BÀI: HỆ THỐNG LÀM MÁT
ĐỘNG CƠ
MỤC TIÊU

NHIỆM VỤ
NGUYÊN LÝ
LÀM VIỆC

SỮA CHỮA
BẢO DƯỠNG
VÀ THÁO- LẮP

KÉT LÀM
MÁT

VAN HẢNG
NHIỆT
CẤU TẠO

BƠM NƯỚC

THAM KHẢO

CÁNH
QuẠT

BÀI TẬP

Về trang chủ

MỤC TIÊU BÀI HỌC
-Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ
thống làm mát động cơ
-Bảo dưỡng, sữa chữa được hệ thống làm mát đảm bảo
yêu cầu kỹ thuật
-Rèn luyện tính cẩn thận, sạch sẽ và tư duy kỹ thuật

Về trang đầu

I-Nhiệm vụ
Hệ thống làm mát có nhiệm vụ lấy bớt nhiệt
lượng từ các chi tiết bị đốt nóng của động
cơ, giữ cho động cơ làm việc ổn định ở nhiệt
độ thích hợp.
Hiện nay có hai phương pháp làm mát động
cơ: làm mát bằng chất lỏng (nước) và làm
mát bằng không khí.
Về trang đầu

II-Nguyên lý làm việc hệ thống làm mát
bằng nước

• Trên các động cơ công suất nhỏ <24 mã lực
thông thường sử dụng hệ thống làm mát bằng
nước kiểu đối lưu không có quạt gió và kiểu
đối lưu có quạt gió. Kiểu đối lưu không có
quạt gió két nước được chế tạo lớn miệng két
nước rộng giúp cho việc thoát hơi nước lên
trên bề mặt tuy nhiên kiểu này thường gây hao
nước do bốc hơi. Làm mát kiểu đối lưu có quạt
gió két nước nhỏ gọn hơn và có cánh tản nhiệt
ít hao nước hơn.
Về trang đầu

Xem tiếp

Về trang đầu

Xem tiếp

• Trên động cơ này không đặt bơm nước tuần
hoàn. Nước đổ vào thùng chứa đặt trên động
cơ, tự chảy xuống xung quanh xi lanh và nắp
xi lanh.
• Khi động cơ làm việc, nước ở xung quanh xi
lanh nóng lên, tỉ trọng của nước giảm xuống,
do đó nước chuyển động lên trên.

Về trang đầu

Xem tiếp

• Ngược lại, nước ở trên còn lạnh, tỉ trọng lớn
hơn sẽ đi xuống, gây ra dòng đối lưu. Cả khối
nước trong động cơ được làm nguội bằng sự
bốc hơi của nước ở nhiệt độ cao
• Làm mát theo phương pháp này chỉ áp dụng
cho những động cơ có công suất nhỏ (dưới 24
mã lực).

Về trang đầu

Xem tiếp

II.1-Hệ thống làm mát bằng không khí
• Hệ thống làm mát bằng không khí thường
được sử dụng trên động cơ xăng có công suất
nhỏ. Loại này thân động cơ, nắp máy được chế
tạo bằng hợp kim nhôm có các cánh tản nhiệt
giúp thoát nhiệt bên trong động cơ ra không
khí một cánh nhanh chóng.

Về trang đầu

Xem tiếp

Về trang đầu

Xem tiếp

• Do kết cấu của thân động cơ và
nắp máy có cánh tản nhiệt bằng
nhôm nên động cơ tự thoát nhiệt
ra không khí bằng luồng không
khí thổi qua động cơ hoặc động cơ
được di chuyển trong không khí.
• Hệ thống làm mát bằng không khí
có cấu tạo đơn giản hơn so với hệ
thống làm mát bằng chất lỏng

Về trang đầu

Xem tiếp

II.2-Hệ thống làm mát bằng nước tuần huần
cưỡng bức
• Trong thời gian động cơ chính làm việc, nước
sẽ tuần hoàn cưỡng bức trong hệ thống làm
mát nhờ có bơm nước li tâm

Về trang đầu

Xem tiếp

1-Bơm nước
• Bơm nước sử dụng trong hệ thống làm mát là
bơm li tâm. Loại bơm này cho phép tạo được
lưu lượng lớn với áp suất vừa phải.

