Chào mừng các em học sinh

BÀI 5: HỆ QUẢ ĐỊA LÍ CÁC
CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

Hệ qủa địa lí của chuyển động tự quay quanh trục

2

Hệ quả địa lí do chuyển động quanh Mặt Trời

Hãy trình bày
đặc điểm chuyển
động tự quay
quanh trục của
trái đất?

-Trái Đất không ngừng tự quay quanh
một trục tưởng tượng.
- Trong quá trình tự quay, trục Trái Đất
luôn nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo
một góc 66 độ 33'.

1. Hệ quả địa lí của chuyển động tự quanh quanh trục
Tại sao bất kì một địa điểm nào trên
Trái Đất có lúc là ban ngày, có lúc lại là
ban đêm?
Tại sao trên Trái Đất ở cùng một thời
điểm, nhiều nơi là ban ngày, trong khi
nhiều nơi khác là ban đêm?
Trình bày sự luân phiên ngày đêm trên
Trái Đất?

a, Sự luân phiên ngày đêm
-Trái Đất hình cầu luôn được chiếu
sáng một nửa, sinh ra ngày đêm.

-Trái đất tự quay quanh trục mọi nơi lần lượt
được chiếu sáng gây ra hiện tượng ngày đêm
luân phiên

b. Giờ trên Trái Đất

Trái Đất có dạng hình cầu và tự quay quanh trục
từ tây sang đông
Cùng một thời điểm, ở các kinh tuyến khác nhau
sẽ nhìn thấy Mặt Trời ở độ cao khác nhau
Các địa điểm thuộc các kinh tuyến khác nhau sẽ
có giờ khác nhau, đó là giờ địa phương

Tìm hiểu sgk
em hãy cho biết
thế nào là giờ
địa phương?

Trái Đất được chia làm 24 múi giờ (khu vực giờ),
mỗi múi giờ rộng 15 độ kinh tuyến.
Các địa phương nằm trong cùng một múi sẽ thống
nhất một giờ, đó là giờ múi.
Giờ ở múi số 0 được lấy làm giờ quốc tế hay giờ GMT
(Greenwich Mean Time).
Việt Nam thuộc múi giờ số 7.

Trái đất được chia
làm bao nhiêu múi
giờ? Vì sao lại phân
chia như vậy? Việt
Nam ở múi giờ thứ
mấy?

► Trong thực tế, ranh giới các múi
giờ thường được quy định theo
đường biên giới quốc gia.
► Một số nước chia làm nhiều múi
giờ như: Liên bang Nga, Ca-na-đa,
Hoa Kỳ,...
Cách tính múi giờ:
- Lấy giờ hiện tại +7- múi giờ= cần tìm

→ Các múi giờ ở Ca-nađa
Một trận bóng đá diễn ra ở Đức thuộc múi giờ số 1 lúc 15h00 ngày
09/10/2022, hỏi người dân Việt Nam xem trực tiếp trận bóng ấy lúc mấy giờ,
ngày nào?
15+7-1=21. Vậy đáp án là: 21h00 ngày 09/10/2022.

Luyện tập
Câu 1: Khi ở múi giờ số 0 là 6h00 ngày 10/10/2022 thì ở múi giờ số 7 là mấy giờ,
ngày nào?
B B. 13h00 ngày 10/10/2022.
A. 11h00 ngày 10/10/2022.
C. 11h00 ngày 11/10/2022.
D. 13h00 ngày 09/10/2022.
Câu 2: Một trận bóng rổ diễn ra ở Niu-ooc thuộc múi giờ số 19 lúc 14h00 ngày
10/10/2022, hỏi người dân Việt Nam xem trực tiếp trận bóng ấy lúc mấy giờ, ngày
nào?
A. 14h00 ngày 09/10/2022.
B. 2h00 ngày 10/10/2022.
D D. 2h00 ngày 11/10/2022.
C. 14h00 ngày 11/10/2022.

2. Hệ quả địa lí chuyển động quanh Mặt Trời
Em hãy mô tả
chuyển động của
trái đất quanh
mặt trời
- Quỹ đạo hình elip
-Từ Tây sang Đông( ngược chiều kim
đồng hồ)
-Nghiêng 66độ 33' so với mặt phẳng
hoàng đạo và không đổi phương
- Thời gian hoàn thành là 365 ngày 6
giờ.

HOẠT ĐỘNG NHÓM

● Hãy cho biết nguyên nhân sinh ra
các mùa?
● Cho biết thời gian bắt đầu và kết
thúc các mùa ở bán cầu Bắc theo
dương lịch.

a, Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau
Em hãy giải thích hiện
tượng ngày đêm dài
ngắn khác nhau ở hai
bán cầu?

- Trái đất dạng hình cầu, luôn tự quanh quanh trục, có hiện tượng luân phiên ngày đêm.
- Quá trình chuyển động trục trái đất luôn nghiêng không đổi với mặt phẳng quỹ đạo
66độ 33'
- từ 21/3 đến 23/9 bắc bán cầu ngả về phía mặt trời nhận được nhiệt lượng ánh sáng
nhiều hơn, nên ngày dài hơn. Và ngược lại 23/9 đến 21/3 năm sau Nam bán cầu ngả về
phía mặt trời nhận được nhiệt lượng ánh sáng nhiều hơn nên ngày dài hơn.
- Ở xích đạo ngày đêm bằng nhau 12 giờ
- Xa xích đạo ngày đêm chênh lệch nhau đặc biệt 2 cực ngày đêm kéo dài 6 tháng

Kết luận

- Nguyên nhân: Trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương trong khi
chuyển động quanh Mặt Trời.
- Tuỳ vào vị trí của Trái Đất trên quỹ đạo mà độ dài ngày, đêm thay đổi
theo mùa và theo vĩ độ.
- Ở Xích đạo, quanh năm có ngày, đêm bằng nhau. Càng xa Xích đạo về
hai cực, độ dài ngày và đêm càng chênh lệch.

