Tiết 43, 44: Bài 34: HỆ
THẦN KINH VÀ CÁC GIÁC
QUAN Ở NGƯỜI

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh
Quan sát hình, nêu tên các bộ phận cấu tạo nên hệ thần kinh. Mỗi bộ
phận đó gồm những cơ quan nào?
THẦN KINH TRUNG ƯƠNG

THẦN KINH NGOẠI BIÊN

Não bộ
Tủy sống
Các dây thần kinh
Dây thần kinh tủy

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh

- Hệ thần kinh cấu tạo gồm bộ phận trung ương và bộ
phận ngoại biên.
+ Bộ phận trung ương gồm có não bộ và tủy sống.

+ Bộ phận thần kinh ngoại biên gồm các dây thần
kinh và hạch thần kinh.

I. HỆ THẦN KINH
1. Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh

- Hệ thần kinh có chức năng: điều khiển, điều
hoà và phối hợp hoạt động của các cơ quan
và hệ cơ quan trong cơ thể nhằm đảm bảo
cơ thể là một khối thống nhất, thích nghi
với môi trường ngoài và môi trường trong
cơ thể.

I. HỆ THẦN KINH
2. Một số bệnh về hệ thần kinh
Nêu tên và cách phòng một số bệnh về hệ thần kinh

Tai biến mạch máu não
gây tổn thương não
Thoát vị đĩa đệm
làm chèn ép các dây thần kinh tuỷ
Alzheimer gây mất trí nhớ

Parkinson gây khó khăn
trong vận động

I. HỆ THẦN KINH
2. Một số bệnh về hệ thần kinh

- Một số bệnh về hệ thần kinh: Tai biến mạch
máu não, thoát vị đĩa đệm, Parkinson,
Alzheimer, bệnh động kinh,…

I. HỆ THẦN KINH
2. Một số bệnh về hệ thần kinh

Cách phòng một số bệnh về hệ thần kinh ?
- Cách phòng bệnh về hệ thần kinh:
+ Thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lí.
+ Thực hiện lối sống lành mạnh như luyện tập thể thao thường
xuyên, không sử dụng các chất gây nghiện, chất kích thích đối
với hệ thần kinh,…
+ Đảm bảo giấc ngủ.
+ Thường xuyên kiểm tra sức khỏe.
+ Ngoài ra, cần suy nghĩ tích cực, tham gia nhiều hoạt động xã
hội, giao tiếp và học tập.

I. HỆ THẦN KINH
3. Tác hại của chất gây nghiện đối với hệ thần kinh

- Chất gây nghiện là những chất khi hấp thụ vào cơ thể có thể làm thay
đổi chức năng bình thường của cơ thể theo hướng tạo ra sự phụ
thuộc của cơ thể đối với chất đó hoặc cảm giác thèm, muốn sử dụng
chất đó

I. HỆ THẦN KINH
3. Tác hại của chất gây nghiện đối với hệ thần kinh

- Khi vào cơ thể, chất gây nghiện thường gây tác động kích thích gây
hưng phấn hệ thần kinh, gây ảo giác từ đó có thể ảnh hưởng đến nhận
thức, ý thức và hành vi.
Sử dụng thường xuyên sẽ dẫn đến nghiện, rối loạn trí nhớ, rối loạn
giấc ngủ, trầm cảm, hoang tưởng, hủy hoại các tế bào thần kinh.

II. Cơ quan cảm giác
1. Cơ quan thị giác
Cấu tạo, chức năng

Quan sát hình và cho biết:
a) Cấu tạo của cơ quan thị
giác gồm những bộ phận
nào?
b) Vẽ sơ đồ đơn giản quá
trình thu nhận ánh sáng từ
vật đến võng mạc trong cầu

II. Cơ quan cảm giác
1. Cơ quan thị giác
Cấu tạo, chức năng

- Cấu tạo của cơ quan
thị giác gồm các bộ
phận là: Cầu mắt, dây
thần kinh thị giác,
trung khu thị giác ở
não bộ.

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
Cấu tạo, chức năng

- Ánh sáng đi từ vật qua giác mạc,

đồng tử, thủy tinh thể và hội tụ tại
võng mạc, tác động lên tế bào thụ cảm
ảnh sáng
Xung thần kinh từ tế bào thụ cảm theo
dây thần kinh thị giác lên trung khu thị
giác
Não bộ phân tích cho ta cảm nhận về
hình ảnh, màu sắc của vật

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
Cấu tạo, chức năng

- Sơ đồ tóm tắt quá trình thu
nhận ánh sáng từ vật đến võng
mạch trong cầu mắt:
+ Ánh sáng từ vật → Giác mạc
→ Thủy dịch → Đồng tử →
Thủy tinh thể → Dịch thủy tinh
→ Võng mạc.

