TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP VIỆT ĐỨC
B Ộ M ÔN
VẼ KỸ THUẬT
Thị xã Sông Công - Thái Nguyên
3.1 - Khái niệm về hỡnh chiếu trục đo:

Các hỡnh chiếu vuông góc thể hiện chính xác hỡnh dạng và kích thước của vật thể được biểu diễn.
Chương III: HèNH CHI?U TR?C DO
Song mỗi hỡnh chiếu vuông góc thường chỉ thể hiện hai chiều của vật thể, nên hỡnh vẽ thiếu tính lập thể.
ĐÓ kh¾c phôc, TCVN qui ®Þnh dïng hình chiÕu trôc ®o ®Ó bæ xung cho c¸c hình chiÕu vu«ng gãc.
Ưu điểm của phương pháp này là người đọc dễ hình dung ra hình dáng của vật thể cần biểu diễn, số lượng hình biểu diễn ít do  vậy với những bản vẽ phức tạp, bên cạnh các hình chiếu thẳng góc người ta vẽ thêm hình chiếu trục đo của vật thể đó.
Với phương pháp này người ta dùng phép chiếu song song chiếu vật thể lên trên một mặt phẳng hình chiếu, qua đó cùng trên một hình biểu diễn thể hiện được cả ba chiều của vật thể.
        Dưới đây là hình chiếu trục đo của một vật thể
a- Nội dung của phương pháp hỡnh chiếu trục đo:
Trong không gian ta lấy mặt phẳng P` làm mặt phẳng hỡnh chiếu và phương chiếu l không song song với P` gắn vào vật thể được được biểu diễn hệ toạ độ vuông góc theo 3 chiều dài, rộng, cao của vật thể và đặt vật thể sao cho phương chiếu l không song song với một trong 3 trục toạ độ đó.
Hỡnh chiếu của 3 trục toạ độ 0`X`, 0`Y`, 0`Z` gọi là các trục đo
(Hỡnh 3.1)
Chiếu vật thể cùng hệ toạ độ vuông góc lên mặt phẳng P` theo phương chiếu l ta được hỡnh chiếu song song của vật thể cùng hệ toạ độ vuông góc. Hỡnh biểu diễn đó được gọi là hỡnh chiếu trục đo của vật th?.
b- Hệ số biến dạng:

Tỷ số gi?a độ dài hỡnh chiếu của một đoạn thẳng nằm trên trục toạ độ với độ dài của đoạn thẳng đó gọi là hệ số biến dạng theo trục đo.
= p là hệ số biến dạng theo trục O`X`
= q là hệ số biến dạng theo trục O`Y`
= r là hệ số biến dạng theo trục O`Z`
3.2- Hỡnh chiếu trục đo xiên cân:
Hỡnh chiếu trục đo xiên cân là loại hỡnh chiếu trục đo xiên (phương chiếu l không vuông góc với mặt phẳng hỡnh chiếu P`) có mặt phẳng toạ độ XOY song song với mặt phẳng chiếu P` và 2 trong 3 hệ số biến dạng bằng nhau.
p = r ? q
+ Góc gi?a các trục đo: X`O`Y` = Y`O`Z` = 1350 .
X`O`Z` = 900
+ Hệ số biến dạng: p = r = 1; q = 0,5
(Hỡnh 3-2)
Như vậy trục O`Y` làm với đường nằm ngang một góc 450
Chú ý: Hỡnh chiếu trục đo của các hỡnh phẳng song song với mặt toạ độ XOZ sẽ không bị biến dạng trên hỡnh chiếu trục đo xiên. Vỡ vậy khi vẽ ta đặt các mặt vật thể có hỡnh dạng phức tạp song song với mặt phẳng toạ độ XOZ.
3.3 - Hỡnh chiếu trục đo vuông góc đều:
Hỡnh chiếu trục đo vuông góc đều là loại hỡnh chiếu trục đo vuông, có các góc gi?a các trục đo:

X`O`Y` = Y`O`Z` = X`O`Z` = 1200

Các hệ số biến dạng p = q = r = 0,82.

Dể dễ vẽ TCVN qui ước p = q = r = 1
Hỡnh 3.3 : Các trục của hỡnh chiếu trục đo vuông góc đều
3.4- Cách dựng hỡnh chiếu trục đo:
Khi vẽ hình chiếu trục đo của vật thể, ta dựa vào đặc điểm hình dạng của vật thể để chọn cách vẽ cho thích hợp.
Người ta vẽ trước một mặt của vật thể làm cơ sở, sau đó dựa vào các tính chất của phép chiếu, chiếu song song như tính chất của 2 đường thẳng song song, tính chất của tỷ số hai đoạn thẳng song song để vẽ các mặt khác.
Trỡnh tự vẽ hỡnh chiếu trục đo:
- Chọn các trục đo, xác định các vị trí trục đo
- Vẽ trước một mặt làm cơ sở, mặt vật thể đặt trùng với mặt phẳng toạ độ
- Từ các đỉnh của mặt phẳng đã vẽ, kẻ các đường song song với trục đo thứ ba
- Can cứ theo hệ số biến dạng đặt các đoạn thẳng lên các đường đó.
- Nối các điểm đã xác định và hoàn thành hỡnh vẽ bằng nét mảnh.
- Cuối cùng tô đậm.
Ví dụ:
Hỡnh 3-4: Trỡnh tự vẽ hỡnh chiếu trục đo xiên cân
Ví dụ:
Hỡnh 3-4: Trỡnh tự vẽ hỡnh chiếu trục đo xiên cân
Ví dụ:
Hỡnh 3-4: Trỡnh tự vẽ hỡnh chiếu trục đo xiên cân
3.5 - Hỡnh chiếu trục đo của các đường tròn :
a- Hỡnh chiếu trục đo của các đường tròn nằm trên hay song song với các mặt phẳng toạ độ YOZ và XOY là các elip. Vị trí các hỡnh đó như (Hỡnh 3.5a)
b- Hình tròn song song với mặt xác định bởi hai trục toạ độ sẽ có hình chiếu trục đo là một elip, trục dài của elip vuông góc với hình chiếu của trục toạ độ còn lại.
Ví dụ: Hình chiếu trục đo của hình tròn nằm trên mặt phẳng toạ độ XOY là hình elip, có trục dài vuông góc với trục đo O Z
Trên các bản vẽ cho phép thay các hình elip bằng các hình trái xoan.(Hình 3.5b)