Về trang đầu

Xem tiếp

• Trên các động cơ,
bơm nước được chế
tạo trong một cụm
chung với cánh quạt.
Thân 2 (hình a và b)
của bơm nước được
bắt chặt bằng bu lông
vào thành trước của
khối động cơ qua một
đệm làm khít. Trong
thân bơm có trục 8 đặt
trên 3 ổ bi 10. Trên
đầu sau của trục 8 lắp
guồng bơm 1 đặt
trong khoang chứa
đầy nước của thân 2
Về trang đầu

Xem tiếp

• Cánh quạt có nhiệm vụ tạo luồng khí có
tốc độ cao đi qua két nước để làm mát.
Thông thường nó được đặt ngay sau két
nước, lượng gió đi qua két nước phụ
thuộc vào sải cánh, số cánh, góc nghiêng
của cánh và tốc độ quay của quạt.
• Cánh quạt nằm ở phía sau két làm mát,
phía trong có vỏ gắn vào két. Pu li 9
được bắt vào đầu trước của trục bằng
then và đai ốc, chạc của cánh quạt 16
được bắt vào mặt mút của pu li. Pu li 9
nhận chuyển động quay từ pu li trục
khuỷu 14 qua đai truyền hình thang 15.
Khi cánh quạt làm việc, bên trong vỏ tạo
nên độ chân không hút không khí lạnh
qua lõi két làm mát.
Về trang đầu

2- Cánh quạt

Xem tiếp

3-Két làm mát
• Các phần chính của két làm mát động cơ được chế tạo bằng đồng,
có độ dẫn nhiệt cao, độ bền đủ và chịu ăn mòn tốt hơn thép

Về trang đầu

Xem tiếp

• Để chứa nước làm mát và làm nguội nước. Két
nước gồm ngăn trên, ngăn dưới và lõi két nước
gồm nhiều ống dẫn bên ngoài ống dẫn có các
cánh tản nhiệt. Đầu các ống dẫn được hàn
bằng vào một tấm dầy, tấm dầy được bắt chặt
với các ngăn có đệm làm kín ngăn trên có cổ
đổ nước, ống để lắp ống cao su dẫn nước từ áo
nước tới. Ngăn dưới cũng có ống để lắp ống
cao su dẫn nước tới bơm nước
Về trang đầu

Xem tiếp

4-Van hằng nhiệt
• Van hằng nhiệt làm nhiệm vụ đóng mở các
đường dẫn nước khác nhau để cho nước làm
mát lưu thông theo một vòng tuần hoàn thích
hợp (qua két làm mát hoặc không) tuỳ theo
chế độ nhiệt của động cơ

Về trang đầu

Xem tiếp

1-Thanh thép
rỗng lòng;
2 và 6-Các
xupáp bên;
3-Vành;
4-Hộp đàn hồi
5-Nắp dưới;
7-Cánh;
8- Viên bi;
9-xupáp trung
tâm.
Về trang đầu

Xem tiếp

• Khi nhiệt độ nước tăng, chất lỏng trong hộp đàn hồi 4
bốc hơi, áp suất trong đó tăng lên, hộp giãn ra và
xupáp trung tâm 9 mở. Đồng thời các xupáp bên 2 và
6 đóng kín lỗ trong vành
• Khi động cơ khởi động nóng, trong hệ thống xảy ra
sự lưu thông xiphông nhiệt. Nước nóng trong áo nước
27 của động cơ khởi động dâng theo ống dẫn 29 và
rãnh D của thân 30 đi vào khoang C thông với các áo
nước 25 của nắp xi lanh và ống 26 lại trở về áo nước
27 của động cơ khởi động.

Về trang đầu

III-Bảo dưỡng sữa chữa
1-Thay nước làm mát
• Nước đổ vào hệ thống làm mát phải là nước
sạch, tốt nhất là nước mềm. Đổ nước vào két
nước đến mức cổ thùng trên, trong lúc làm
việc không cho phép mức nước thấp hơn 8 cm
tính từ mặt phẳng trên của cổ rót két nước.

