CHƯƠNG III:

QUANG HỌC

CHƯƠNG III:
QUANG HỌC
Hiện tượng khúc xạ là gì?
Thấu kính hội tụ là gì? Thấu kính phân kì là gì?
Các bộ phận chính của mắt là những gì?
Tật cận thị là gì? Khắc phục nó như thế nào? Kính lúp dùng để làm gì?
Phân tích ánh sáng trắng thành các ánh sáng màu
như thế nào? Trộn các ánh sáng màu với nhau sẽ
được ánh sáng màu gì?
Tại sao các vật có màu sắc khác nhau?Ánh sáng có những
tác dụng gì, có những ứng dụng gì?

ÔN TẬP KIẾN THỨC LỚP 7
1. Ta nhận biết được ánh sáng khi nào ?
Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta.
2. Ta nhìn thấy một vật khi nào ?
Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta.
3. Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn khi nào ?
Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi
tên chỉ hướng gọi là tia sáng.
4. Định luật truyền thẳng của ánh sáng ?
Định luật truyền thẳng của ánh sáng : Trong môi trường trong suốt và đồng
tính ánh sáng truyền đi theo đường thẳng.

5. Định luật phản xạ ánh sáng?
• Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đường pháp
tuyến.
• Góc phản xạ bằng góc tới (i' = i)

S

N
i i
'
I

R

I là điểm tới ;
IN là pháp tuyến tại điểm tới
SI : tia tới;
IR : tia phản xạ
SIN = i gọi là góc tới
NIR = i' gọi là góc phản xạ
Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp
tuyến IN gọi là mặt phẳng tới

Đặt mắt nhìn dọc theo
một chiếc đũa thẳng từ
đầu trên (hình 40.1a sgk),
ta không nhìn thấy đầu
dưới của đũa. Giữ nguyên
vị trí đặt mắt, đổ nước vào
bát liệu ta có nhìn thấy
đầu dưới của đũa hay
không ?

Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị gãy khúc ?

Tiết 44- Bài 40

HIỆN TƯỢNG
KHÚC XẠ ÁNH
SÁNG

I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
1. Quan sát
Quan sát hình bên và nêu nhận xét về
S
đường truyền tia sáng:
a)Từ S đến I ( trong không khí ).

 đường thẳng.
b)Từ I đến K ( trong nước ).

 đường thẳng.

c)Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.
 đường gãy khúc (gãy khúc tại I)

Mặt phân cách
Không
khí

N
I

P

Q

Nước

N'

K

Tia sáng truyền từ không
khí sang nước (tức là truyền S
từ môi trường trong suốt
này sang môi trường trong
P
suốt khác) thì bị gãy khúc
tại mặt phân cách giữa hai
môi trường. gọi là hiện
tượng khúc xạ ánh sáng.

Không
khí

N
I

Q

Nước

N'

K

2. Kết luận

Hiện tượng tia sáng truyền từ
môi trường trong suốt này sang
môi trường trong suốt khác bị gãy
khúc tại mặt phân cách giữa hai
môi trường, được gọi là hiện
tượng khúc xạ ánh sáng.

3. Một vài khái niệm

- I là điểm tới, SI là tia tới.
S
- IK là tia khúc xạ.
- Đường NN' vuông góc với mặt phân cách
là pháp tuyến tại điểm tới.
- S I N là góc tới, ký hiệu i .

- K I N' là góc khúc xạ, ký hiệu r.
- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến NN'
là mặt phẳng tới.

N
i
I

P

Q

r
N'

- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến
NN' là mặt phẳng tới.
- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến NN' là mặt phẳng tới.

K

4. Thí nghiệm

Quan sát đường truyền của một tia sáng từ không khí sang nước.

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

13

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

14

5. Kết luận

- Góc khúc xạ
nhỏ hơn góc tới
- Tia khúc xạ nằm
trong mặt phẳng
tới

Góc
Góc
Lần
khúc
tới
xạ

1
2

300
400

200
300

So sánh
góc khúc
xạ và góc
tới

Góc khúc
xạ nhỏ
hơn góc
tới

Tia khúc
xạ có
nằm
trong mặt
phẳng tới
không?

