KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Một bộ tai nghe có gắn micro sử dụng cho máy tính là loại thiết bị
gì?
A. Thiết bị vào.
B. Thiết bị ra.
C. Thiết bị vừa vào vừa ra.
D. Không phải thiết bị vào – ra.

d)  b)  c)  a)

2. Thao tác nào sau đây tắt máy tính một cách an
toàn?
A. Sử dụng nút lệnh Restart của Windows.
B. Sử dụng nút lệnh Shut down của Windows.
C. Nhấn giữ công tắc nguồn vài giây.
D. Rút dây nguồn khỏi ổ cắm.

3. Em hãy cho biết máy ảnh nhập dữ liệu dạng nào vào máy tính?
A. Con số.
C. Hình ảnh.

B. Văn bản.
D. Âm thanh.

4. Thiết bị nào chuyển dữ liệu âm thanh từ máy tính ra ngoài?
A. Máy ảnh.

B. Micro.

C. Màn hình.

D. Loa.

KHỞI ĐỘNG

Phần cứng

Phần mềm

 Nếu không có phần mềm thì máy tính có hoạt động được không?
 Phần mềm nào phải cài đặt trước vào máy tính?

KHỞI ĐỘNG
 Nếu không có phần mềm thì máy tính không hoạt
động được.
 Hệ điều hành và phần mềm ứng dụng phải cài đặt
trước vào máy tính để máy tính có thể hoạt động
được.
 Hệ điều hành quản lí, điều khiển các hoạt động của
máy tính hoặc điện thoại thông minh nên cần được
cài đặt vào trước.

CHỦ ĐỀ 1: BÀI 2:
HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC PHẦN MỀM
ỨNG DỤNG

Hoạt động 1 Điều hành

Trong dự án Sổ lưu niệm, bạn An đóng vai trò trưởng nhóm.
Em hãy chọn ba công việc thể hiện chức năng điều hành nhóm
của bạn An trong những công việc sau đây:
a) Mô tả nội dung sổ lưu niệm bằng phần mềm sơ đồ tư duy.
b) Quản lí công việc của cả nhóm, theo dõi thời gian thực
hiện.
c) Định dạng và sắp xếp các đoạn văn bản trong sổ lưu
niệm.
d) Phân công nhiệm vụ và kết nối các hoạt động của các
thành viên.

1. Hệ điều hành
 Đọc thông tin trong SGK – tr.12, 13 và trả lời câu hỏi:
 Hệ điều hành là gì?
 Các thiết bị phần cứng và phần mềm hoạt động như thế nào
dưới sự điều khiển của hệ điều hành?
 Hệ điều hành có những chức năng gì?
 Hãy kể tên những hệ điều hành mà em biết dành cho máy
tính hoặc điện thoại thông minh.

 Khái niệm: Hệ điều hành là chương trình máy tính có nhiệm vụ
trực tiếp quản lí, điều khiển toàn bộ hoạt động của máy tính và
đóng vai trò cầu nối trung gian trao đổi giữa người dùng và máy
tính.
 Các thiết bị phần cứng và phần mềm được kết nối với nhau, phối
hợp hoạt động trong cùng một hệ thống thống nhất dưới sự
quản lí của hệ điều hành.

 Chức năng của hệ điều hành:

Quản lí, điều khiển các
thiết bị phần cứng

Quản lí, điều khiển các
tiến trình, cấp phát, thu

Tổ chức lưu trữ, quản lí dữ
liệu trong máy tính.

hồi tài nguyên

Quản lí tài khoản người
dùng tạo môi trường trao đổi
thông tin

LUYỆN TẬP
Bài tập 1. Hệ điều hành có những chức năng nào sau đây?
A. Quản lí, điều khiển và cung cấp thông tin thiết bị phần cứng
máy tính.
B. Tổ chức, lưu trữ, quản lí dữ liệu trên ổ đĩa.
C. Quản lí, điều khiển các chương trình đang chạy trên máy tính.
D. Tạo và chỉnh sửa nội dung tệp văn bản.

 Các hệ điều hành thông dụng:
 Hệ điều hành Windows, Linux,
MacOS,… dành cho máy tính
để bàn, máy tính xách tay.
 Hệ điều hành iOS, Android,…
dành cho điện thoại thông minh.

 Các loại máy tính cần phải cài đặt hệ điều
hành thì mới sử dụng được.
 Hệ điều hành phải được cài đặt trước,
sau đó mới có thể cài đặt và chạy các
phần mềm máy tính khác.

