BÀI 6
HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG XUNG QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
Xem video và kết hợp với SGK cho biết: Chuyển động biểu kiến là gì? Hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh là gì?

- Chuyển động biểu kiến hàng năm của Mặt Trời là chuyển động không có thực của Mặt Trời.
- Khi góc nhập xạ bằng 90° (tia sáng mặt trời chiếu thẳng góc xuống mặt đất), lúc đó Mặt Trời lên thiên đỉnh.
I. Chuyển động biểu kiến hàng năm của Mặt Trời
Vùng nội chí tuyến có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm hai lần, ở hai chí tuyến chỉ có một lần. Khu vực ngoại chí tuyến không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh.
Quan sát hình 6.1: Hãy xác định khu vực nào trên Trái Đất có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm hai lần? Nơi nào chỉ một lần? Khu vực nào không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh?
II. Các mùa trong năm
Khái niệm:



Xem video: Mùa là gì? Chúng ta có mấy mùa? Nguyên nhân sinh ra mùa?
Mùa là một phần thời gian của năm, nhưng có đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu.
- Thời gian các mùa trong năm
+ Mùa xuân: từ 21/3 (xuân phân) đến 22/6 (hạ chí).
+ Mùa hạ: từ 22/6 (hạ chí) đến 23/9 (thu phân).
+ Mùa thu: từ 23/9 (thu phân) đến 22/12 (đông chí).
+ Mùa đông: từ 22/12 (đông chí) đến 21/3 (xuân phân).
- Nguyên nhân:
Do trục Trái Đất nghiêng không đổi phương khi chuyển động
III. Ngày, đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ
Trình bày nguyên nhân và hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ.
Khi chuyển động, do trục Trái đất nghiêng, nên tùy vị trí của Trái đất trên quỹ đạo mà ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ.
- Nguyên nhân:
- Mùa theo dương lịch và độ dài ngày, đêm ở hai bán cầu trái ngược nhau.
- Ở Xích đạo, quanh năm có thời gian ngày và đêm bằng nhau. Càng xa Xích đạo, thời gian ngày và đêm càng chênh lệch nhiều. Từ vòng cực về phía cực có hiện tượng ngày hoặc đêm dài suốt 24 giờ (ngày địa cực, đêm địa cực). Càng gần cực, số ngày, đêm đó càng tăng. Riêng ở hai cực có sáu tháng ngày, sáu tháng đêm.