Tiết 47,48: Bài 35: HỆ NỘI TIẾT Ở NGƯỜI
I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
Quan sát hình và nêu vị trí, chức năng của các tuyến nội tiết trong cơ thể.
Từ đó cho biết hệ nội tiết là gì?
Tuyến tùng: Điều hoà chu kì
thức ngủ (melatonin)
Tuyến giáp:
– Điều hoà sinh trưởng, phát
triển (T3, T4)
– Tăng cường trao đổi chất,
sinh nhiệt (T3, T4).
– Điều hoà calcium máu
Tuyến cận giáp: Điều hoà
lượng calcium máu (PTH)
Tuyến ức: Kích thích sự phát
triển của các tế bào lympho T

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
Quan sát hình và nêu vị trí, chức năng của các tuyến nội tiết trong cơ thể.
Từ đó cho biết hệ nội tiết là gì?
Tuyến sinh dục nam: tinh hoàn
(testosterone)
Tuyến sinh dục nữ: buồng trứng
(estrogen, progesterone)
=> Hình thành đặc điểm sinh dục thứ
phát + Kích thích sinh trưởng, phát
triển + Điều hòa chu kỳ sinh dục
Vùng dưới đồi:
– Điều hoà hoạt động tuyến yên (CRH,
TRH, GnRH)
– Điều hoà áp suất thẩm thấu (ADH)
– Kích thích quá trình đẻ (oxytocin)

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
Quan sát hình và nêu vị trí, chức năng của các tuyến nội tiết trong cơ thể.
Từ đó cho biết hệ nội tiết là gì?
Tuyến yên:
– Kích thích sinh trưởng (GH)
– Điều hoà hình thành và tiết sữa
– Điều hoà hoạt động tuyến giáp
(TSH),
tuyến
thượng
thận
(ACTH), tuyến sinh dục (FSH,
LH)
Tuyến tụy: điều hòa đường huyết
Tuyến trên thận: Điều hòa HA, thể tích
máu (aldosterone), điều hóa trao đổi chất
và năng lượng (cortisol), chống stress
(adr và noradr, cortisol)

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT

Chức năng
Tuyến nội tiết
Vị trí
(tương ứng với từng sản phẩm)
Tuyến tùng
Nằm trong não - Điều hòa chu kì thức ngủ.
- Điều hòa hoạt động tuyến yên
Nằm ở não, gần
Vùng dưới đồi
- Điều hòa áp suất thẩm thấu
tuyến yên
- Kích thích quá trình đẻ
Tuyến yên

- Kích thích sự sinh trưởng.
- Điều hòa hình thành và tiết sữa .
Nằm trong nền sọ - Điều hòa hoạt động tuyến giáp
- Điều hòa hoạt động tuyến trên thận,
- Điều hòa hoạt động tuyến sinh dục.

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT

Tuyến nội tiết

Tuyến giáp

Vị trí

Chức năng
(tương ứng với từng sản phẩm)

- Điều hòa sinh trưởng, phát
Nằm ở cổ, trước triển; Tăng cường trao đổi chất,
thanh quản và phần sinh nhiệt.
trên của khí quản. - Điều hòa calcium và
phosphorus máu.

Nằm ở cổ, phía sau
Tuyến cận giáp
- Điều hòa lượng calcium máu.
tuyến giáp.
Nằm trong lồng ngực, Kích thích sự phát triển của các
Tuyến ức
phía sau xương ức.
tế bào limpho T

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT

Tuyến nội tiết

Vị trí

Chức năng
(tương ứng với từng sản phẩm)

Tuyến tụy

Nằm trong khoang
Điều hòa lượng đường
bụng, phía sau dạ
máu
dày.

Tuyến trên thận

- Điều hòa huyết áp, thể tích máu
Nằm ở cực trên của
- Điều hòa trao đổi chất, năng lượng
mỗi thận.
- Chống stress

Tuyến sinh dục

- Hình thành đặc điểm sinh dục thứ
- Ở nam: Tinh hoàn. cấp.
- Ở nữ: Buồng trứng. - Kích thích sinh trưởng, phát triển.
- Điều hòa chu kì sinh dục.

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT

- Tuyến tụy là một tuyến pha gồm cả tuyến nội tiết và tuyến
ngoại tiết.

