1

CHỦ ĐỀ 1:
MÁY TÍNH VÀ XÃ HỘI
TRI THỨC
BÀI 1:
HỆ ĐIỀU HÀNH

Đào Ngọc Cường

5/6/2023

Khi chưa có hệ điều hành, con người phải can
thiệp vào hầu hết quá trình hoạt động của máy
tính nên hiệu quả khai thác sử dụng máy tính
rất thấp. Sự ra đời của hệ điều hành đã giúp
khắc phục được tình trạng đó. Việc sử dụng
máy tính về cơ bản được thực hiện thông qua
hệ điều hành. Em hãy chỉ ra một số công việc
mà hệ điều hành thực hiện?

2

HOẠT ĐỘNG 1

Tìm hiểu các chức năng của hệ
điều hành

Hệ điều hành của các loại máy tính nói chung có năm nhóm chức năng
sau: 
- Quản lí thiết bị (CPU, bộ nhớ hay thiết bị ngoại vi). 
- Quản lí việc lưu trữ dữ liệu (quản lí tập và thư mục).
- Tổ chức thực hiện các chương trình, điều phối tài nguyên cho các tiến
trình xử lí trên máy tính. Nói cách khác, hệ điều hành là môi trường để
chạy các ứng dụng
- Cung cấp môi trường giao tiếp với người sử dụng.
- Cung cấp một số tiện ích giúp nâng cao hiệu quả sử dụng máy tính như
định dạng đĩa, nén tệp, kiểm tra lỗi đĩa cứng, cấu hình kết nối mạng..... 

Theo em, nhóm chức năng nào
thể hiện rõ nhất đặc thù của hệ
điều hành máy tính cá nhân?

1. LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA HỆ ĐIỀU HÀNH MÁY
TÍNH CÁ NHÂN
a) Hệ điều hành windows: Windows đã trải qua nhiều phiên bản:
+ Phiên bản 1 của Windows phát hành vào năm 1985 với giao diện đồ hoạ.

Windows 1.0

5

- Phát hành năm 1990
- Có khả năng đa nhiệm,
cho phép chạy nhiều
chương trình đồng thời,
giúp nâng cao hiệu quả
máy tính.
- Chức năng kéo thả tiện lợi
bắt đầu có từ phiên bản
3.1.
- Các tính năng làm việc với
mạng bắt đầu có từ phiên
bản 3.11.

Windows 3.0

6

- Nhiều tính năng cơ bản của
hệ điều hành mới được tích
hợp trực tiếp vào Windows.
- Có giao diện đẹp, giao tiếp
tiện lợi.
- Có bảng chọn Start, thanh
trạng thái Taskbar và biểu
tượng shortcut.
- Cơ chế plug & play lần đầu
tiên được sử dụng.

Windows 95

7

Windows XP
- Phát hành năm 2001
- Có nhiều cải tiến đáng kể về
giao diện và hiệu suất làm
việc với một nâng cấp quan
trọng để chạy trên các bộ xử
lí tiền tiến thế hệ 64 bit.
=> Đây là một trong các phiên
bản hệ điều hành thành công
nhất của Microsoft với số
người sử dụng rất lớn.
8

Windows 7

5/6/2023

9

5/6/2023

10

5/6/2023

11

5/6/2023

12

- Các phiên bản Windows 7 (2009), Windows 8 (2012) Windows
10 (2015) và Windows 11 (2021) là một thế hệ mới với những
thay đổi lớn so với Windows XP về độ an toàn, ổn định và hiệu
quả sử dụng tài nguyên.
- Chúng dễ dùng hơn và hầu như không còn lỗi bất thường như
các phiên bản trước.
=> Windows gần như thống trị thị trường hệ điều hành máy
tính cá nhân. Một thống kê vào năm 2018 cho thấy hơn 86%
người dùng máy tính sử dụng Windows.
13

b) Hệ điều hành Linux và các phiên bản
• LINUX có nguồn gốc từ hệ điều hành UNIX – một hệ điều hành đa
nhiệm (có thể chạy đồng thời nhiều chương trình) và đa người dùng
(nhiều người có thể làm việc đồng thời, được phát triển từ 1969).
• Hệ điều hành LINUX do Linus Torvalds viết vào năm 1991.
• Phiên bản LINUX 1.0 được công bố chính thức năm 1994 dưới dạng
mã nguồn mở cho phép bất cứ ai cũng có thể sử dụng và phát triển
thêm.
5/6/2023

14

• LINUX không chỉ dùng cho máy tính cá nhân mà còn dùng
cho cả máy chủ và các thiết bị nhúng – các thiết bị có phần
mềm được tích hợp vào phần cứng và được thiết kế riêng như
ti vi, xe ô tô tự lái.....
• Đối với máy tính cá nhân, đã có nhiều biến thể khác nhau ra
đời từ LINUX như:

5/6/2023

15

- Viết năm 1994 và phát
hành rộng rãi năm 1999

5/6/2023

16

Suse (1996)

SUSE Geeko official plush toy
5/6/2023

17

(2004)

Giao diện Ubuntu 22.04 (Jammy Jellyfish)
5/6/2023

18

Màn hình chính của
Android 13

5/6/2023

19

Kết luận
+ Các hệ điều hành máy tính cá nhân phát triển theo hướng
ngày càng dễ sử dụng, thể hiện ở các điểm sau:
● Giao diện thân thiện, từ giao diện dòng lệnh chuyển sang
giao diện đồ hoạ và tích hợp với nhận dạng tiếng nói.
● Khả năng nhận biết các thiết bị ngoại vi với cơ chế plug &
play giúp người sử dụng không cần quan tâm tới trình điều
khiển của thiết bị ngoại vi.
5/6/2023