Có

C3: Hãy thể hiện kết luận trên bằng hình vẽ.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới (r < i)
Tia khúc xạ nằm trong mặt
phẳng tới

N

S

P

Không khí

i

I

Nước

r
N'
K

Q

II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
1. Dự đoán
2.Thí nghiệm mô phỏng
C4: Kết luận trên có còn đúng trong trường hợp tia sáng truyền
từ nước sang không khí hay không ? Đề xuất một phương án thí
nghiệm để kiểm tra dự đoán đó
Phương án: Đặt nguồn sáng trong nước, ở đáy bình, hoặc
chiếu tia sáng qua đáy bình vào nước rồi sang không khí.
Tiến hành thí nghiệm như trường hợp ánh sáng truyền từ
không khí sang nước

N
40
50
60
70
80

P

90
80
70
60
50

40

30

0 10
10
20
20

30

40
50
60
70
80

I

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

18

N
40
50
60
70
80

P

90
80
70
60
50

40

30

0 10
10
20
20

30

40
50
60
70
80

I

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

19

3. Kết luận
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới (r >i)
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới

C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.

HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ
ÁNH SÁNG
-Tia tới gặp mặt phân
cách giữa hai môi trường
………
bị hắt trở lại môi trường
…………………
trong suốt cũ.
- Góc phản xạ
……....góc tới. bằng

HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ
ÁNH SÁNG
-Tia tới gặp mặt phân cách
giữa hai môi trường ………
……………………………
bị
gãy khúc và tiếp tục truyền
……………………………
vào
môi trường trong suốt
thứ hai.
-Góc khúc xạ
………....................góc tới.
không bằng

Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị gãy khúc ?
22

Để hạn chế các tác hại trên ta cần:
Hạn chế khí thải ra môi trường
- Có biện pháp che chắn nắng hiệu quả
khi nắng gay gắt
Mở cửa nhà thông thoáng để có gió thổi làm
giảm nhiệt độ trong nhà …

1) Cách vẽ nào biểu diễn đúng hiện tượng khúc xạ của tia
sáng khi đi từ không khí (Kk) vào nước ?
Kk

S

N

P

I

Nước

A
Kk

S

P

N
I

Nước

C

Q

N

P

Q
K

N'

Kk

S

Tiếc quá . . !
Em
Tiếcchọn
quá .sai
. ! rồi.
Em quá
chọn. .sai
Tiếc
! rồi
Em
chọn
Hoan
hô.sai. .rồi.
!

Đúng rồi . . !

I

Nước

B
Kk

N

P

I

Nước

K N'

D
D

K

N'

S

Q

N'

Q
K

2) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới
SI? Vì sao?
a) Tia IA?
b) Tia IB?
c) Tia IC?
d) Tia ID?

Tia chọn là tia
IC vì khi ánh
sáng truyền từ
nước sang
không khí thì
góc khúc xạ lớn
hơn góc tới

B

A

N

C

P Không khí
Nước

D

Q

I

N'

S

3) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới
SI? Vì sao?
a)
b)
c)
d)

Tia IA?
Tia IB?
Tia IC?
Tia ID?

Tia chọn là tia IB
vì khi ánh sáng
truyền từ không
khí sang nước thì
góc khúc xạ nhỏ
hơn góc tới

N

S

P Không khí
Nước

D

Q

I

C
N'

B

A

Do các khí thải của con người (như các khí NO,NO 2,CO, CO2 ) các
khí này bao bọc trái đất chúng ngăn cản sự khúc xạ ánh sáng
chiếu từ mặt trời và phản xạ phần lớn các tia nhiệt trở lại trái đất
làm trái đất nóng lên

Tại các đô thị lớn sử dụng nhiều kính xây dựng gây bức xạ nhiệt
cho con người, ngoài ra ánh sáng chiếu qua kính càng nhiều gây
chói dẫn đến căng thẳng mệt mỏi cho con người

Hướng dẫn về nhà
- Học bài
- Đọc phần: “Có thể em chưa biết”
- Làm bài tập trong SBT
Chuẩn bị “Bài 42: THẤU KÍNH HỘI
TỤ”.

-