Lưu ý

Thảo luận nhóm
Nhóm 1: Quan sát ví dụ 1, hình 2:
Hình 2 cho biết máy tính gồm
những thiết bị gì? Phần mềm nào
cung cấp thông tin này cho người
dùng? Ví dụ 1 thể hiện chức năng
nào của hệ điều hành?

Thảo luận nhóm
Nhóm 2: Quan sát ví dụ 2, hình 3:
Làm thế nào để ngắt nguồn điện với máy tính? Em có cần tác động
trực tiếp với nút nguồn hay chỉ cần điều khiển thông qua hệ điều
hành? Ví dụ 2 thể hiện chức năng nào của hệ điều hành?

Thảo luận nhóm
Nhóm 3: Quan sát ví dụ 3, hình 4:
Hình 4 cho biết có những phần mềm
nào đang chạy trên máy tính? Phần
mềm nào cung cấp những thông tin
này? Làm thế nào để đóng một tiến
trình đang chạy? Ví dụ 3 thể hiện
chức năng nào của hệ điều hành?

Thảo luận nhóm
Nhóm 4: Đọc ví dụ 4:
Máy tính ở phòng thực hành tin học có nhiều người dùng. Theo
em, mỗi học sinh nên hay không nên sử dụng tài khoản riêng để
học tập trên máy tính ở phòng thực hành tin học? Tại sao? Ví dụ 4
thể hiện chức năng nào của hệ điều hành?

Nhóm 5: Quan sát ví dụ 5, hình 5:
Hình 5 cho biết có những thư mục, tệp nào trên ổ đĩa D? Phần
mềm nào cung cấp những thông tin này? File Explorer là một
thành phần của phần mềm nào? Ví dụ 5 thể hiện chức năng nào
của hệ điều hành?

Nhóm 1:
 Hình 2 cho biết máy tính có thẻ nhớ, các
ổ đĩa, màn hình, máy in, bộ xử lí.
→ Chức năng: Hệ điều hành quản lí phần
cứng, cung cấp giao diện trao đổi thông tin
giữa người dùng và máy tính.

Nhóm 2:
 Để ngắt nguồn điện với máy tính sử dụng nút Shut down.
 Để ngắt kết nối thẻ nhớ, sử dụng tính năng Safely Remove Hardware
and Eject Media.
 Không cần tác động trực tiếp với nút nguồn (hay thẻ nhớ) mà chỉ cần
điều khiển thông qua hệ điều hành.
→ Chức năng: Hệ điều hành điều khiển các thiết bị phần cứng hoạt động
nhịp nhàng, hiệu quả.

Nhóm 3:
 Các phần mềm đang chạy là: Foxit Reader 9.7, Google Chrome,
Microsoft Managerment Console, Microsoft Word, Paint, Snagit Editor,
Task Manager, Viber, Windows Explorer.
 Cửa sổ quản lí tiến trình cung cấp những thông tin này.
 Để đóng một tiến trình đang chạy bằng cách chọn tiến trình và nháy
chuột vào nút End task.
→ Chức năng: Hệ điều hành quản lí, điều khiển các phần mềm đang chạy
trên máy tính.

Nhóm 4:
 Mỗi học sinh nên sử dụng tài khoản riêng để học tập trên máy
tính ở phòng thực hành vì khi đăng nhập vào tài khoản, người
dùng sẽ được cung cấp môi trường làm việc riêng theo quyền
người dùng.
→ Chức năng: Hệ điều hành quản lí tài khoản người dùng, cung
cấp môi trường làm việc (hay trao đổi thông tin) cho người dùng.

Nhóm 5:
 Những tệp, thư mực trên ổ đĩa D:
+ Thư mục: Thu vien lop em, Do dung hoc tap, Sach giao khoa, Vo
viet.
+ Tệp: Tin hoc 7, Toan 7.
 Phần mềm File Explorer cung cấp những thông tin này.
 File Explorer là một ứng dụng của hệ điều hành Windows.
→ Chức năng: Hệ điều hành lưu trữ, quản lí dữ liệu trong máy tính.

Ghi nhớ
Hệ điều hành là phần mềm hệ thống, điều
khiển và quản lí mọi hoạt động của máy
tính; cung cấp, quản lí môi trường chạy các
phần mềm ứng dụng, trao đổi thông tin giữa
người dùng và máy tính; tổ chức lưu trữ và
quản lí dữ liệu trong máy tính.

