

Cách ứng phó trước, trong và sau thiên tai

Trước thiên tai, lập kế hoạch
Trước tiên, cần phải quan sát xung quanh. Bạn có ở trong tâm bão không? Bạn
có ở trong vùng ngập lụt không? Bạn có ở trong vùng có động đất không? Hãy
học cách ứng phó với từng loại thảm họa khác nhau, bạn sẽ cần làm gì trong
từng trường hợp trên.
Tìm các tuyến đường di tản khẩn cấp và thảo luận với người thân. Chọn ra con
đường tốt nhất để rời khỏi nhà và con đường tốt nhất để thoát  khỏi  thiên tai
trong khu vực bạn sinh sống.
Nếu nhà bạn không thể làm địa điểm tập hợp người thân, hãy chuyển điểm tập
hợp sang chỗ khác ở gần nhà hoặc trong khu vực bạn sống (ví dụ như quán cà
phê hay nhà văn hóa). Nếu ngay cả việc này cũng không thực hiện được, hãy
nghiên cứu kế hoạch di tản đến các khu vực khác.

Chuẩn bị trong thiên tai
Hội chữ thập đỏ khuyến cáo mỗi gia đình nên chuẩn bị 6 thứ sau tại nhà:
•Nước: Chuẩn bị 3,7 lít nước cho môt người/ngày. Mỗi người hãy dùng ít nhất một nửa lượng nước đó
để uống, nửa còn lại dùng để nấu ăn và vệ sinh.
•Thực phẩm: Hãy chọn những thứ gọn nhẹ, ít hư hỏng và không cần giữ lạnh hay chế biến. Có thể chọn
đồ hộp ăn liền, trái cây, rau; nước ép đóng hộp; các món thiết yếu (muối, đường, tiêu ớt, gia vị); các
thực phẩm năng lượng cao; vitamin; thực phẩm cho trẻ nhỏ, thực phẩm ăn liền. Hãy dự trữ các món
bạn thích ăn. Thức ăn vừa miệng có thể khiến bạn thoải mái hơn khi khó khăn. Nếu bạn phải hâm nóng
đồ ăn, hãy trữ sẵn cồn khô.
•Hộp sơ cứu: Đảm bảo ở nhà và trong mỗi xe đều có hộp sơ cứu. Bạn nên trữ các loại thuốc không cần
kê đơn như thuốc giảm đau, tiêu chảy, khó tiêu, ói, và táo bón.
•Trang phục thiết yếu nhất: Bạn nên chuẩn bị sẵn một thùng nhỏ chứa ít nhất 1 bộ quần áo và 1 đôi dép
cho mỗi người trong nhà. Chăn giữ ấm cũng rất cần thiết, nhất trong trường hợp có trẻ nhỏ.
•Dụng cụ và vật dụng khẩn cấp: Không bao giờ là thừa khi bộ tiếp liệu của bạn có một ít giấy vệ sinh,
xà phòng, vài chiếc chén giấy và muỗng đũa sử dụng một lần.

Sau thiên tai
• Chỉ quay về nhà khi chính quyền công bố khu vực nhà bạn đã an toàn;
• Trước khi bước vào nhà, hãy chú ý kiểm tra xung quanh các dây điện bị đứt, dây gas bị rò rỉ, hư
hỏng hoặc những thiệt hại khác để tránh tình huống bị giật điện, rơi đồ vào người;
• Một phần căn nhà của bạn có thể bị hư hỏng hay sụp đổ. Hãy cẩn thận khi bước vào nhà. Kiểm tra
xem mái hiên có vững không;
• Cảnh giác với các loài vật hoang, đặc biệt là rắn độc có thể chui vào nhà bạn theo dòng lũ;
• Nếu ngửi thấy mùi gas hay nghe tiếng xì, rời khỏi nhà ngay lập tức và báo cảnh sát chữa cháy;
• Nếu dây điện bị rớt xuống bên ngoài nhà, tuyệt đối không đứng trong vùng nước hay trong chỗ bị
ngập;
• Giữ trẻ em và vật nuôi khỏi khu vực nguy hiểm và vùng ngập nước;
• Những vật liệu như sản phẩm lau chùi, sơn, pin, nhiên liệu bẩn và thùng chứa nhiên liệu bị vỡ là
những thứ nguy hiểm. Hãy liên hệ với chính quyền địa phương để được hỗ trợ xử lý nhằm phòng
tránh nguy hiểm;
• Hãy mặc đồ bảo hộ trong khi lau dọn, bao gồm găng tay cao su và ủng cao su. Bạn cần đảm bảo
thực phẩm và nước uống của bạn an toàn để sử dụng. Vứt bỏ những thứ đã từng tiếp xúc với nước
lũ, bao gồm đồ ăn hộp, chai nước, bộ muỗng đũa nhựa và núm vú cao su của em bé. Vứt bỏ mọi
thứ khi không thể chắc chắn chúng an toàn.

2. Thiên tai và dấu hiệu của thiên tai
Trong những năm gần đây, con người phải đối mặt với thiên tai – hiện tượng nhiên
bất thường – có thể gây nên những thiệt hại về người, tài sản, điều kiện sống và các
hoạt động kinh tế – xã hội.
=> Chính vì vậy, việc nhận biết được các dấu hiệu của thiên tai và học cách ứng phó
với các hiện tượng này là yêu cầu cấp bách đối với tất cả chúng ta.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Các nhóm chuẩn bị trình diễn trang phục tái chế