BỘ SÁCH CÁNH DIỀU

PHẦN 2: CHẤT VÀ SỰ BIẾN ĐỔI CỦA CHẤT
CHỦ ĐỀ 7: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ,
HYDROCARBON VÀ NGUỒN NGUYÊN LIỆU
BÀI 19: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ

BÀI 19: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ
I. HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ
1. Khái niệm hợp chất hữu cơ

Vì khi đốt cháy các hợp chất hữu cơ sản phẩm thu được
là khí CO2 làm nước vôi trong Ca(OH)2 bị vẩn đục (do tạo ra
CaCO3 màu trắng không tan)
CO2 + Ca(OH)2 CaCO3 + H2O

BÀI 19: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ
I. HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ
1. Khái niệm hợp chất hữu cơ
- Hợp chất hữu cơ là hợp chất của carbon (trừ CO, CO2, muối carbonate,...).
- Ví dụ: carbohydrate, protein, lipid, vitamin,…
2. Phân loại hợp chất hữu cơ
- Hydrocarbon: phân tử chỉ gồm hai nguyên tố là hydrogen và carbon. Ví dụ: CH4;
C2H4; C3H8,…
- Dẫn xuất của hydrocarbon: trong phân tử, ngoài nguyên tố carbon còn có nguyên
tố khác như H, O, N, Cl,... Ví dụ: C2H6O, C2H5O2N,…

BÀI 19: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ
I. HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ
1. Khái niệm hợp chất hữu cơ
- Hợp chất hữu cơ là hợp chất của carbon (trừ CO, CO2, muối carbonate,...).
- Ví dụ: carbohydrate, protein, lipid, vitamin,…
2. Phân loại hợp chất hữu cơ
- Hydrocarbon: phân tử chỉ gồm hai nguyên tố là hydrogen và carbon. Ví dụ: CH4;
C2H4; C3H8,…
- Dẫn xuất của hydrocarbon: trong phân tử, ngoài nguyên tố carbon còn có nguyên
tố khác như H, O, N, Cl,... Ví dụ: C2H6O, C2H5O2N,…
3. Hóa học hữu cơ
- Hóa học hữu cơ là ngành hóa học nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ.
II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ
1. Hóa trị và liên kết giữa các nguyên tử

Trong phân tử CH4, C sử dụng 4 electron lớp ngoài để tạo ra các cặp electron dùng
chung với nguyên tử H => C có hóa trị IV trong phân tử CH4
Trong
methylic
giữađểcác
liên kết
Trong phân
phân tử
tử methane
CH3OH, và
C sử
dụng 4alcohol,
electronliên
lớpkết
ngoài
tạonguyên
ra các tử
cặplà electron
cộng
trị với
do các
nguyên
sửOdụng
dùngphân
chung
để tạo
dùng hóa
chung
nguyên
tử Htửvà
=> Ccác
cócặp
hóaelectron
trị IV trong
tử CH
OHliên kết

BÀI 19: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ
I. HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ
1. Khái niệm hợp chất hữu cơ
- Hợp chất hữu cơ là hợp chất của carbon (trừ CO, CO2, muối carbonate,...).
- Ví dụ: carbohydrate, protein, lipid, vitamin,…
2. Phân loại hợp chất hữu cơ
- Hydrocarbon: phân tử chỉ gồm hai nguyên tố là hydrogen và carbon. Ví dụ: CH4;
C2H4; C3H8,…
- Dẫn xuất của hydrocarbon: trong phân tử, ngoài nguyên tố carbon còn có nguyên
tố khác như H, O, N, Cl,... Ví dụ: C2H6O, C2H5O2N,…
3. Hóa học hữu cơ
- Hóa học hữu cơ là ngành hóa học nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ.
II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ
1. Hóa trị và liên kết giữa các nguyên tử
Trong các hợp chất hữu cơ, liên kết giữa các nguyên tử chủ yếu là liên kết cộng hóa
trị, hóa trị của carbon luôn là IV, hydrogen là I, oxygen là II,…

