KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
Và toàn thể các em học sinh lớp 11a
Câu 2: Trong 4 ngăn dạ dày của động vật nhai lại, ngăn nào có vai trò như dạ dày đơn của động vật ăn thịt?
Dạ lá sách
Dạ cỏ
Dạ múi khế
Dạ tổ ong
Câu 1: Trình bày sự tiêu hoá ở động vật nhai lại?
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 3: Nhóm động vật có manh tràng phát triển nhất là?
Động vật ăn thực vật.
Động vật ăn thực vật cã d¹ dµy ®¬n
Động vật ăn thực vật nhai lại
Động vật ăn tạp
KIỂM TRA BÀI CŨ

HÔ HẤP
Tiết 17. B�I 17:
HÔ HẤP LÀ GÌ?
Hãy khoanh tròn cho câu trả lời đúng về hô hấp ở động vật:
A. Hô hấp là quá trình tiếp nhận O2 và CO2 của cơ thể từ môi trường sống



C. Hô hấp là quá trình tế bào sử dụng các chất khí như O2, CO2 để tạo ra năng lượng cho các hoạt động sống
D. Hô hấp là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường, đảm bảo cho cơ thể có đầy đủ O2 và CO2 cung cấp cho các quá trình ôxi hóa các chất trong tế bào
B. Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy O2 từ bên ngoài vào để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời th¶i CO2 ra ngoài
TiÕt 17. BÀI 17:

HÔ HẤP
* Các quá trình hô hấp ở động vật:
Hô hấp ngoài: là quá trình trao đổi khÝ giữa cơ thể với môi trường sống thông qua bÒ mặt trao đổi khí của các cơ quan hô hấp như phổi, mang, da…
Vận chuyển khí vµ h« hấp trong (h« hÊp tÕ bµo)


TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở
CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
- Có sự trao đổi khí (hút O2 và thải CO2) giữa môi trường vµ c¬ thÓ trực tiếp qua màng tế bào, qua bề mặt cơ thể hoặc qua cơ quan hô hấp.
Bề mặt trao đổi khí nhỏ hay lớn tuỳ thuộc vào mức độ hoạt động của cơ thể cũng đồng thời là nhu cầu năng lượng của cơ thể.
Các nhóm động vật có nhu cầu năng lượng cao, hoạt động sống càng cao thì nhu cầu trao đổi khí càng lớn và ngược lại.
VD: Thó vµ bß s¸t trao ®æi khÝ b»ng phæi, nh­ng do diÖn tÝch trao ®æi khÝ ë phæi cña thó lín h¬n nhiÒu (cã nhiÒu phÕ nang h¬n) nªn hiÖu qu¶ trao ®æi khÝ cña thó cao.
- BÒ mÆt trao ®æi khÝ quyÕt ®Þnh hiÖu qu¶ trao ®æi khÝ
Bài 17: Hô Hấp
I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
Bề mặt trao đổi khí có tầm quan trọng như thế nào?
I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:
BÀI 17: HÔ HẤP
Động vật đơn bào hay một số đa bào như ruột khoang, giun tròn, giun dẹp, giun đốt
Trao đổi khí qua bề
mặt cơ thể:
D?i di?n cho hình thức n�y l� sinh vật nào?
Hãy mô tả quá trình trao đổi khí ở giun đất?
BÀI 17: HÔ HẤP
Sự trao đổi khí được thực hiện trực tiếp qua màng tế bào hoặc bề mặt cơ thể.

I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT

1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:
2. Trao đổi khí qua mang:
2. Trao đổi khí qua mang:
Mang: Cơ quan hô hấp thích nghi với môi trường nước
Sinh vật hô hấp bằng mang:
+ Cá
+ Thân mềm (trai, ốc) sống trong nước
+ Chân khớp (tôm cua)
BÀI 17: HÔ HẤP
Đại diện cho h×nh thøc này là sinh vËt nµo?
Có phải khi hô hấp thì cá phải ngoi lên mặt nước không? Vì sao?
Kh«ng nhÊt thiÕt v× O2 hoà tan trong nước khuếch tán vào máu, đồng thời CO2 từ máu khuếch tán vào dòng nước chảy qua các lá mang ra ngoài
- Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng  dòng nước chảy một chiều vµ gÇn nh­ liªn tôc từ miệng qua mang.
Cách s¾p xÕp của các mao mạch trong các phiến mang giúp cho dòng máu trong mạch luôn chảy song song nhưng ngược chiÒu với dòng nước chảy bên ngoài, làm tăng hiệu suÊt trao đæi khí giữa máu giµu CO2 và dòng nước giàu O2 đi qua mang.

