THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

CƯỚC CHÚ VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO
I.Lý Thuyết
1. Cước chú
a. Phân biệt các loại từ ngữ, nội dung cần có cước chú

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Kẻ bảng sau vào vở, ghi những từ ngữ, nội dung có cước chú trong văn bản
Thủy tiên tháng Một vào các cột phù hợp.
Từ ngữ được giải Đối tượng được cung cấp thông

thích nghĩa

tin về xuất xứ

Sự vật, hiện tượng được miêu
tả, giải thích

- Thái cực

- Ảnh của Quốc Trung

- Min-ne-xô-ta

...

...

...

Bài tập 1
Từ ngữ được giải
thích nghĩa

Đối tượng được cung cấp
thông tin về xuất xứ

Sự vật, hiện tượng được
miêu tả, giải thích

- Thái cực

- Ảnh của Quốc Trung

- Min-ne-xô-ta

- Đồng nhất

- Thoai-lai Dôn (Thô-mát

- Dòng hải lưu

- Cực đoan

L.Phrít-man, Nóng, Phẳng,

- Nước trôi

Chật, Nguyễn Hằng dịch,
NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh,
2016, trang 179 – 181.)

b. Đặc điểm của cước chú
THẢO LUẬN NHÓM
Dựa trên quan sát về những cước chú trong văn bản Thủy tiên tháng Một,
hãy kẻ bảng sau vào vở và điền nội dung cần thiết vào ô trống:
Các thành phần của cước Vị trí đặt cước
chú
chú
- Kí hiệu đánh dấu đối - Chân trang
tượng được chú thích
...
...

Nội dung cước chú

Ngôn ngữ của cước
chú

- Giải thích nghĩa của từ - Ngắn gọn
ngữ
...
...

Bài tập 2
Các thành phần của cước Vị trí đặt cước
chú
chú

Nội dung cước chú

Ngôn ngữ của
cước chú

- Kí hiệu đánh dấu đối - Chân trang
- Giải thích nghĩa của từ - Ngắn gọn
tượng được chú thích
- Rõ ràng
- Cuối văn bản ngữ
- Tên của đối tượng

- Cung cấp thông tin về

được chú thích

xuất xứ của đối tượng

- Phần giải thích của

- Giải thích sự vật, hiện

tác giả hay của người

tượng được nói tới

biên soạn sách

c. Cách ghi cước chú
1. Đọc yêu cầu bài tập 3 và thực hiện yêu cầu: Theo em, cần
có thêm cước chú cho từ ngữ, nội dung nào có trong văn bản
đã đọc ở trên? Vì sao?
2. Đọc yêu cầu bài tập 4, thảo luận theo cặp đôi hoàn thành
yêu cầu: Trình bày về cách ghi cước chú cho một trong
những từ ngữ, nội dung được đề nghị ở bài tập 3.

c. Cách ghi cước chú
Bài tập 3
Cần có thêm cước chú cho tên của những người
được tác giả đề cập đến trong bài:
 Hân-tơ Lo-vin (Hunter Lovins)
 Giôn Hô-đơ-rơn (John Holdren).
Bởi vì không phải bất cứ người đọc nào cũng biết
những người được nhắc đến đó là ai.

 Đánh số bên cạnh các từ chỉ tên người
đã được nhắc đến ở bài 3.
 Ghi cước chú ở chân trang lần lượt:
- Hunter Lovins: nhà môi trường Mỹ,
là chủ tịch và người sáng lập của tổ
chức Những giải pháp chủ nghĩa tư
bản tự nhiên (Natural Capitalism
Solutions), là tác giả hàng đầu về
phát triển bền vững.

- John Holdren:
+ Giáo sư người Mỹ nghiên cứu khoa học
Môi trường và Chính sách tại Trường Chính
phủ Kennedy thuộc Đại học Havard
+ Từng là cố vấn cấp cao của tổng thống
Mỹ Barack Obama về các vấn khoa học và
công nghệ.