► Hiện tượng “Đêm trắng” ở Nga

b, Các mùa trong năm
Mùa là gì? Nguyên
nhân sinh ra mùa?
Trục Trái Đất nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất và không đổi
phương khi chuyển động quanh Mặt Trời.
Có thời kì bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời và có thời kì bán cầu Nam ngả
về phía Mặt Trời
Thời gian chiếu sáng và lượng bức xạ mặt trời nhận được ở mỗi bán cầu
đều thay đổi quanh năm.

kết luận
-

Mùa là khoảng thời gian trong năm, có những đặc điểm riêng về thời
tiết và khí hậu.

-

Nguyên nhân: Trái đất chuyển động quanh mặt trời với trục không
đổi, nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo 66 độ 33'. Nhiệt lượng ánh sáng
mặt trời chiếu xuống trái đất thay đổi trong năm.

-

Hiện tượng mùa diễn ra ngược nhau

- Vùng ôn đới: có 4 mùa rõ rệt.
- Vùng nhiệt đới: có 2 mùa không rõ rệt.
- Vùng hàn đới: có 1 mùa lạnh kéo dài.

Mở rộng kiến thức
Tại sao ở ôn đới, một năm có bốn mùa
rõ rệt, còn ở nhiệt đới, mùa xuân và mùa
thu thường ngắn, không rõ rệt ?
- Ôn đới năm ở vĩ độ trung bình, thời gian chiếu sáng và lượng nhiệt mặt trời
mà bề mặt Trái Đất nhận được thay đổi rõ rệt.
- Nhiệt đới ở vĩ độ thấp, thời gian chiếu sáng và lượng nhiệt mặt trời mà bề
mặt Trái Đất nhận được thay đổi không rõ rệt, hai thời kì chuyển tiếp có thời
tiết dịu hơn đó là mùa xuân và mùa thu.

Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực:

Giờ địa phương:


Được thống nhất ở tất cả các địa điểm nằm trên cùng
một kinh tuyến. 



Các địa điểm nằm trên các kinh tuyến khác nhau có giờ
địa phương khác nhau, mặc dù đang trong cùng một
thời điểm.

Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực:

Giờ khu vực:
 Giờ thống nhất cho từng khu vực trên Trái Đất, để tính giờ và giao
lưu quốc tế (quy ước 24 khu vực theo kinh tuyến gọi là 24 múi giờ,
giờ chính thức là giờ địa phương của kinh tuyến đi qua chính giữa
khu vực).
 Các múi giờ đánh số từ 0 đến 24. Giờ kinh tuyến đi qua giữa khu
vực được lấy làm giờ chung cho cả khu vực đó. 

Thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Nam
theo dương lịch:

 Mùa xuân: từ 23/9 (thu phân) đến 22/12 (đông chí).
 Mùa hạ: từ 22/12 (đông chí) đến 21/3 (xuân phân).
 Mùa thu: từ 21/3 (xuân phân) đến 22/6 (hạ chí).
 Mùa đông: từ 22/6 (hạ chí) đến 23/9 (thu phân).

Luyện tập
Câu hỏi 1. Địa điểm không thay đổi vị trí khi
Trái Đất tự quay quanh trục là:
A. hai cực

B. Hai chí tuyến

C. Vòng cực

D. Xích đạo

Câu hỏi 2. Việt Nam thuộc múi giờ số mấy?

A. 5

B. 6

C. 7

D. 8

Câu hỏi 3. Các địa điểm thuộc các kinh
tuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau gọi là:

A. Giờ múi

B. Giờ địa phương

C. Giờ quốc tế

D. Giờ GMT

Câu hỏi 4. Giờ quốc tế được tính theo múi
giờ số mấy?

A. Múi giờ số 0

B. Múi giờ số 6

C. Múi giờ số 12

D. Múi giờ số 18

Câu hỏi 5. Nếu đi từ đông sang phía tây qua
kinh tuyến 180° thì:

A. Lùi lại 1 giờ

B. Tăng thêm 1 giờ

C. Lùi lại 1 ngày lịch

D. Tăng thêm 1 ngày lịch

Câu hỏi 6. Theo quy định, những người sống
ở múi giờ nào chuyển sang một ngày mới
đầu tiên trên Trái Đất?

A. Múi giờ số 0

B. Múi giờ số 6

C. Múi giờ số 12

D. Múi giờ số 18

Câu hỏi 7. Quốc gia có nhiều múi giờ đi qua
lãnh thổ nhất là:

A. Trung Quốc

B. Hoa Kì

C. Liên Bang Nga

D. Canada

Câu hỏi 8. Ở bán cầu Bắc, từ 21 - 3 đến 22 6 là thời gian mùa:

A. Xuân

B. Hạ

C. Thu

D. Đông

VẬN DỤNG
HỎI: Vào ngày 22/12, ở nước ta độ dài ngày đêm sẽ như thế nào?
TRẢ LỜI: Vào ngày 22-12 (đông chí) 
► Ở Xích đạo: ngày đêm dài như nhau.
► Ở các chí tuyến:
▪ Chí tuyến Bắc: ngày ngắn hơn đêm
▪ Chí tuyến Nam: ngày dài hơn đên
► Ở các vòng cực:
▪ Điểm cực Bắc có đêm dài suốt 24 giờ.
▪ Điểm cực Nam có ngày dài suốt 24 giờ.

TẠM BIỆT VÀ HẸN GẶP LẠI !