Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1

Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị
gãy khúc ?

CHƯƠNG III: QUANG HỌC
 Hiện tượng khúc xạ là gì?
 Thấu kính hội tụ là gì? Thấu kính phân kì là gì?
 Các bộ phận chính của mắt là những gì?
 Tật cận thị là gì? Khắc phục nó như thế nào?
 Kính lúp dùng để làm gì?
 Phân tích ánh sáng trắng thành các ánh sáng màu như thế nào?
Trộn các ánh sáng màu với nhau sẽ được ánh sáng màu gì?
 Tại sao các vật có màu sắc khác nhau?
 Ánh sáng có những tác dụng gì, có những ứng dụng gì?

ÔN TẬP KIẾN THỨC LỚP 7
1. Ta nhận biết được ánh sáng khi nào ?
Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta.
2. Ta nhìn thấy một vật khi nào ?
Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta.
3. Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn khi nào ?
Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng
có mũi tên chỉ hướng gọi là tia sáng.
4. Định luật truyền thẳng của ánh sáng ?
Định luật truyền thẳng của ánh sáng: Trong môi trường trong suốt
và đồng tính ánh sáng truyền đi theo đường thẳng.

ÔN TẬP KIẾN THỨC LỚP 7
5. Định luật phản xạ ánh sáng?
Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và
đường pháp tuyến.
Góc phản xạ bằng góc tới (i' = i)

S

N
i i
'
I

R

I là điểm tới ;
IN là pháp tuyến tại điểm tới
SI : tia tới;
IR : tia phản xạ
SIN = i gọi là góc tới
NIR = i' gọi là góc phản xạ

Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến IN
gọi là mặt phẳng tới

Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
5

Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị
gãy khúc ?

Mặt phân cách

Quan sát hình bên và nêu nhận xét về
đường truyền tia sáng:
a)Từ S đến I ( trong không khí ).
 đường thẳng.
b)Từ I đến K ( trong nước ).

S

Không
khí

N
I

P

Q

Nước

 đường thẳng.
c)Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.
 đường gãy khúc (gãy khúc tại I)

N'

K

Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

Tia sáng truyền từ không khí
sang nước (tức là truyền từ
môi trường trong suốt này
sang môi trường trong suốt
khác) thì bị gãy khúc tại mặt
phân cách giữa hai môi trường,
gọi là hiện tượng khúc xạ ánh
sáng.

S

Không
khí

N
I

P

Q

Nước

N'

K

Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
3. Một vài khái niệm
- I là điểm tới
- SI là tia tới.
- IK là tia khúc xạ.
- Đường NN' vuông góc với mặt
phân cách là pháp tuyến tại điểm
tới.
- SI N là góc tới: i

S

K I N' là góc khúc xạ: r
- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp
tuyến NN' là mặt phẳng tới.

N
i
I

P

Q

r
N'

K

Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Quan sát đường truyền của một tia sáng từ không khí sang nước.

Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Quan sát đường truyền của một tia sáng từ nước sang không khí.

Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

N

S0

• Lưu ý:
- Khi tia sáng truyền từ không khí sang
các môi trường trong suốt rắn, lỏng
khác nhau thì góc khúc xạ nhỏ hơn
góc tới.
- Khi góc tới tăng ( giảm) thì góc khúc
xạ cũng tăng (giảm).
- Khi góc tới bằng 0o thì góc khúc xạ
bằng 0o tia sáng không bị gãy khúc
khi truyền qua hai môi trường

2010 1020
30
30
40
40
50
50
60
60
o
i=0
70
70
80
80
I
90
90 Q
P
80
80
70
r = 0o 70
60
60
50
50
40
40
30
30
2010
20
0 10

K

N'

Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.
HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ
ÁNH SÁNG
ÁNH SÁNG
-Tia tới gặp mặt phân cách
giữa hai môi trường trong
suốt thì ……………………

-Tia tới gặp mặt phân cách
giữa hai môi trường trong
suốt thì
bị gãy khúc và
……………………………
bị hắt trở lại môi trường trong tiếp
tục truyền vào môi
……………………………
trường
trong suốt thứ hai.
suốt cũ.

không bằng
-Góc khúc xạ ………………
bằng
- Góc phản xạ …….........góc …góc tới.
tới.

C8: Giải thích hiện tượng nêu ở đầu bài?
14

+ Khi chưa đổ nước vào bát, ta không
nhìn thấy đầu dưới (A) của chiếc đũa.
Vì trong không khí, ánh sáng chỉ có thể đi
theo đường thẳng từ A đến mắt. Nhưng những
điểm trên chiếc đũa thẳng đã chắn mất đường
truyền đó nên tia sáng này không đến được
mắt.
+ Giữ nguyên vị trí đặt mắt và đũa. Đổ nước
vào bát tới một vị trí nào đó, ta lại nhìn thấy
A.

+ Hình vẽ bên cho thấy không có tia sáng đi theo đường thẳng nối
A với mắt. Một tia sáng AI đến mặt nước, bị khúc xạ đi được tới
mắt nên ta nhìn thấy A.
Thực ra người quan sát không nhìn thấy được đầu đũa A mà nhìn
thấy ảnh của đầu đũa qua hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

Hướng dẫn về nhà

- Học bài
- Đọc phần: “Có thể em chưa biết”
- Làm bài tập trong SBT
- Chuẩn bị “Bài 42: THẤU KÍNH HỘI TỤ”.

Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
B

A
a) Tia IA?

N

C

b) Tia IB?
c) Tia IC?
d) Tia ID?
Tia chọn là tia IC vì
khi ánh sáng truyền từ
nước sang không khí
thì góc khúc xạ lớn
hơn góc tới

P Không khí
Nước

D

Q

I

N'

S

Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
a) Tia IA?

N

S

D

b) Tia IB?
c) Tia IC?
d) Tia ID?
Tia chọn là tia IB vì
khi ánh sáng truyền
từ không khí sang
nước thì góc khúc xạ
nhỏ hơn góc tới

P Không khí
Nước

Q

I

C
N'

B

A