- Phần ngoại tiết
của tuyến tụy tiết
enzyme và dịch
tiêu hoá đổ vào
ống tụy, ống tụy
dẫn dịch tiết đổ
vào đoạn đầu của
ruột non.

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT

- Phần nội tiết của
tuyến
tuỵ
tiết
hormone insulin và
glucagon. Đây là
hai hormone đóng
vai trò quan trọng
trong
điều
hòa
đường huyết.

I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
Chức năng của tuyến nội tiết: Tuyến nội tiết tiết hormone trực tiếp vào
máu thực hiện điều hoà các quá trình sinh lí của cơ thể

- Tính chất của hormone: Mỗi loại
hormone chỉ ảnh hưởng đến một
hoặc một số tế bào của cơ quan
xác định (gọi là cơ quan đích) do
các cơ quan đích chứa tế bào có
thụ thể tương ứng với hormone
Tuyến nội tiết và cơ quan đích

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

Đái tháo đường
(bất thường tuyến tụy)

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

Bướu cổ
(bất thường tuyến giáp)

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

Lùn hoặc khổng lồ
(bất thường tuyến yên)

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

Hội chứng Cushing
(Bất thường tuyến thượng thận)

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
Vô sinh
(Bất thường tuyến sinh dục)

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

Một số bệnh nội tiết thường gặp: Đái tháo
đường, bước cổ, lùn hoặc khổng lồ, hội sinh
cushing (hội chứng bất thường tuyến trên thận),
vô sinh (bất thường tuyến sinh dục)

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
Tên bệnh

Đái tháo đường

Nguyên nhân
Bất thường tuyến tụy (làm rối loạn
chuyển hóa đường làm cho lượng
đường trong máu cao, bị đào thải ra
ngoài qua đường nước tiểu)

Bướu cổ

Bất thường tuyến giáp (thiếu iodine
trong khẩu phần ăn làm tuyến giáp
sản xuất không đủ hormone
thyroxyl-> tăng cường hoạt động ->
phì đại tuyến)

Lùn hoặc khổng lồ

Bất thường tuyến yên (tiết quá ít
hoặc quá nhiều hormone sinh trưởng
GH)

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

- Để phòng bệnh về hệ nội tiết mỗi người cần thực hiện:

+ Khẩu phần ăn đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết.
+ Sử dụng đủ lượng muối iodine
+ Hạn chế chất béo, đường
+ Luyện tập thể thao thường xuyên
+ Đảm bảo giấc ngủ
+ Không sử dụng chất kích thích
+ Không tự ý dùng thuốc
+ Thường xuyên kiểm tra sức khoẻ.

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
Khẩu phần ăn thiếu iodine có thể dẫn đến hậu quả gì đối với sức khỏe
chúng ta?

- Nếu thiếu iodine ở phụ nữ mang thai sẽ dễ gây ra sảy
thai, thai chết lưu hoặc sinh non.
- Nếu thiếu iodine ở trẻ em sẽ gây bệnh bướu cổ, thiểu
năng tuyến giáp dẫn đến ảnh hưởng lớn đến sự phát triển
thể chất và trí tuệ của trẻ (trẻ chậm lớn, trí não kém phát
triển). Bướu cổ ở người lớn sẽ khiến hoạt động thần kinh
giảm sút, trí nhớ kém.

II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT

? So sánh nguyên nhân và biểu hiện của bệnh bướu cổ do thiếu iodine và bệnh
bướu cổ Basedow.
Tiêu chí
Nguyên
nhân

Bệnh bướu cổ

Bệnh Basedow

- Do chức năng tổng hợp hormone
tuyến giáp bị ức chế dẫn đến tuyến yên - Do tuyến giáp hoạt động quá
tiết hormone thúc đẩy tuyến giáp tăng mạnh (tiết nhiều hormone).
cường hoạt động gây phì đại tuyến.

- Xuất hiện bướu giáp; nhịp tim
- Có u ở phía trước cổ; có cảm giác tăng;
vướng cổ họng, đau cổ họng; khó người bệnh luôn trong trạng thái
Biểu hiện
nuốt; khó thở; mệt mỏi; thay đổi giọng hồi
nói;…
hộp, căng thẳng, mất ngủ; sút cân
nhanh;…