Số liên kết của C là 4; số liên kết của H là 1; số liên kết của O là 2

BÀI 19: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ
I. HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ
II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ
1. Hóa trị và liên kết giữa các nguyên tử
Trong các hợp chất hữu cơ, liên kết giữa các nguyên tử chủ yếu là liên kết cộng hóa
trị, hóa trị của carbon luôn là IV, hydrogen là I, oxygen là II,…
2. Mạch carbon
Trong phân tử hợp chất hữu cơ, nguyên tử C không chỉ liên kết với nguyên tử H mà
còn trực tiếp liên kết với nhau tạo thành mạch carbon: mạch hở không phân nhánh,
mạch hở phân nhánh, mạch vòng.
3. Trật tự liên kết trong phân tử

- Trật tự liên kết trong ethylic
alcohol: nguyên tử C liên kết
với nguyên tử C; nguyên tử O
liên kết với 1 trong 2 nguyên tử
C
- Trật tự liên kết trong
dimethyl ether: nguyên tử O
liên kết với 2 nguyên tử C

BÀI 19: GIỚI THIỆU VỀ CHẤT HỮU CƠ
I. HỢP CHẤT HỮU CƠ VÀ HÓA HỌC HỮU CƠ
II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ
3. Trật tự liên kết trong phân tử
Mỗi hợp chất hữu cơ có một trật tự liên kết xác định giữa các nguyên tử trong phân
tử. Sự thay đổi trật tự liên kết giữa các nguyên tử sẽ làm thay đổi tính chất của hợp
chất hữu cơ.
III. CÔNG THỨC PHÂN TỬ VÀ CÔNG THỨC CẤU TẠO HỢP CHẤT HỮU CƠ

1. Công thức phân tử
- Công thức phân tử cho biết thành phần nguyên tố và số lượng nguyên tử của các
nguyên tố trong phân tử
- Ví dụ: Công thức phân tử của methane là CH4, của acetic acid là C2H4O2…
2. Công thức cấu tạo
- Công thức cấu tạo của hợp chất hữu cơ cho biết trật tự và cách thức liên kết giữa
các nguyên tử trong phân tử.

(b) đúng, vì một công thức phân tử có ít
nhất 1 công thức cấu tạo để biểu diễn các
liên kết trong phân tử

Vì trong bánh mì có các thành phần của hợp chất
hữu cơ như đường, bột mì nên khi đun nóng ở
nhiệt độ cao bánh mì có thể chuyển sang màu đen
do hợp chất hữu cơ bị đốt cháy.

Bài 1: Tính thành phần % về khối lượng các nguyên tố có trong:
a. CH4 b. C2H4 c. C2H2
d. C6H6. e. C2H5OH g. CH3COOH.
Bài 2: So sánh % khối lượng của Carbon trong các hợp chất sau:
a.Hợp chất vô cơ: CO; CaCO3; COCl2; CaC2; Al4C3.
b. Hợp chất hữu cơ: CH4; CH3Cl; CH2Cl2; CHCl3; C2H2; C6H6.
Bài 3: Viết công thức cấu tạo của các hợp chất hữu cơ sau: C 3H6; C4H8;
C4H10; C3H7Cl; C3H8O; C5H12 ; C5H10; C6H12; C7H16?
Bài 4: Xác định công thức phân tử của chất A chứa 75%C và 25%H. Biết
khối lượng phân tử của A là 16 amu.
Bài 5: Một hợp chất hữu cơ A có khối lượng phân tử là 60 amu, trong đó
C chiếm 60%, H chiếm 13,33% còn lại là O. Tìm công thức phân tử của
hợp chất A và viết công thức cấu tạo có thể có của A?

Bài 6: Xác định công thức phân tử của hợp chất A chứa 85,71%C và
14,29%H. Biết 1 lít khí A ở đktc nặng 1,25g.
Bài 7: Xác định công thức phân tử của hidrocacbon X biết rằng X chứa
75%C; 25%H. Biết tỉ khối của nó so với oxi bằng 0,5?
Bài 8: Xác định công thức phân tử của hợp chất hữu cơ X biết rằng X
chứa 40%C; 6,67%H, còn lại là O. Biết khối lượng mol của X bằng 180
gam/mol?
Bài 9: Xác định công thức phân tử của hidrocacbon X biết rằng X chứa
92,31%C; 7,69%H. Biết tỉ khối của nó so với hidro bằng 13?