KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
1/ Nêu sự khác nhau cơ bản về cấu tạo ống tiêu hóa và quá trình tiêu hóa thức ăn của thú ăn thịt và thú ăn thực vật
KIỂM TRA BÀI CŨ
2/ Tại sao thú ăn thực vật thường phải ăn số lượng thức ăn rất lớn?
Câu 3: Nhóm động vật có manh tràng phát triển nhất là?
Động vật ăn thực vật.
Động vật ăn thực vật không nhai lại
Động vật ăn thực vật nhai lại
Động vật ăn tạp
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 5: Trong 4 ngăn dạ dày của động vật nhai lại, ngăn nào có vai trò như dạ dày đơn của động vật ăn thịt?
Dạ lá sách
Dạ cỏ
Dạ múi khế
Dạ tổ ong
Câu 4: Trình bày sự tiêu hoá ở động vật nhai lại?
KIỂM TRA BÀI CŨ
BÀI 17:
HÔ HẤP
Mục tiêu bài học

Nắm được các hình thức hô hấp ở các nhóm động vật khác nhau.
Xác định được mối quan hệ giữa trao đổi khí ngoài với trao đổi khí tế bào ở các động vật đa bào.
Vai trò của máu và dịch mô trong vận chuyển khí trong hô hấp ở động vật
HÔ HẤP LÀ GÌ?
Hãy khoanh tròn cho câu trả lời đúng về hô hấp ở động vật:
A. Hô hấp là quá trình tiếp nhận O2 và CO2 của cơ thể từ môi trường sống
B. Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy O2 từ bên ngoài vào để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thời CO2 ra ngoài
C. Hô hấp là quá trình tế bào sử dụng các chất khí như O2, CO2 để tạo ra năng lượng cho các hoạt động sống
D. Hô hấp là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường, đảm bảo cho cơ thể có đầy đủ O2 và CO2 cung cấp cho các quá trình ôxi hóa các chất trong tế bào
Trao đổi khí ở tế bào (hô hấp tế bào)
- Trao đổi khí ngoài: Quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường thông qua bề mặt trao đổi khí:
+ Da
+ Mang
+ Phổi
- Vận chuyển khí
QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI KHÍ Ở ĐỘNG VẬT GỒM NHỮNG QUÁ TRÌNH NÀO?
I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
BÀI 17: HÔ HẤP
Có sự trao đổi khí (hút O2 và thải CO2) giữa môi trường trực tiếp qua màng tế bào, qua bề mặt cơ thể hoặc qua cơ quan hô hấp.
Bề mặt trao đổi khí nhỏ hay lớn tuỳ thuộc vào mức độ hoạt động của cơ thể cũng đồng thời là nhu cầu năng lượng của cơ thể.
 Các nhóm động vật có nhu cầu năng lượng cao, hoạt động sống càng cao thì nhu cầu trao đổi khí càng lớn và ngược lại.
Đặc điểm chung của sự trao đổi khí là gì?
I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ VỚI MÔI TRƯỜNG Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:
Đại diện là các nhóm nào?
BÀI 17: HÔ HẤP
Động vật đơn bào hay một số đa bào như ruột khoang, giun tròn, giun dẹp, giun đốt
Hãy mô tả quá trình trao đổi khí ở giun đất?
Sự trao đổi khí được thực hiện trực tiếp qua màng tế bào hoặc bề mặt cơ thể.
BÀI 17: HÔ HẤP
Nếu bắt giun đất để trên mặt đất khô ráo, giun sẽ nhanh bị chết. Tại sao?
2. Trao đổi khí qua mang:
Mang: Cơ quan hô hấp thích nghi với môi trường nước
Sinh vật hô hấp bằng mang:
+ Cá
+ Thân mềm (trai, ốc)
+ Chân khớp (tôm cua) sống trong nước
BÀI 17: HÔ HẤP
Đại diện nhóm này là?
Có phải khi hô hấp thì cá phải ngoi lên mặt nước không? Vì sao?
- O2 hoà tan trong nước khuếch tán vào máu, đồng thời CO2 từ máu khuếch tán vào dòng nước chảy qua các lá mang ra ngoài
- Cách sắp xếp của các mao mạch trong các phiến mang giúp cho dòng máu trong mạch luôn chảy song song nhưng ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài, làm tăng hiệu suất trao đổi khí giữa máu và dòng nước giàu O2 đi qua mang.
Cách sắp xếp của các mao mạch trong mang có tác dụng gì đối với quá trình trao đổi khí?
Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng  dòng nước chảy một chiều từ miệng qua mang
3. Hô hấp bằng hệ thống ống khí
Đại diện thuộc nhóm nào? Và có cấu tạo như thế nào?
BÀI 17: HÔ HẤP
Hãy mô tả quá trình trao đổi khí ở côn trùng?
Trao đổi khí thực hiện nhờ các ống khí làm nhiệm vụ dẫn khí, phân nhánh dần thành các ống khí nhỏ nhất, tiếp xúc trực tiếp với các tế bào của cơ thể và thực hiện trao đổi khí. Hệ thống khí thông với không khí bên ngoài nhờ các lỗ thở. Sự thông khí trong các ống khí thực hiện được nhờ sự co dãn của phần bụng.
BÀI 17: HÔ HẤP
a. Qua các ống khí:
Ở chim, sự lưu thông khí qua các ống khí thực hiện được nhờ sự co dãn của hệ thống túi khí thông trong phổi diễn ra liên tục theo một chiều nhất định kể cả lúc hít vào và lúc thở ra nên không có khí đọng trong các ống khí ở phổi.
4. Trao đổi khí ở phổi
Tại sao trong phổi chim không có khí đọng?
4. Trong các phế nang:
BÀI 17: HÔ HẤP
- Đại diện: Động vật có xương sống ở cạn như lưỡng cư, Bò sát, thú
- Cơ quan hô hấp: Là phổi có nhiều phế nang làm tăng bề mặt trao đổi khí giúp trao đổi khí có hiệu quả cao.
Sự lưu thông khí qua phổi thực hiện nhờ sự nâng hạ của thềm miệng (ở lưỡng cư) hoặc co dãn của các cơ thở, làm thay đổi thể tích của khoang thân (bò sát) hay khoang ngực (ở thú và người)
Đại diện thuộc nhóm nào?
Cơ quan hô hấp là gì? Có cấu tạo như thế nào?
Sự lưu thông khí trong phổi thực hiện như thế nào?
II. Vận chuyển O2, CO2 trong cơ thể và trao đổi khí ở tế bào (hô hấp trong):
Hô hấp trong xảy ra như thế nào?
BÀI 17: HÔ HẤP
Sự trao đổi O2 và CO2 trong tế bào theo cơ chế nào?
Tóm tắt thông tin dạng sơ đồ
Cơ quan hô hấp
(mang, phôi)
Tế bào
O2 + Hb
O2 + Hc
NaHCO3
CO2 + Hb
CỦNG CỐ
1/ Đặc điểm cấu tạo của cơ quan hô hấp ở chim khác với bò sát và thú là:
Có lượng phế nang nhiều hơn
b. Có các túi khí nằm ở phía trước và phía sau của phổi
c. Có phế quản phân nhánh
d. Cử động hô hấp được thực hiện do sự co dãn của các cơ hô hấp
2/ Điều nào sau đây đúng với thủy tức là:
Hô hấp bằng mang
b. Trao đổi khí theo cơ chế khuếch tán qua bề mặt cơ thể
c. Trao đổi khí qua hệ thống ống khí
d. Trao đổi khí theo khuếch tán qua các phế nang
CỦNG CỐ
- Trả lời 5 câu hỏi trong sách giáo khoa ở cuối bài.
- Đọc mục “em có biết”.
- Học kĩ bài này.
- Chuẩn bị bài Tuần hoàn trang 71
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Em có biết
Vai trò của máu trong vận chuyển khí
Ở tất cả các động vật đã xuất hiện cơ quan tuần hoàn (trừ các động vật chân khớp) thì máu làm nhiệm vụ vận chuyển O2 từ cơ quan hô hấp (mang, phổi) tới tế bào và CO2 từ các tế bào đến cơ quan hô hấp dưới các dạng khác nhau: hòa tan trong huyết tương; kết hợp với hêmôglôbin trong hồng cầu (Hb); dưới dạng NaHCO3 (đối với CO2)và với tỉ lệ khác nhau.
Chẳng hạn:
Ở người, O2 chiếm 98% được vận chuyển dưới dạng kết hợp với Hb tại nhân Hem, chỉ có 1,5% được hòa tan trong huyết tương.
Trong khi đó, CO2: 70% được vận chuyển dưới dạng kết hợp (NaHCO3), 23% được vận chuyển kết hợp với Hb trong hồng cầu, 7% dưới dạng hòa tan trong huyết tương.
Chúc các em học tốt