20

Kết luận
+ Các hệ điều hành thông dụng nhất trên máy tính cá nhân là
MacOS trên dòng máy MAC và Windows trên dòng máy PC.
Đặc biệt Linux và các biến thể của nó như RedHat, Suse hay
Ubuntu là hệ điều hành nguồn mở mang đến cho người dùng
các hệ điều hành mạnh mẽ, tin cậy và chi phí thấp

5/6/2023

21

HOẠT ĐỘNG 2

Một số đặc điểm của hệ điều hành cho
thiết bị di động

Điện thoại thông minh, máy tính bảng (gọi chung
là thiết bị di động) thực chất là các máy tính cá
nhân. Sự khác nhau giữa hệ điều hành cho thiết
bị di động và hệ điều hành của máy tính có nguồn
gốc từ sự khác biệt về tính năng, tác dụng của hai
loại thiết bị này. Hãy cùng thảo luận để chỉ ra
những điểm khác nhau đó?
22

2. HỆ ĐIỀU HÀNH CHO THIẾT BỊ DI ĐỘNG

Đến quý 1 năm 2018, thị phần Android là 85.9%, 14.1% còn lại là iOS.

HỆ ĐIỀU HÀNH IOS

iOS 11 trên iPhone 7
Plus

iOS 14

iOS 15 chạy trên iPhone 12 Pro

iOS 16

HỆ ĐIỀU HÀNH ANDROID

Android 10 trên Google Pixel

Android 11

• Ra đời sau máy tính nhưng điện thoại thông minh và máy tính
bảng được phổ cập nhanh, thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình tin học
hóa xã hội.

5/6/2023

26

• Điện thoại thông minh:
dùng để nghe, gọi

định vị

5/6/2023

chụp ảnh, quay phim

ghi nhận tình trạng sức khoẻ

27

• Do tính di động mà hệ điều hành cho thiết bị di động chú
trọng đến khả năng:
kết nối mạng không dây
như wifi

5/6/2023

Internet di động
(dịch vụ 3G, 4G, 5G,...)

28

Kết nối bluetooth
giao tiếp gần NFC

5/6/2023

29

• Các thiết bị di động phần lớn nhỏ, gọn và giao tiếp phổ biến
nhờ các thao tác vuốt, chạm, lắc..... Chúng thường được trang
bị màn hình cảm ứng, bàn phím ảo và nhiều cảm biến để tạo
các giao tiếp hay ứng dụng độc đáo.

5/6/2023

30

5/6/2023

31

• Có nhiều hệ điều hành
cho các thiết bị di
động nhưng phổ biến
hơn cả là iOS của
Apple
dùng
cho
iPhone,
iPad
và
Android của Google
dùng cho hầu hết các
dòng điện thoại khác.
5/6/2023

32

Ghi nhớ
Một số khác biệt của hệ điều hành cho thiết bị di động so với
hệ điều hành cho máy cá nhân
● Giao diện đặc biệt thân thiện nhờ nhận dạng hành vi của
người dùng thông qua các cảm biến.
● Dễ dàng kết nối mạng di động
● Nhiều tiền ích hỗ trợ cá nhân.
Hai hệ điều hành phổ biến cho thiết bị di động là IOS của
Apple và Android của Google.
33

HOẠT ĐỘNG 3

Có hay không trường
hợp phần mềm chạy
trên một thiết bị không
có hệ điều hành?

5/6/2023

Vai trò của hệ điều hành

Khi nào cần phải
có hệ điều hành?

34

3. QUAN HỆ GIỮA HỆ ĐIỀU HÀNH, PHẦN CỨNG VÀ
PHẦN MỀM ỨNG DỤNG
- Hệ điều hành cung cấp các dịch vụ điều khiển máy tính để
thực hiện các công việc cơ bản mà nhiều chương trình ứng
dụng cần đến.

35

+ Ví dụ: hệ điều hành có các
dịch vụ tìm kiếm tệp trong
bộ nhớ ngoài, mở tệp, ghi dữ
liệu vào tệp và đóng tệp. Các
ứng dụng muốn ghi dữ liệu
vào tệp không tự điều khiển
máy tính làm những công
việc trên mà chỉ gọi các dịch
vụ do hệ điều hành cung cấp
để thực hiện
36

- Phần cứng là thiết bị xử lí thông
tin, hệ điều hành là môi trường trung
gian giúp phần mềm ứng dụng khai
thác phần cứng.
- Quan hệ giữa hệ điều hành, phần
cứng và phần mềm ứng dụng được
minh họa trong Hình 1.4

Người dùng

Phần mềm ứng dụng
Hệ điều hành
Phần cứng (CPU, bộ
nhớ, thiết bị vào/ra)
37

Ghi nhớ
Hệ điều hành là môi trường để phần mềm ứng dụng khai
thác hiệu quả phần cứng

38

Câu 1. Em hiểu thế nào về tính thân thiện của hệ điều hành?
Câu 2. Hệ điều hành cung cấp môi trường giao tiếp với
người sử dụng như thế nào? Môi trường giao tiếp đó thể
hiện như thế nào trên hệ điều hành Windows?

Câu 1. Em hãy tìm hiểu xem ngoài máy tính còn có thiết bị
điện gia dụng nào sử dụng hệ điều hành không
Câu 2. Thực ra, Linux là hệ điều hành có nguồn gốc từ hệ điều
hành Unix. Hãy tìm hiểu lịch sử của hệ điều hành Linux để biết
thêm về hệ điều hành Unix

5/6/2023

40

41

THANH YOU

5/6/2023