Về trang đầu

Xem tiếp

1-Thay nước làm mát

Về trang đầu

Xem tiếp

2- Làm sạch cánh tản nhiệt két nước

Về trang đầu

Xem tiếp

3- Kiểm tra độ căng đai

Về trang đầu

Xem tiếp

4- Kiểm tra Van hằng nhiệt

• Cần kiểm tra sự làm việc của van điều nhiệt và
chỉ số của nhiệt kế. Lấy van điều nhiệt ra khỏi
thân, quan sát và kiểm tra đảm bảo không có
chỗ hư hỏng.
• Đặt van vào một chậu chứa nước lạnh, đun
nước nóng lên và quan sát xem ở nhiệt độ nào
thì xupáp trung tâm mở. Nó phải bắt đầu mở ở
nhiệt độ 700C và mở hoàn toàn ở nhiệt độ 850C.
Hành trình toàn bộ của van gần 9 mm.
Về trang đầu

Xem tiếp

IV-Những hư hỏng của hệ thống làm mát
Trong quá trình sử dụng lâu ngày hệ thống làm
mát có những hư hỏng sau:
• Động cơ quá nóng
• Rò rỉ nước làm mát

Về trang đầu

Xem tiếp

1-Hư hỏng két nước
• Bên trong két nước bị bám bẩn, cáu cặn và rò rỉ
do nước sử dụng là nước cứng. Ngoài ra két
nước còn bị móp méo, bị thủng do va đập.
• Kiểm tra độ kín khít của két nước bằng cách
nhúng nó chìm vào trong bể nước rồi cho không
khí nén vào két nước với áp suất dư 0,03¸0,05
MPa (0,3¸0,5 kG/cm2). Sửa chữa két nước bị
thủng bằng cách hàn đồng hoặc hàn thiếc.

Về trang đầu

Xem tiếp

2-Hư hỏng quạt gió
• Cánh quạt thường có những hư hỏng như: bị
biến dạng, cong vênh gây nên mất cân bằng
dẫn đến động cơ làm việc có tiếng ồn. Ngoài
ra, còn có thể bị hỏng các chỗ lắp ghép giữa
cánh và thân và hao mòn ở trục bạc puli (tuỳ
theo cấu tạo có hay không)

Về trang đầu

Xem tiếp

3-Hư hỏng ở bơm nước
• Bơm nước thường có những hư hỏng chính
sau: chủ yếu do mòn trục và cong, ổ bi, cánh
bơm bị gãy, rỗ, nứt vỡ vỏ, hỏng ở các bộ phận
làm kín.
• Khắc phục chỗ vỡ ở mặt bích và khe nứt trên
thân bằng phương pháp hàn. Chi tiết được nung
sơ bộ rồi hàn bằng ngọn lửa ôxi-axêtilen trung
tính. Các vết nứt có thể vá bằng keo êpôxi..
Về trang đầu

Xem tiếp

• Khi kiểm tra, nếu trục bơm nước bị cong thì uốn lại
trên máy ép. Nếu trục bị mòn ít thì phục hồi bằng
phương pháp mạ crôm rồi mài đến kích thước yêu
cầu. Nếu trục mòn nhiều thì có thể hàn đắp sau đó gia
công nhiệt luyện đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật của
nó như độ côn, độ ô van của trục < 0,01 mm, độ cứng
45¸50 HRC. Nếu rãnh then của trục bị mòn, phải hàn
lại rồi phay một rãnh mới, cách rãnh cũ một góc từ
900¸1800.
• Ngoài ra ổ bi bị mòn, cánh bơm bị gãy, rỗ, nứt vỡ vỏ
bơm, hỏng ở các bộ phận làm kín, có thể sửa chữa và
thay thế chi tiết mới
Về trang đầu

Câu hỏi và bài tập thực hành
• Bài tập 1: Thay nước làm mát động cơ.
• Bài tập 2: Làm sạch két nước làm mát.
• Ghi nhớ
Cần chú ý các nội dung trọng tâm:
– Mức nước trong két nước.
– Các vị trí cần làm sạch.
– Độ căng đai.
Về trang đầu