Cách sắp xếp của các mao mạch trong mang có tác dụng gì đối với quá trình trao đổi khí?
Mô tả sự phối hợp miệng, nắp mang và hoạt động hít thở của cá?
3. Trao ®æi khÝ qua hệ thống ống khí
a. ë c«n trïng:

BÀI 17: HÔ HẤP

I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT

1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:
2. Trao đổi khí qua mang:
3. Trao ®æi khÝ qua hÖ thèng èng khÝ
a. ë c«n trïng:
Cho ví dụ về sinh vật hô hấp bằng hệ thống ống khí?
Ví dụ: Sâu, Bướm, Cào Cào, Gián.
Hệ thống ống khí có cấu tạo như thế n�o?

- Có hệ thống ống khí phân nhánh từ ống khí lớn đến các ống khí nhỏ và đến tận tế bào, chúng được thông với bên ngoài qua các lỗ thở.
Hãy mô tả quá trình trao đổi khí ở côn trùng?
KhÝ O2 tõ bªn ngoµi ®i qua lç thë vµo èng khÝ lín, ®i theo èng khÝ nhá vµ ®Õn tÕ bµo n»m s©u bªn trong c¬ thÓ; CO2 _tõ tÕ bµo bªn trong c¬ thÓ ®i qua èng khÝ nhá, sang èng khÝ to dÇn råi ®i qua lç thë ra ngoµi.
Sự thông khí trong các ống khí thực hiện được nhờ sự co dãn của phần bụng.

BÀI 17: HÔ HẤP
Tại sao trong phổi chim không có khí đọng?
V× kh«ng khÝ l­u th«ng liªn tôc qua c¸c èng khÝ ë phæi theo 1chiÒu nhÊt ®Þnh vµ chØ cã c¸c tói khÝ thay ®æi thÓ tÝch kÓ c¶ khi hÝt vµo vµ thë ra
Trao ®æi khÝ ë chim ®­îc thùc hiÖn nh­ thÕ nµo?
Trao ®æi khÝ ®­îc thùc hiÖn nhê c¸c èng khÝ trong phæi. Dßng khÝ giµu oxi qua phæi 1chiÒu nhÊt ®Þnh vµ liªn tôc c¶ khi hÝt vµo lÉn thë ra, kh«ng cã khÝ ®äng trong c¸c èng khÝ ë phæi
I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT

1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:
2. Trao đổi khí qua mang:
3. Trao ®æi khÝ qua hÖ thèng èng khÝ
a. ë c«n trïng
b. ë chim
3. Trao đổi khí qua hệ thống ống khí
a. ở côn trùng
b. ở chim
4. Trao ®æi khÝ ë các phế nang:
BÀI 17: HÔ HẤP
- Đại diện: Động vật có xương sống ở cạn như lường cư, Bò sát, thú
- Cơ quan hô hấp: Là phổi có nhiều phế nang vµ c¸c m¹ch m¸u bao quanh dµy ®Æc làm tăng bề mặt trao đổi khí giúp trao đổi khí có hiệu quả cao.

Sự lưu thông khí qua phổi thực hiện nhờ sự nâng hạ của thềm miệng (ở lưỡng cư) hoặc co dãn của các cơ thở, làm thay đổi thể tích của khoang thân (bò sát) hay khoang ngực (ở thú và người)
Đại diện thuộc nhóm nào?
Cơ quan hô hấp là gì? Có cấu tạo như thế nào?
Sự lưu thông khí trong phổi thực hiện như thế nào?
TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT

1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:
2. Trao đổi khí qua mang:
3. Trao ®æi khÝ qua hÖ thèng èng khÝ
a. ë c«n trïng
b. ë chim
4. Trao ®æi khÝ ë c¸c phÕ nang
Môi
Môi trường có ảnh hưởng như thế nào đến bề mặt trao đổi khí và hiệu
quả trao đổi khí? Lấy ví dụ ở người?
II. Vận chuyển O2, CO2 trong cơ thể và trao đổi khí ở tế bào (hô hấp trong):
Hô hấp trong xảy ra như thế nào?
BÀI 17: HÔ HẤP
Sự trao đổi O2 và CO2 trong tế bào theo cơ chế nào?
Nguyªn t¾c trao ®æi khÝ: khuyÕch t¸n
VËn chuyÓn khÝ gi÷a c¸c c¬ quan h« hÊp (mang, phæi) víi tÕ bµo cña c¬ thÓ nhê m¸u vµ dÞch m«
II. Vận chuyển O2, CO2 trong cơ thể và trao đổi khí ở tế bào (hô hấp trong)
I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:
2. Trao đổi khí qua mang:
3. Trao ®æi khÝ qua hÖ thèng èng khÝ
a. ë c«n trïng
b. ë chim
4. Trao ®æi khÝ ë c¸c phÕ nang
Nhờ đâu khí được vận chuyển từ cơ quan hô hấp đến tế bào và ngược lại?
Tóm tắt thông tin dạng sơ đồ
Cơ quan hô hấp
(mang, phôi)
Tế bào
O2 + Hb
O2 + Hc
NaHCO3
CO2 + Hb
1 phÇn nhá CO2 tan trong huyÕt t­¬ng
CỦNG CỐ
1/ Đặc điểm cấu tạo của cơ quan hô hấp ở chim khác với bò sát và thú là:
Có lượng phế nang nhiều hơn
b. Có các túi khí nằm ở phía trước và phía sau của phổi
c. Có phế quản phân nhánh
d. Cử động hô hấp được thực hiện do sự co dãn của các cơ hô hấp
2/ Điều nào sau đây đúng với thủy tức là:
Hô hấp bằng mang
b. Trao đổi khí theo cơ chế khuếch tán qua bề mặt cơ thể
c. Trao đổi khí qua hệ thống ống khí
d. Trao đổi khí theo khuếch tán qua các phế nang
3. V× sao phæi cña thó cã hiÖu qu¶ trao ®æi khÝ ­u thÕ h¬n ë phæi cña bß s¸t, l­ìng c­?
V× phæi thó cã cÊu tróc phøc t¹p h¬n
b. V× phæi thó cã kÝch th­íc lín h¬n
c. V× phæi thó cã khèi l­îng lín h¬n
d. V× phæi thó cã nhiÒu phÕ nang, diÖn tÝch bÒ mÆt trao ®æi khÝ lín
CỦNG CỐ
mở rộng
Tại sao mang cá chỉ thích hợp cho hô hấp dưới nước mà không thích hợp cho hô hấp trên cạn?
Trả lời:
Khi lên cạn, do mất lực đẩy của nước nên các phiến mang và các cung mang xẹp, dính chặt với nhau thành 1 khối làm giảm diện tích bề mặt trao đổi khí. Mặt khác, khi lên cạn mang cá bị khô nên cá không hô hấp được
2. Tại sao ếch nhái mặc dù có phổi vẫn phải hô hấp bằng da khi lên cạn?
Trả lời:
Do phổi chúng cấu tạo đơn giản, ít phế nang, không đáp ứng được nhu cầu năng lượng của cơ thể. Da chúng phải giữ ẩm ướt mới hô hấp đựơc nên chúng thường sông nơi có độ ẩm cao.
3. Tại sao động vật có phổi không hô hấp dưới nước được?
Trả lời:
Vì khi nước tràn vào đường dẫn khí ( khí quản, phế quản) nên không lưu
thông khí làm cho con vật thiếu dưỡng khí và chết
Mở rộng
- Trả lời 5 câu hỏi trong sách giáo khoa ở cuối bài.
- Đọc mục “em có biết”.
- Học kĩ bài này.
- Chuẩn bị bài “Tuần hoàn” trang 71
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Em có biết
Vai trò của máu trong vận chuyển khí
Ở tất cả các động vật đã xuất hiện cơ quan tuần hoàn (trừ các động vật chân khớp) thì máu làm nhiệm vụ vận chuyển O2 từ cơ quan hô hấp (mang, phổi) tới tế bào và CO2 từ các tế bào đến cơ quan hô hấp dưới các dạng khác nhau: hòa tan trong huyết tương; kết hợp với hêmôglôbin trong hồng cầu (Hb); dưới dạng NaHCO3 (đối với CO2)và với tỉ lệ khác nhau.
Chẳng hạn:
Ở người, O2 chiếm 98% được vận chuyển dưới dạng kết hợp với Hb tại nhân Hem, chỉ có 1,5% được hòa tan trong huyết tương.
Trong khi đó, CO2: 70% được vận chuyển dưới dạng kết hợp (NaHCO3), 23% được vận chuyển kết hợp với Hb trong hồng cầu, 7% dưới dạng hòa tan trong huyết tương.
Chúc các em học tốt