CÁC HÌNH THÁI Ý THỨC XÃ HỘI
Ý thức chính trị

Khái niệm
Ý thức chính trị là sự phản ánh đời sống chính trị của xã hội như: quan hệ giai cấp, đảng phái, dân tộc, quốc gia, quốc tế,…trong đó nòng cốt là quan hệ giai cấp.
Sơ đồ khái niệm ý thức chính trị



Ý thức chính trị
Quan hệ đảng phái
Quan hệ quốc tế
Quan hệ
giai cấp
( Nòng cốt)
Quan hệ dân tộc
Quan hệ quốc gia
Phản ánh
Chi phối
Chi phối
Chi phối
Chi phối

Ý thức chính trị được thể hiện ở mấy cấp độ?
Ý thức chính trị được thể hiện ở 2 cấp độ
Ý thức chính trị
Tâm lý chính trị
Hệ tư tưởng chính trị
Tâm lý chính trị: là những tâm trạng, động cơ,thái độ, xu hướng chính trị thường ngày của các tầng lớp và giai cấp trong xã hội.

VD: Thời kỳ trước năm 1930, các phong trào đấu tranh của nhân dân ta mang tính chất tự phát -> Thể hiện tâm lý chính trị.
Hệ tư tưởng chính trị

Là hệ thống các quan điểm tư tưởng chính trị phản ánh trực tiếp và tập trung lợi ích và địa vị giai cấp của giai cấp nào đó, tồn tại dưới các học thuyết lý luận do các trí thức cao của giai cấp sáng tạo ra.

VD: Chủ nghĩa Mác – Lê nin là hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân


Tính chất của hệ tư tưởng chính trị: phản ánh trực tiếp, tập trung, công khai sâu sắc lợi ích và địa vị của giai cấp.

Hệ tư tưởng chính trị của giai cấp thống trị thường được dùng làm cơ sở lý luận để đề ra cương lĩnh, đường lối, chính sách cai trị xã hội theo quan điểm của giai cấp mình.

Hệ tư tưởng chính trị của giai cấp thống trị thường được dùng làm cơ sở lý luận để định ra cương lĩnh, đường lối, chính sách cai trị xã hội.


Nó không những chi phối hệ tư tưởng của giai cấp khác mà còn chi phối các hình thái ý thức khác, có tác động rất lớn đến chiều hướng phát triển của đời sống xã hội.

Quan điểm của Đảng ta trong quá trình đổi mới:

“ Trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh”.
(Văn kiện đại hội X)
2. Ý THỨC PHÁP QUYỀN
Là sự phản ánh mặt pháp lý trong đời sống xã hội
Ý thức pháp quyền có mấy
Cấp độ?
Các cấp độ của ý thức pháp quyền
Ý thức pháp quyền
Tâm lý pháp quyền
Hệ tư tưởng pháp quyền
Tâm lý pháp quyền
Bao gồm những tâm trạng, thói quen, thái độ…diễn ra hàng ngày của một cộng đồng dân cư trước một hệ thống pháp luật nào đó.

VD: Luật giao thông quy định các loại biển báo, nêu rõ ý nghĩa và hành vi phải thực hiện khi có biển báo. Nếu đi sai thì bị phạt => người dân sẽ tuân thủ luật giao thông.
Hệ tư tưởng pháp quyền
Là hệ thống những quan điểm tư tưởng về chế độ dân chủ,về quyền lực nhà nước, về quyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ của công dân, về tính hợp pháp hay không hợp pháp của hành vi, về vai trò của một hệ thống pháp luật nhất định
- Luật giao thông quy định: Phải đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy
- Luật hôn nhân gia đình:Tuổi kết hôn đối với nữ là 18, với nam là 20 trở lên
- Luật bảo vệ bà mẹ và trẻ em: Không đánh đập ngược đãi trẻ em






Trong xã hội có giai cấp đối kháng thì giai cấp bị trị cũng có ý thức chính trị và ý thức pháp quyền của họ, nhưng ý thức đó không biến thành thành quyền lực trị , không thể chế hóa được thành pháp luật.
Quan điểm của Đảng:


“ Thực hiện quản lý nhà nước bằng hệ thống pháp luật, giảm tối đa sự can thiệp hành chính vào hoạt động của thị trường và doanh nghiệp”
( Văn kiện đại hội X)
3.Ý thức đạo đức

Ý thức đạo đức là sự phản ánh đời sống đạo đúc của xã hội
Ý thức đạo đức
Tâm lý đạo đức
Hệ tư tưởng đạo đức
Phản ánh những hiện
Tượng đạo đức thường
Ngày như: Tâm trạng,
Tình cảm, thái độ đạo đức
Của các tầng lớp xã hội
Là hệ thống những quan
Điểm tư tưởng về nguyên
Tắc, chuẩn mực đạo đức,
Về các hiện tượng đạo đức
Như: Thiện ác, hạnh phúc,
Lương tâm, danh dự, nghĩa
Vụ, trách nhiệm,…
Một số ví dụ về đạo đức trong xã hội
- Trong xã hội phong kiến nền đạo đức luôn bị chi phối bởi quan điểm lơị ích địa chủ phong kiến.
VD: Chữ “Trung” trong xã hội PK: Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung.
- Trong XHCN Nền đạo đức phù hợp với yêu cầu CNH- HĐH Đất nước. Nền đạo đức kế thừa truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và nhân loại.
VD: Chữ “Trung” trong xã hội XHCN “Trung với nước , hiếu với dân”


- Ý thức đạo đức có vai trò điều chỉnh hành vi của con người trong xã hội bằng những chuẩn mực, quy tắc.

- Trong xã hội có giai cấp, ý thức đạo đức mang tính giai cấp, nên có những quan niệm, thía độ, hành vi đạo đức khác nhau, đối lập nhau
Lương tâm thanh thản
Lương tâm cắn rứt
Hai trạng thái của lương tâm
Thiếu GD
Được GD
Đại hội X nhấn mạnh về đạo đức của người cán bộ:
“ Cán bộ phải là người có phẩm chất chính trị tốt, tuyệt đối trung thành với tổ quốc, với Đảng, hết lòng phấn đấu vì lợi ích của những khó khăn, thử thách; có năng lực hoàn thành nhiệm vụ được giao, có nhân cách và lối sống mẫu mực, trong sáng, có ý thức tổ chức kỷ luật cao, tôn trọng tập thể, gắn bó với nhân dân”
( Văn kiện đại hội X)
4. Ý thức khoa học
Ý thức khoa học là một trong những hình thái ý thức xã hội đặc biệt. Nó phản ánh bản chất và tính quy luật của thế giới khách quan bằng những khái niệm, phạm trù lý luận.
Dặc điểm của khoa học trong các giai đoạn phát triển
- Thời cổ đại đến thế kỷ XV:
+ Còn đơn gi?n sơ khai
+ Mới có sự xuất hiện và bước đầu phát triển
một số ngành khoa học tự nhiên.
+ Có xu hướng tích hợp.
+ Quan hệ với s?n xuất vật chất xã hội còn yếu.
- Từ cuối thế kỷ XV đến hết thế kỷ XIX.
+ Thế kỷ XV ? XVIII: Khoa học tự nhiên
phát triển mạnh, có xu hướng phân ngành, quan hệ với s?n xuất vật chất của xã hội chặt chẽ hơn.
+ Thế kỷ XVIII ? cuối XIX: Phát triển c? khoa
học tư nhiên và khoa học xã hội, xu hướng phân lập
và tích hợp, có mối quan hệ chặt chẽ với s?n xuất
vật chất.
- Từ đầu thế kỷ XX đến nay.
+ Khoa học tự nhiên và khoa học xã hội phát triển mạnh mẽ. Vai trò của khoa học xã hội
đặc biệt gia tăng.
+ Xu hướng phân lập và tích hợp.
+ Hinh thành các khoa học liên ngành.
+ Khoa học và kỹ thuật có quan hệ mật thiết.
+ Khoa học trở thành lực lượng s?n xuất trực tiếp.