2. PHẦN MỀM ỨNG DỤNG
Hoạt động 2

Loại tệp và phần mở
rộng

Em hãy ghép mỗi loại tệp ở cột bên trái với một phần mở rộng tệp phù hợp ở cột bên phải.

2. Phần mềm ứng dụng

 Đọc thông tin đoạn 1 SGK – tr.14 và trả lời câu hỏi:
Phần mềm ứng dụng là gì? Em đã
sử dụng phần mềm ứng dụng nào?
Phần mềm đó giúp em xử lí công
việc gì trên máy tính? Tại sao cần có
phần mềm ứng dụng.

 Phần mềm ứng dụng là những chương trình máy tính, cung cấp
công cụ để hỗ trợ con người xử lí công việc cụ thể trên máy tính.

Soạn thảo văn bản

Tạo bài trình chiếu

Cần có phần mềm ứng dụng để đáp ứng nhu cầu đa dạng
của người dùng.

Thảo luận nhóm
 Đọc thông tin, quan sát hình 6 và trả lời câu hỏi:
 Chương trình máy tính được lưu trữ dưới dạng nào và lưu trữ
ở đâu?
 Phần mềm nào trực tiếp quản lí, điều khiển phần cứng?
 Phần mềm nào cần phải chạy trên nền của hệ điều hành?
Phần mềm nào tương tác với thiết bị phần cứng thông qua hệ
điều hành?

Phân biệt hệ điều hành và phần mềm
ứng dụng:
 Hệ điều hành kết nối, quản lí và trực
tiếp điều khiển các thiết bị phần cứng.
 Phần mềm ứng dụng chạy trên nền của
hệ điều hành, tương tác với thiết bị
phần cứng thông qua hệ điều hành.

Bài tập 1. Chỉ ra hệ điều hành, phần mềm ứng dụng trong các
phần mềm dưới đây:
A. Windows 10

B. iMindmap

C. Linux

D. MS Powerpoint

E. iOS

G. MS Word

H. Scratch

I. Zalo

- Hệ điều hành: Windows 10, Linux, iOS.
- Phần mềm ứng dụng: iMindmap, MS Powerpoint, MS Word,
Scratch, Zalo.

Bài tập 2. Đặc điểm nào dưới đây thuộc về hệ điều hành, thuộc
về phần mềm ứng dụng?
A. Phải cài đặt thì máy tính mới

C. Trực tiếp quản lí, điều

có thể hoạt động được.

khiển thiết bị phần cứng.

B. Cài đặt và máy tính khi có nhu

D. Tương tác với phần cứng

cầu sử dụng.

thông qua hệ điều hành.

Bài tập 2. Đặc điểm nào dưới đây thuộc về hệ điều hành, thuộc
về phần mềm ứng dụng?
E. Tạo môi trường để chạy

H. Tự động chạy khi bật máy.

phần mềm ứng dụng.

I. Khởi động theo lệnh

G. Chạy trong môi trường của hệ

K. Cung cấp công cụ hỗ trợ

điều hành.

người dùng thực hiện công
việc trên máy tính.

LUYỆN TẬP
Bài tập 1. Hệ điều hành có những chức năng nào sau đây?
A. Quản lí, điều khiển và cung cấp thông tin thiết bị phần cứng
máy tính.
B. Tổ chức, lưu trữ, quản lí dữ liệu trên ổ đĩa.
C. Quản lí, điều khiển các chương trình đang chạy trên máy tính.
D. Tạo và chỉnh sửa nội dung tệp văn bản.

2. Em hãy nêu các chức năng của hệ điều hành.
3. Phát biểu nào sau đây là sai?
A. Người sử dụng xử lí những yêu cầu cụ thể bằng phần
mềm ứng dụng.
B. Để phần mềm ứng dụng chạy được trên máy tính
phải có hệ điều hành.
C. Để máy tính hoạt động được phải có phần mềm ứng
dụng.

Bài tập 4. Phát biểu nào sau đây là sai?
A. Phần mềm ứng dụng được cài đặt sau khi máy tính đã
cài đặt hệ điều hành.
B. Hệ điều hành được tự động chạy khi bật máy tính.
C. Phần cứng máy tính có thể hoạt động được khi chưa
có hệ điều hành.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1

Ôn tập lại nội dung chính của

2

Bài đầy đủ bài tập trong sách

3

Chuẩn bị cho bài học mới bài 3:

bài học

bài tập

Thực hành thao tác với tệp và
thư mục

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý
LẮNG NGHE!