BÀI 16. TIÊU HOÁ
GV: Nguyễn Hải Trường
THÁI BÌNH OCT
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN VỚI GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ SINH HỌC 11 NÂNG CAO
IV. TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT
1. Biến đổi cơ học
? Thức ăn được biến đổi cơ học ở những bộ phận nào là chủ yếu?
* Diễn ra chủ yếu ở khoang miệng, dạ dày và một phần ở ruột.
? Hãy kể tên một số đại diện của nhóm động vật nhai lại, động vật có dạ dày đơn, động vật ăn hạt?
Nhóm động vật
Nhai lại: Trâu, bò, …
Có dạ dày đơn: Thỏ, ngựa, …
Ăn hạt: Chim, gà, …
BÀI 16. TIÊU HOÁ (tiếp theo)
a. Cấu tạo cơ quan tiêu hóa của động vật ăn thực vật
- Không có răng cửa và răng nanh.
- Răng hàm có bề mặt rộng, nhiều nếp, men răng cứng.
- To, có 4 ngăn: Dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, dạ múi khế.
- Dài, to gồm hai phần: Ruột non và ruột già.
- Bộ răng có đủ ba loại nhưng không nhọn, răng hàm to.
- Nhỏ, chỉ có 1 ngăn gồm hai phần: thượng vị và hạ vị.
- Dài, giữa ruột non và ruột già có manh tràng lớn có nhiều nếp xoắn.
- Ruột thẳng: Trữ phân và hấp thụ lại nước.
- Không có răng.
- Mỏ được bọc sừng.
- Lưỡi hoá sừng.
- Gồm hai phần: Dạ dày tuyến và dạ dày cơ có vách dày.
- Nhỏ, dài, manh tràng không phát triển.
- Ruột già không phân hoá thành ruột thẳng, không có nơi trữ phân.
Với cấu tạo như trên thì thức ăn được tiêu hoá cơ học như thế nào? Ta cùng nghiên cứu phần b.Quá trình tiêu hoá cơ học chủ yếu diễn ra ở miệng và dạ dày. Để hiểu được nội dung này các em hoàn thành phiếu học tập sau:
b. Tiêu hoá cơ học ở động vật ăn thực vật
- Dùng lưỡi rật cỏ, nhai sơ qua rồi nuốt ngay vào dạ cỏ.
- Thức ăn được ợ lên nhai lại.
- Thức ăn được nhai kĩ một lần rồi nuốt vào dạ dày
- Thức ăn được mổ, không nhai và nuốt ngay vào diều.
- Thức ăn từ dạ cỏ được chuyển sang dạ tổ ong, sau đó ợ lên miệng nhai lại, rồi được chuyển xuống dạ lá sách, cuối cùng chuyển vào dạ múi khế và tại đây thức ăn được nghiền nát và nhào trộn dịch vị.
- Thức ăn được nghiền, nhào trộn và ngấm đều dịch tiêu hoá.
- Nghiền nát thức ăn và thấm dịch vị.
* Câu hỏi thảo luận:
?1: Bê và nghé chỉ bú sữa, vậy sữa có được đưa vào dạ cỏ không?
?2: Tại sao thỏ cũng ăn thực vật nhưng dạ dày chỉ có một ngăn?
?3: Vì sao trong mề của gà lại có sỏi, đá?
* Đáp án
1. Ở bê, nghé sữa được chuyển thẳng qua dạ lá sách vào dạ múi khế, không vào dạ cỏ do rãnh thực quản hình lòng máng bắt đầu từ thượng vị đến lỗ thông tổ ong lá sách.
2. Thỏ là thú chạy nhanh, thường nhai kỹ thức ăn ở miệng rồi mới đưa xuống dạ dày để tiêu hoá tiếp nên dạ dày chỉ có một ngăn
3. Trong mề gà có sỏi đá là do thức ăn cứng lại không được nhai ở miệng nên cần các viên sỏi đá nghiền thức ăn trong mề.