MỘT SỐ THÀNH TỰU KHOA HỌC
Nghiên cứu khoa học
Chuyển giao công nghệ

“Phát triển khoa học và công nghệ cùng với sự phát triển giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”
( Văn kiện đại hội IX)


“ Nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ. Phấn đấu đến năm 2010, năng lực khoa học và công nghệ nước ta đạt trình độ của các nước tiên tiến trong khu vực trên một số lĩnh vực”
( văn kiện đại hội X)
5. Ý thức tôn giáo
Ý thức tôn giáo phản ánh “ lộn ngược” tồn tại xã hội, tức là phản ánh sai lầm xuyên tạc hiện thực, dẫn con người đến lòng tin ảo tưởng vào các lực lượng siêu nhiên như: chúa, thượng đế, thần thánh,…
Vai trò của ý thức tôn giáo

ý thức tôn giáo
Ph?n ánh hư ?o hiện thực khách quan
Dền bù hư ?o đời sống hiện thực của con người
Các cấp độ của ý thức tôn giáo

Ý thức tôn giáo
Tâm lý tôn giáo
Hệ tư tưởng tôn giáo
Là toàn bộ những
Biểu tượng, tình cảm
Tâm trạng, thói quen
Của quần chúng
Về tín ngưỡng
Tôn giáo
Là hệ thống
Những giáo
Lý do các giáo
Sĩ, các nhà thần
Học sáng tạo ra
Và truyền bá trong
Xã hội
Ở nước ta hiện nay tồn tại
những tôn giáo nào?
MỘT SỐ TÔN GIÁO Ở NƯỚC TA
Phật
giáo
Nho
giáo
Đạo
giáo
Hồi
giáo
Cao
đài
Hòa
Hảo
Tôn giáo có nguồn gốc từ đâu?
Nguồn gốc của tôn giáo
Nguồn gốc
Kinh tế - xã hội
Nguồn gốc
Nhận thức của
Tôn giáo
Nguồn gốc
Tâm lý
Của tôn giáo
Nguồn gốc kinh tế - xã hội
Do trỡnh độ lực lượng sản xuất thấp kém, con người cảm thấy yếu đuối và bất lực trước thiên nhiên rộng lớn và bí ẩn, họ đã gán cho tự nhiên sức mạnh, quyền lực to lớn, thần thánh hoá sức mạnh đó.
Khi xã hội xuất hiện giai cấp và đối kháng giai cấp , con người bất lực trước sức mạnh tự phát của xã hội..con người tin v�o tôn giáo
Nguồn gốc nhận thức của tôn giáo
Khoa học công nghệ đã phát triển nhưng do nhận thức của con người có hạn, có nhiều điều chưa giải thích được, nên dễ bị tôn giáo thay thế.
Do đặc điểm nhận thức của con người là quá trỡnh khái quát hoá, trừu tượng hoá đến mức hư ảo xa rời thực tế. Do đó dẫn đến thần thánh hoá nó.
Nguồn gốc tâm lý của tôn giáo
Do sự sợ hãi trước sức mạnh của tự nhiên và xã hội.
Tín ngưỡng, tôn giáo làm nảy sinh nh?ng tỡnh cảm như lòng biết ơn, sự kính trọng, tỡnh yêu trong quan hệ gi?a con người với tự nhiên và con người với con người.
Tín ngưỡng, tôn giáo đã đáp ứng nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, góp phần bù đắp nh?ng hụt hẫng trong cuộc sống, nỗi trống vắng trong tâm hồn, an ủi, vỗ về, xoa dịu cho các số phận lúc sa cơ lỡ vận.
Mê tí dị đoan:
Mª tÝn dÞ ®oan lµ niÒm tin vµo c¸c lùc l­îng siªu nhiªn mét c¸ch mï qu¸ng dÉn tíi những hµnh vi thái qu¸, ¶nh h­ëng xÊu tíi ®êi x· héi.
Một số hình ảnh mê tín dị đoan
- Quan điểm của Đảng:
Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu của một bộ phận nhân dân. Thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng. Chống mọi hành động vi phạm tự do tín ngưỡng, đồng thời chống việc lợi dụng tín ngưỡng để làm tổn hại đến lợi ích của tổ quốc và của nhân dân