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
Cấu tạo, chức năng
- Trên võng mạc có điểm vàng và
điểm mù:
+ Khi ảnh của vật hội tụ ở điểm
vàng, ta sẽ nhận biết được hình ảnh
của vật tốt nhất.
+ Khi ảnh của vật hội tụ ở điểm mù,
ta sẽ không nhận biết được hình ảnh
của vật.

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
Một số bệnh, tật về mắt

Mắt bình thường

Viêm kết mạc

Đục thủy tinh thể

Lẹo mắt

Tăng nhãn áp

Viêm giác mạc

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
Một số bệnh, tật về mắt

- Một số bệnh, tật khác về mắt: thoái
hóa điểm vàng, dị ứng mắt, viêm bờ
mi mắt, lẹo mắt, lác mắt, giác mạc
hình nón, quáng gà, đau mắt hột,…

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
1. Cơ quan thị giác
Một số bệnh, tật về mắt

- Để phòng bệnh, tật về mắt, cần thực hiện:

+ Chế độ dinh dưỡng đủ vitamin A
+ Thời gian ngủ phù hợp
+ Tránh đọc sách với khoảng cách gần, thiếu ánh sáng
+ Tránh sử dụng các thiết bị điện tử (ti vi, máy tính) thời gian dài,
liên tục
+ Vệ sinh mắt thường xuyên
+ Không dùng chung khăn mặt để tránh nhiễm khuẩn gây bệnh
+ Nếu mắt bị tật khúc xạ cần đeo kính đúng độ và khám mắt định kỳ

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
2. Cơ quan thính giác
Cấu tạo, chức năng

Dựa vào hình và cho biết:
a) Cấu tạo của cơ quan thính
giác.
b) Tên các bộ phận cấu tạo
của tai.
c) Viết sơ đồ truyền âm thanh
từ nguồn phát âm đến tế bào
thụ cảm âm thanh ở ốc tại.

Màng nhĩ

Tai trong

Dây TK thính giác
Trung khu
thính giác

Tai giữa
Ống tai
Vành tai

Vòi nhĩ

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
2. Cơ quan thính giác
Cấu tạo, chức năng
- Cơ quan cảm giác âm thanh gồm tai,
dây thần kinh thính giác và trung khu
thính giác ở não bộ
Cấu tạo của tai gồm: tai ngoài, tai giữa
và tai trong
- Tai trong có các tế bào cảm thụ âm
thanh nằm ở ốc tai
Cơ quan thính giác có chức năng
nhận biết âm thanh

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
2. Cơ quan thính giác
Cấu tạo, chức năng
- DẪN TRUYỀN ÂM THANH

Sóng âm phát ra từ nguồn âm thanh qua
ống tai ngoài, màng nhĩ, các xương tai
giữa vào ốc tai, tác động lên tế bào thụ
cảm âm thanh ở ốc tai
Xung thần kinh từ tế bào thụ cảm âm
thanh theo dây thần kinh thính giác lên
trung khu thính giác ở não bộ
Não bộ phân tích cho ta cảm nhận về âm
thanh.

Nguồn âm thanh => Ống tai ngoài
=> Màng nhĩ => Xương tai giữa =>
Ốc tai => Tế bào thụ cảm => Dây
thần kinh => Trung khu thính giác

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC

2. Cơ quan thính giác
Một số bệnh về tai

Viêm tai ngoài

Viêm tai giữa

Tổn thương tai trong

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
2. Cơ quan thính giác
Một số bệnh về tai
Nêu thêm tên và cách phòng một số bệnh về tai

- Tên một số bệnh khác về tai: Chàm
tai, viêm sụn vành tai, ù tai, điếc,…

II. CƠ QUAN CẢM GIÁC
2. Cơ quan thính giác

- Cách phòng một số bệnh về tai:
+ Thực hiện vệ sinh tai đúng cách, tránh dùng các vật
nhọn, sắc để ngoáy tai hay lấy ráy tai.
+ Cần giữ vệ sinh để tránh viêm họng, nhiễm khuẩn gây
viêm tai.
+ Hạn chế tiếng ồn, không nghe âm thanh có cường độ
cao.