2. Bài tập về tài liệu tham khảo
a. Cách tác giả ghi chú thông tin
Bài tập 5: Hãy chỉ ra những dấu hiệu chứng tỏ khi
viết văn bản này, tác giả đã sử dụng nhiều tài liệu
tham khảo cần thiết.
Việc cung cấp thông tin về tài liệu tham khảo
luôn được tác giả lưu ý, xem đó như một
điều mang tính bắt buộc.

b. Cách ghi nguồn tài liệu tham khảo
THẢO LUẬN
CẶP ĐÔI

Đọc khung Thao tác trích dẫn tài liệu tham khảo ở bên phải
để thực hiện yêu cầu bài tập 6 (SGK – trang 83, 84)

Gợi ý: Sự khác nhau giữa hai cách ghi tài liệu tham khảo
Cách ghi nguồn tài liệu
Tác

giả

Thô-mát

ghi

Trong ví dụ: ghi

tham khảo ở riêng một

nguồn tài liệu tham khảo

nguồn tài liệu tham

phần khác, thường là

ở ngay các đoạn có

khảo ở riêng một

cuối

thông tin được trích dẫn.

phần khác.

dụng phổ biến hơn.

sách

được

sử

Nguồn tài liệu tham khảo được sắp xếp theo trật tự

Tác giả

Thời gian xuất

Tên tài liệu:

Nơi xuất bản

tài liệu

bản (đặt trong

 Nếu là một bài đăng trên

 Bản nào đăng

báo, tạp chí: in thẳng, đặt

hay nhà xuất

trong ngoặc kép

bản nào in

ngoặc đơn)

 Nếu là một cuốn sách

 Báo điện tử thì

hay ấn phẩm độc lập: in

ghi rõ đường

nghiêng, không đặt trong

link

ngoặc kép

c. Tác dụng của việc dẫn thông tin và sử dụng tài liệu kham khảo
THẢO LUẬN NHÓM

STT

Đọc yêu cầu bài tập 7, hoàn thiện bảng sau:

Thông tin được viện dẫn về tài liệu Tác dụng của việc viện dẫn thông
tham khảo đã sử dụng
tin và sử dụng tài liệu tham khảo

...

...

...

...

...

...

STT

1

Thông tin được viện dẫn về tài liệu
tham khảo đã sử dụng

Tác dụng của việc viện dẫn thông tin
và sử dụng tài liệu tham khảo

Giải thích cụm từ “Sự bất thường
của Trái Đất” (Tài liệu tham khảo:

Tăng tính xác thực cho thông tin

Hân-tơ Lo-vin)
2

Thuật ngữ “Sự nóng lên của Trái
Đất” là một sự nhầm lẫn (Tài liệu
tham khảo: Giôn Hô-đơ-rơn)

3

Nói về sự bất thường của Trái Đất
(Tài liệu tham khảo: trang CNN.com
ngày 07/08/2007)

Tăng tính dễ hiểu, xác thực cho
thông tin

Tăng tính dễ hiểu, xác thực cho
thông tin

LUYỆN TẬP
THẢO LUẬN NHÓM
Hãy ghi cước chú cho một hoặc một số từ
ngữ, đối tượng có trong văn bản Thủy tiên
tháng Một theo lựa chọn của em (không
thực hiện điều này với những từ ngữ, đối
tượng đã được giải thích trong sách).

VẬN DỤNG
Viết một đoạn văn ngắn (5 – 7 câu) nêu
cảm nhận về bài học rút ra sau khi học văn
bản Thủy tiên tháng Một, trong đó có sử
dụng cước chú và tài liệu tham khảo.

X

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Y

 Hoàn thành các bài tập trong sách bài tập
Ngữ văn 7 tập 2.
 Soạn bài: Lễ rửa làng của người Lô Lô.

Z

X